Кіріспе
Морис Равельдің оркестрлік композициясы Музыкалық шығарма La valse, poème chorégraphique pour orchestre (оркестр үшін хореографиялық поэма) - Морис Равельдің 1919 жылдың ақпан мен 1920 жылдың аралығында жазған шығармасы. Ол алғаш рет 1920 жылдың 12 желтоқсанында Парижде орындалды. Бастапқыда балет ретінде ойластырылған, бірақ қазір көбінесе концерттік шығарма ретінде тыңдалады. Бұл шығарма вальске арналған құрмет ретінде сипатталған. Композитор Джордж Бенджамин "Ла Вальс" шығармасының талдауында шығарманың этикасын былайша түйіндеді: "Бұл Ұлы соғыстан кейінгі еуропалық өркениеттің қиын жағдайына метафора ретінде қарастырылғаны ма, жоқ па, оның бір қимыл дизайны музыкалық жанрдың тууын, құлдырауын және жойылуын сипаттайды: вальс". Равельдің өзі, бірақ, бұл бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Еуропаның көрінісі екенін жоққа шығарып, былай деді: "Біреулер пародияға, шын мәнінде карикатураға деген әрекетті байқаса, басқалары онда қайғылы сілтемелерді анық көреді. Екінші империяның соңы, соғыстан кейінгі Венадағы жағдай және т.б. Бұл би қайғылы болып көрінуі мүмкін, кез-келген басқа эмоция сияқты. Бірақ бұл музыканың білдіретінін ғана көру керек: жоғарыда айтылған дыбыстың үдемелі өрлеуі, оған жарық пен қозғалысты қосу үшін сахна келеді". Ол 1922 жылы "Бұл оқиғаның Венадағы қазіргі жағдайға ешқандай қатысы жоқ, сондай-ақ, бұл орайда ешқандай символикалық мәні жоқ. "Ла Вальс" барысында өлім биін немесе өмір мен өлім арасындағы күресті елестеткен жоқпын. (Хорографиялық сценарийдің жылы 1855 жылы, мұндай болжамнан бас тартады.) " Равельдің өлімінен кейін 1937 жылы оның құрметіне арнаған сөзінде Пол Ландорми бұл шығарманы "Равельдің шығармаларының ішіндегі ең күтпеген шығармасы деп атады. Бұл шығарма бізге бұрын-соңды күтпеген романтизмнің тереңдігін, күштілігін, күшін және рахаттылығын ашып берді.
the musical work
La valse, poème chorégraphique pour orchestre (a choreographic poem for orchestra), is a work written by Maurice Ravel between February 1919 and 1920; it was first performed on 12 December 1920 in Paris. It was conceived as a ballet but is now more often heard as a concert work. The work has been described as a tribute to the waltz; the composer George Benjamin, in his analysis of La valse, summarized the ethos of the work: "Whether or not it was intended as a metaphor for the predicament of European civilization in the aftermath of the Great War, its one movement design plots the birth, decay and destruction of a musical genre: the waltz." Ravel himself, however, denied that it is a reflection of post World War I Europe, saying, "While some discover an attempt at parody, indeed caricature, others categorically see a tragic allusion in it – the end of the Second Empire, the situation in Vienna after the war, etc This dance may seem tragic, like any other emotion pushed to the extreme. But one should only see in it what the music expresses: an ascending progression of sonority, to which the stage comes along to add light and movement." He also commented, in 1922, that "It doesn't have anything to do with the present situation in Vienna, and it also doesn't have any symbolic meaning in that regard. In the course of La Valse, I did not envision a dance of death or a struggle between life and death. (The year of the choreographic setting, 1855, repudiates such an assumption.)" In his tribute to Ravel after the composer's death in 1937, Paul Landormy described the work as "the most unexpected of the compositions of Ravel, revealing to us heretofore unexpected depths of Romanticism, power, vigor, and rapture in this musician whose expression is usually limited to the manifestations of an essentially classical genius."
Сипаттама
Бастапқыда үнсіз басталады (тұман), содан кейін сольльтер мен арфалар қосылған қос бастардың күркіреуі. Әнді бірте-бірте, үнсіз орындап, біртіндеп фальтондар мен виолалардың үндемейтін күйіне айналады. Соңында арфалар аспаптардың басталуы мен әсем әуеннің аяқталуына белгі береді. Скрипкалар жетекшілік еткен оркестрдің басты әні - вальс. Мұнан кейін әрқайсысының өзіндік ерекшелігі бар, қатты және жұмсақ реті бар вальстер сериясы орындалады. Обо, скрипка, флейтаның вариациялары жұмсақ, сәл ұялшақ, бірақ соған қарамастан, тәтті әрі сәнді. Алдымен қола мен домбыраның қатты шуы, содан кейін өрнекпен ойналатын әсем әуен басталады. Бұл әнді скрипкалар да, сымбальдар да, қола аспаптар да айқайлап ән салады. Кейін скрипкалар неміс күйін шығарады, соған қоса виолончель мен кларнеттер де ән шырқайды. Ол жоғалып кетеді де, қайтадан тәтті вариациялар мен экстравагантты қолаға қайта оралады. Бұл эпизодты драмалық скрипкалар, ерте (бірақ көрінетіндей) жыртық желдік аспаптармен бірге өте тынышсыз эпизодқа енгізіңіз. Кастанет пен пиццако әуеннің ерекшелігін арттырады. Ол бейімделіп, әуесқойлықпен фасонмен аяқталады. Бұл шығарма бұрынғы күйлерге қайта оралады, содан кейін скрипкаларда жанды әрі тәтті күй басталады. Глисандо - бұл ерекшелік. Бұл әнде скрипканың әсемдіктері, виолончельдің бояулы, арфаның глиссандасы, әсемдіктерімен бірге ойналады. Бұл күйді тағы да жыртық аспаптар қайталайды. Ол аяқталып, бір мезгілде бір тәтті флейтаның үзіп тастауымен, қандай да бір кульминациясын бастайды. Флейтаның әуенін глокенсплей мен үшбұрыш сүйемелдеп, қайталанатын әуен жасайды. Арасында скрипкалар ықыласпен ойнап, арфалар ойнап, мүйіздер (көптеген жағдайда) биылқылайды. Соңында ол тағы да кульминация деңгейіне жетуге тырысады, бірақ тағы да бастауының "тұмырына" түседі. Міне, осылай шығарманың екінші жартысы басталады. Бірінші бөлімдегі әрбір әуен екінші бөлімде қайтадан енгізілген, бірақ басқаша. Равел әрбір вальс тақырыбындағы шығарманы күтпеген модуляциямен және аспаптармен өзгертті (мысалы, флейталар әдетте ойналатын жерде, олар кернейлермен ауыстырылады). Равел тағы да алға басуды тоқтатады. Бірте-бірте қайталанатын, таңғажайып оқиғалар басталады. Оркестр "danse macabre coda" -ға жетеді, ал жұмыс вальс уақытында емес, ұпайдағы жалғыз соңғы мезгілмен аяқталады. Бұл шығарма 3 флейтаға (3-ші қосарланған пиколо), 3 гобоеге (3-ші қосарланған ағылшын мүйіз), 2 кларнетке А, бас кларнетке А, 2 фагоне, контрафагоне, 4 мүйізге Ф, 3 кернейге С, 3 тромбонда, туба, тимпани, бас барабан, созық барабан, цимбалдар, үшбұрыш, домбыра, там там, крот, глокенспьель, кастанеттер, 2 арфа және струнды аспаптар.
Жазбалар
Равел мен Альфредо Казелла алғаш рет орындаған екі фортепианолық аранжировкадан басқа, Равел бұл шығарманы бір фортепиано үшін де жазған. Сольді фортепианолық транскрипция қиындыққа байланысты сирек орындалады. Ол бұған дейін 1919 жылы Равельдің "Le tombeau de Couperin" романын ұқсас түрде көшіріп алған болатын. Равельдің музыкасын сирек орындаған пианист Гленн Гулд 1975 жылы оны өз режімінде орындады. Шон Чен 2014 жылы Steinway & Sons лейблінде өз аранжировкасын жазды. 2005 жылы ол Симфониялық жел ансамблі үшін Дон Паттерсонмен, АҚШ-тың теңізшілер оркестрі үшін транскрипцияланды және Майкл Дж. Колберн жүргізген Симфониялық билер альбомына жазылды. 2020 жылы Ла Вальсінің 100 жылдығын атап өту үшін (оның Париждегі премьерасы 1920 жылы болды), бельгиялық композитор Тим Мюллеман Филипп Граффин мен достары үшін струндық нонет (4 vn, 2 va, 2 vc, 1 cb) үшін транскрипция жазды. Фильмді түсіруді Ларс Конингс жүзеге асырды. Linos Piano Trio 2021 жылғы Stolen Music альбомына фортепиано үштігі үшін шығарманың транскрипциясын енгізді.
Балет
Ида Рубинштейн компаниясы 1929 жылы Бронислава Нижинскаяның хореографиясы бойынша алғаш рет "Ла Вальс" атты қойылымды орындады. Көптеген жанданды, мысалы, Нью-Йорк Сити Балеті, оның негізін қалаушы және негізін қалаушы хореограф Джордж Баланчин 1951 жылы "Ла Вальс" балетіне балет жасады. Фредерик Эштон 1958 жылы Корольдік балет үшін "Ла Вальсе" балеті шығарды. Премьерада Франсис Пуленк Эштонды музыкаға қатысты Равельдің ниеттерін алғаш рет табысты түсіндіру деп санайтынын мақтады.