Кіріспе
Скотт Туроудың "Айыпсыз деп саналады" романы 1987 жылы тамызда жарық көрген, американдық жазушы Скотт Туроудың заңдық триллер романы. Оның алғашқы романы - әріптесін өлтірген деп айыпталған прокурор туралы, ол - Кэролин Полемус есімді тартымды әрі ақылды прокурор. Бұл оқиғаны бірінші тұлғадан айыпталушы Рожат "Растти" Сабич айтып береді. 1990 жылы Харрисон Фордтың қатысуымен фильм түсірілді.
Presumed Innocent, published in August 1987, is a legal thriller novel by American writer Scott Turow. His first novel, it is about a prosecutor charged with the murder of his colleague, an attractive and intelligent prosecutor named Carolyn Polhemus. It is told in a first person point of view by the accused, Rožat "Rusty" Sabich. A motion picture adaptation starring Harrison Ford was released in 1990.
Сюжет
Роман ойдан шығарылған Киндл округінің прокурорының көмекшісі Кэролин Полхемстің денесі табылғаннан басталады. Ол жыныстық құлдыққа ұшыраған кездегі жағдайдың құрбаны болды, ол тұтқындалған кезде бас сүйегіне белгісіз заттың бір соққысымен өлді. Рожат "Рэсти" Сабич, Киндл округінің прокуроры және Каролиннің әріптесі, оның ісіне оның бастығы, аудандық прокурор Реймонд Хорган тағайындалады. Хорган қазіргі уақытта өзінің сайлау науқанын бұрынғы қорғаушысынан бәсекелес болған Нико Делла Гвардияға қарсы жоғалтып жатыр және Растиге өзінің жалғасуы Хорганның жеңісімен байланысты екенін айтады, ол Каролиннің өлтірушісін табу мен соттауға байланысты деп санайды. Бұл жағдайды одан әрі күрделілендіретін тағы бір жайт - Растидің Кэролинмен қысқа уақытқа созылып кеткен қарым-қатынасы болды, ол оның өлтірілуінен бірнеше ай бұрын аяқталды. Ол Хорганның жұмысын өзіне алуды қаламағандықтан, оны тастап кетті, бұл оның амбициялық, қулық-сұмдықты болмысын түсінуге себеп болды. Өзінің қызығушылықтарының айқын қайшылықтарына қарамастан, Расти тергеуді қолға алады, бірақ тергеу салаларын прокурор кеңсесінен, әрі өзімен бірге басқа жаққа аударуға тырысады. Оған оның досы детектив Д. Дэн "Лип" Липранзер, Рэсти онымен бастапқы тағайындалған офицердің орнына ауыстырады. Тергеу барысында Расти Хорганның Кэролинмен де қысқа уақытқа қарым-қатынаста болғанын біледі. Растидің өз қарым-қатынасын білетін жалғыз адам - оның әйелі Барбара, ал олардың некелерідегі кейінгі қысым оны психиатриялық көмекке жүгінуге мәжбүр етті. Романның барысында ол өзінің өміріндегі әртүрлі қарым-қатынастарды талқылайды: марқұм әкесімен, жабық, ашулы адаммен; Делла Гвардиямен, бақыланбайтын жағдайларға байланысты ащыланған достықпен; Барбарамен, адалдық пен жеккөрушіліктің ұтқыр қоспасымен; және, әрине, Каролинмен, ол оның соңынан бастап анықтауға тырысады. Хорган сайлауда жеңіледі және Дела Гвардия билікке келген күннен кейін бірнеше күн ішінде ол Растиді Каролинді өлтіргені үшін айыптайды, оны оның ашкөз орынбасары Томми Молто көтермелейді. Расти өзінің атынан жүгіну үшін Аргентиналық қорғаушы адвокат Алехандро "Сэнди" Стернды жалдайды. Бұл істі қарастыратын судья - Ларрен Литл, Хорганның ескі досы және әріптесі, Молтомен қарым-қатынасы жақсы. Прокуратураның Растиге қарсы ісі оның қарым-қатынасын дәлелдей алмады, сондықтан оның мотиві жоқ, ол айналадағы дәлелдерге сүйенеді: саусақтарының іздері бар стакан, Каролиннің жыныстық қатынасында оның болуы мүмкін спермасы, үйінен келген кілем матасы және оның үйінен Каролиннің пәтеріне телефон соғылғандығы туралы жазбалар. Алайда, сот процесінің басталуымен прокурор шынының жоғалғанын мойындауға мәжбүр болады; Ларрен оны табуға дейін кідіртуден бас тартады. Сот процесінің барысында Расти Липранзермен бірге жүргізілген тәуелсіз тергеулер арқылы Литтлдің Полхеммен де қарым-қатынаста болғанын және ол Литтлге сотталушылар оларды сотқа жіберіп алу үшін ақша төлеген пара алу схемасында курьер ретінде әрекет еткенін біледі. Стерн Литтлге өзінің бұл туралы білетіндігін айтып, оған қауіп төндіріп, сперма үлгісі мен дәлелсіз куәлардың айғақтарына қатысты сот сараптамасының куәлігін ақтауға қабілетті. Ол Мольтоның пара алу схемасын білгенімен, бірақ оған қатысы жоқ екенін дәлелдеп, Растиді Каролинге деген адасқан адалдығынан тұтқындауға дәлелдерді ойлап тапқан. Әңгіме туралы дәлелсіз немесе Растидің өлтірілген түні Каролиннің пәтерінде болғаны туралы дәлелсіз, Ларрен жалғастыруға ешқандай себеп көрмейді және істі тоқтатады. Уақыт өте келе, Рэстидің Барбарамен қарым-қатынасы нашарлайды, бірақ сот оны қалпына келтіргендей көрінеді. Ол оны тастап, ұлын алып кету ниеті туралы хабарлағанда, Расти өзінің отбасын құртқаны үшін кек алу үшін Каролинді өлтіргенін түсіндіреді; ол оның дұрыс екенін мойындайды. Растидің үйіне барған кезде Липранцер оның жоғалған бар әйнегі бар екенін айтады, бұл Молтоның абайсызда дұрыс басқарудан және Липтің айыптаушыға көмектесуге деген қызығушылығынан туындады. Расти Липке Барбараның қалай және неге өлтіргенін түсіндіреді, ал шыныны мұқият тазалап, оған қарсы жалғыз шынайы дәлелді жояды. Олар Барбараның стаканды оқиға орнында қалдырғанын, өйткені ол Растидің не істегенін білгенін немесе оны айыптауды қалағанын ойлады. Расти ақырында бұл маңызды емес деп шешеді, өйткені ол ұлын анасынан айыра алмайды және Липтен басқа ешкімге шындықты мойын...
Орындысы және жалғасы
"Айыпсыз деп саналатын" кішігірім кейіпкерлердің көбісі Тюроудың кейінгі романдарында да кездеседі, олардың барлығы ойдан шығарылған, Орта батыс Киндл округінде орналасқан. Presumed Innocent-тің Innocent атты жалғасы 2010 жылдың 4 мамырында жарық көрді және ол Расти Сабич пен Томми Молто арасындағы қарым-қатынасты жалғастырады.
Қабылдау
Лос-Анджелес Таймс газетінің Скот Мартелл романдағы сюжет бұрылыстарын "жасалмалы" деп атады.
Бейімделу
1987 жылы тамызда алғашқы роман жарық көрмес бұрын режиссер Сидней Поллак фильмге құқықтарды 1 миллион долларға сатып алды. Фильмнің бейімделуі 1990 жылы Алан Пакуланың режиссерлігімен және Харрисон Фордтың "Растти" рөлінде түсірілді.