Кіріспе
1980 жылы жазылған ғылыми фантастикалық роман C. J. Cherryh Жыланның жетуі - американдық жазушы C. J. Cherryh-дің 1980 жылы жазылған ғылыми фантастикалық романы. Кітап 1981 жылы ең үздік роман үшін Locus сыйлығына ұсынылды. Бұл автордың Альянс Одағы ғаламында орналасқан. Романның Альянс одағының уақыт сызығында нақты орналасуы қиын, өйткені Черридің екі еңбегі қарама-қайшы даталарды ұсынады. Романдағы оқиғалар 3141 жылы басталады (төмендегі "Уақыт сызығы" бөлімін қараңыз). Бұл шығарма алғаш рет 1980 жылдың мамыр айында Нельсон Даблдейдің Science Fiction Book Club басылымы ретінде жарық көрді, содан кейін сол жылдың тамызында DAW Books-тың қорапша басылымы жарық көрді.
Serpent's Reach is a 1980 science fiction novel by American writer C. J. Cherryh. The book was nominated for the Locus Award for Best Novel in 1981. It is set in the author's Alliance Union universe. Specific placement of the novel within the Alliance Union timeline is difficult because two of Cherryh's works provide contradictory dates. The events in the novel most likely begin in the year 3141 (see "Timeline issues" below). The work was first published as a Science Fiction Book Club edition through Nelson Doubleday in May 1980, followed by a DAW Books paperback edition in August of that year.
Өмірбаян
Кітап Гидрус шоқжұлдызында орналасқан, ол Альянс Одағының ғаламшарында "Гидри Рич" және "Жылан Рич" деп аталады, бұл кітаптың аты осыдан алынған. Гидри жұлдыздарында Majat деген ғарышкерлер мекендейді. Бұл жәндік тәрізді нәсілдер, олардың санасы ұшалық санаға ие. Жердегі кейбір жәндіктер сияқты, Мажат та эусоциалдық, әр ұяның жалғыз патшайымына қызмет ететін жеке Дрон, Жұмысшы және Жауынгер касталары бар. Мажат түрінде тек төрт түрлі ульян ақыл-ойы бар, олар адамдарға өз бетімен түсті: көк және жасыл ("бауырмалы" ульяндар), ал қызыл және алтын ("жабайы" ульяндар). Олар Альфа Гидри жүйесіндегі планета Сердиннің тумасы (бірақ төменде "Мажат планетасының шығу тегі" дегенді қараңыз). Адамдармен қарым-қатынас жасаудың қауіптілігі үшін бүкіл шоқжұлдыз қатаң карантинге алынды. Мысалы, Мажатпен алғашқы байланыста адам делегациясы желді. Адамдар Гидри жұлдыздарында өмір сүреді, өйткені Одақ сол жерде колониялар құрды, содан кейін Альянсқа Серпенттің қол жеткізуін тапсырғаннан кейін карантинді енгізді. Beta Hydri II планетасының орбитасында орналасқан Istra деп аталатын ғарыш станциясы Альянс пен Hydri жұлдыздарының адам / Мажат қоғамы арасындағы жалғыз байланыс нүктесі болып табылады. Бұл қоғамның адам бөлігі үш топқа бөлінеді. Ең жоғарғы саты - Контрин компаниясы немесе отбасы, 27 үйден тұрады, үйлер ішінде 58 Септер бар. Бұл аристократтар жүйені басқарады және Мажатпен тікелей қарым-қатынаста болады. Олар "өлімсіз" дегенді табиғи себептермен өлмейтіндіктен де білдіреді. Бұл өлместік "өлген ақыл-ойы" деген ұғымды қабылдай алмайтын Мажаттан берілген сый болды. Адамдардың екінші деңгейі, бета деп аталады, бұл бастапқыда Контриннің адам жұмыртқаларынан жасалып, Контринге адал болу үшін бағдарламаланған, содан кейін өз ара көбейуге рұқсат етілген "әдеттегі" адамдар. Cherryh-дің Azi адам клондары үшінші деңгейді құрайды, олар Kontrin, Betas және Majat-тың қызметшілері немесе құлдары ретінде әрекет етеді. Бұл негізінен "Альянс жағындағы" роман болса да (Одақ емес), әңгімеде Әзи бар, өйткені одақ қоныстары бастапқыда Гидри жұлдыздарын отарлаған.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Роман Сердиндегі Кетхиуйдағы отбасылық ипотекадан басталады, онда Мех-марин үйінің Сул септасына қызыл және алтын Мажаттардың көмегімен бәсекелес Руил септасы шабуыл жасайды. Руил септасы Көк Мажатты Сул септасынан тартып алуға тырысады. Жас Реен а Сул хант Мет Марин жалғыз тірі қалған, ол жақын маңдағы Көк Мажат қорасына бас сауғалайды. Ол Көк патшаны Кетюйді қайтадан қолға алуға көндіреді. Көк жауынгерлер мен олардың азилері Руил септасын жоюға қол жеткізеді, бірақ Көк көпіршік жойылады, ал Реен тұтқындалып, Контрин кеңесіне әкелінеді. Екінші ең көне Контрин - Мота, Рэйнді оны жоюға тырысатын Контрин заговоршыларынан қорғайды, ал Рэйн Сердиннен қуылған. Раен бейтарап өмір сүреді және Ричтегі планетадан планетаға ауысады. Ол бірнеше рет өлтіруге тырысып, аман қалды, бірақ ешқашан Контрин кеңесіне және отбасын жойғандарға кек алудан бас тартпады. Кеңестің ақсақалдары Лиан өлтірілгеннен кейін, Мот Кеңесті өз қолына алады. Ол Раеннің қозғалысын бақылайды, бірақ араласпайды. Рейннің соңғы әрекеті - Бета жолаушылары бар ғарыш кемесінде Андраның асыл тасы Истраға барады, бұл - Шетелден қолжетімді жалғыз планета. Истрада тұрақты Контриндер жоқ, тек Беталар ғана, олар Шетелдіктермен және Мажатпен жұмыс істейді, оларды Контриндер жүздеген жылдар бұрын осында әкелген. Андраның асыл тасының ұзақ сапарында өзін көңілдету үшін, Раен әр түнде Сейді, қиыршық ойынын, Джим есімді ази кемесімен ойнайды. Олар сапар соңында Рейен оның келісімшартын сатып алатынын келіседі, егер Джим жалпы жеңімпаз болса, ол еркін адам болады, бірақ егер ол жеңіліп қалса, ол оның Азиі болады. Джим аздап жеңіліп, әңгіменің қалған бөлігінде оған қызмет етеді. Истрада Рейен мен Джим, қазір оның қосалқы командирі, планетада өздерін орнықтырады. Ол Беталарды басқарып, олардың істерін бақылауға алады. Сонымен қатар ол жергілікті "Көк Мажат" ұясына қосылады. Бірақ Мажат-Хивс бейқам емес, олар бір-біріне қарсы шығады. Көк, Жасыл және Қызыл патшайымдар өлтіріледі, ал тірі қалған Алтын патшайым барлық Колюждарды өзіне біріктіреді. Ұшалық бүлігі барлық планеталарға таралады және барлық Контриндар құриды, Раеннен басқа, ол қазір Истрадағы Маджаттармен бірге тұрады. Контрин компаниясы бақылаудан шығып, Беталар Речті өз қолдарына алады. Барлық азилер өздігінен 40 жасқа толғанда жойылады және жаңа азилер құрылмайды. Алайда, Райннің өтініші бойынша, Джимге Мажат өлместік сыйлайды және ол Алтын ұяда бірге тұрады.
Сей
Седж - екі ойыншыға арналған жартылай кездейсоқ, жартылай шеберлікпен ойналатын ойын. Шери өзінің романына қосымшада ойынның егжей-тегжейін сипаттайды. Сей екі алты жақты шақ және әр жағында таңбалары мен түстері бар үш төрт жақты таяқпен ойналады. Ойыншылар кезектесіп қол ойнайды, бұл таяқтарды тастауды қамтиды; екі ойыншы да таяктарды тастау арқылы бейнеленген ұпайларды иелену үшін құлаққаптарды лақтырады. Ойынның шеберлігі - қолды ойнауға тәуекел ету немесе оны өткізу туралы шешім қабылдау. Ойын 100 ұпай жиналғанда жеңіледі.
Мажат планетасы
Екі кітаптың арасындағы тағы бір айырмашылық - Альфа Гидри жүйесіндегі Мажат планетасының орналасқан жері. Жыланның жетуі Сердин Альфа Гидридің үшінші серігі (яғни Альфа Гидри III) екенін айтады, бірақ Қилышты періште Мажат Альфа Гидри II-ден пайда болған деп мәлімдейді. Бұл кітаптардың қайсысының дұрыс екенін анықтауға көмектесетін нақты дәлелдер жоқ. Себебі, "Жыланның қолжетімділігі" жоғарыда айтылған күмәнді құжаттың бір бөлігі болғандықтан және "Қылысы бар періште" уақыт сызығы ішінара реконструктор ретінде жұмыс істеуге арналған деген болжам бойынша, кейбір оқырмандар Сердиннің дұрыс тізімі Альфа Гидри II деп тұжырымдауы мүмкін. Басқалары "Жыланның қақпағы" кітабындағы түпнұсқа нұсқасы дұрыс деп шешуі мүмкін.
Жалпы және келтірілген дереккөздер
Черри, Си Джей. Қилыстағы періште, DAW кітаптары, 1985. Шери, Си Джей. "Құқықсыз тереңдік" (Омнибус), DAW Books, 1985. Черри, С. Дж. Серпенттің қолжетімділігі, DAW Books, 1980.