Sasha and Zamani

Кіріспе

Кейбір африкалық мәдениеттерде көрсетілген уақыттың екі аспектісі Саша және Замани кейбір Шығыс және Орталық Африка мәдениеттерінде көрсетілген уақыттың екі аспектісі болып табылады. Саса - әлі тірі адамдардың білетін рух, ал Замани - қазіргі уақытта тірі адамдардың білмейтін рух. Саса қазіргі уақыт, жақын өткен және жақын болашақ, ал Замани шексіз өткен уақытпен байланысты және оны білдіреді. Потенциалдық уақыт - Африка ойлауында кеңістік-уақыт континуумның үшінші бөлігі. Адамдар өткеннен сабақ алып, қазіргі уақытта даналықпен әрекет етіп, жақсы болашақ құруы керек.

Сипаттама

Джеймс Лоуэннің "Мұғалімнің өтірігі" атты кітабында былай делінген: "Жақында ғана өмірден өткендер, олардың уақыты әлі де өмірде болған адамдармен қатар кетеді, олар - Саша, тірі өлілер. Олар өлі емес, себебі олар тірілердің естеліктерінде өмір сүреді. Ата-бабаларын білетін соңғы адам қайтыс болған кезде, ата-бабалары Сашаны заманиге, өлілерге қалдырады. Жалпы ата-бабаларымыз ретінде Заманиді ұмытқан жоқпыз, қайта, құрметтейміз. Лоуэн Джон Мбитидің "Африкалық діндер мен философия" кітабындағы түсіндірмесін келтіріп, қайталайды. Саша мен Замани өлімнің сатылары емес. Олар суахили мәдениетіндегі тарихтың екі онтологиялық кезеңдері (немесе өлшемдері). Суахили тілінде уақыт екі өлшемді sasa және zamani деп атайды. Екеуінің де сапасы мен саны бар. Адамдар оларды үлкен, кіші, кіші, қысқа, ұзын және т.б. деп атайды. белгілі бір оқиғаға байланысты. Саша жаңа ғана болған немесе қазіргі уақытта болып жатқан немесе жақын болашақта болатын оқиғаларды айтады. Сашаның уақыты шамамен алты айға немесе ең көп дегенде бір жылға созылуы мүмкін. Замани уақыты Саша уақытын қазіргі уақытта біразқа соқтырады, бірақ ол өте алыс өткенге дейін барады. Ол бұрын-соңды болған барлық оқиғаларды сіңіріп, сақтап, сақтап отырады. Бұл Сашадан да маңызды, өйткені ол өткенге дейін созылады. Бұл мифтің барлық жаратылыс оқиғалары орын алған және өткеннің ұлы және әйгілі батырлары өздерінің ерліктерін жасаған уақытын қамтиды (Андерсон 1986, Мбити 1994). Замани ағылшын тілінде өткен деп аталатын нәрсемен шектелмейді. Замани Сашамен бір-біріне ұқсайды, екеуі бір-бірінен ажырамайды. Саша тамақтанады немесе Заманиге жоғалады. Бірақ оқиғалар Заманиге енуден бұрын, олар Саша өлшемінде жүзеге асуы немесе іске асуы керек. Бұл орын алған кезде оқиғалар Сашадан Заманиге кері қарай "қозғалады". Бұл барлық құбылыстар мен оқиғалардың соңғы қоймасы, уақыт мұхиты, онда бәрі кейін де, бұрын да жоқ шындыққа сіңіп кетеді. Джон С. Мбити, Африка діндері мен философиясы, 2-ші басылым. (Оксфорд: Хайнеман, 1990 жыл), 22.

According to James Loewen in his book Lies My Teacher Told Me: The recently departed whose time overlapped with people still here are the Sasha, the living dead. They are not wholly dead, for they live on in the memories of the living when the last person knowing an ancestor dies, that ancestor leaves the Sasha for the Zamani, the dead. As generalized ancestors, the Zamani are not forgotten but revered. Loewen cites and paraphrases the explanation from African Religions and Philosophy by John Mbiti. Sasha and Zamani are not stages of death. They are the two ontological stages (or dimensions) of history in Swahili culture. In Swahili, the two time dimensions are called sasa and zamani. Both have quality and quantity. People speak of them as big, small, little, short, long, etc. in relation to a particular event. Sasha refers to the events that have just taken place or are taking place now at the moment or are just about to take place in the near future. Sasha time can extend into the future for about six months or, at the most, one year. Zamani time overlaps Sasha time to some extent in the present, but it also goes back very far into the past time. It absorbs, holds, and stores all the events that have ever occurred. It is more significant than sasha because it stretches endlessly back into the past. It includes the time of myth when all the stories of creation took place and when the great and famous heroes of the past performed their exploits (Anderson 1986, Mbiti 1994). Zamani is not limited to what in English is called the past. Zamani overlaps with Sasha and the two are not separable. Sasha feeds or disappears into Zamani. But before events become incorporated into the Zamani, they have to become realized or actualized within the Sasha dimension. When this has taken place, the events "move" backwards from the Sasha into the Zamani It is the final storehouse for all phenomena and events, the ocean of time in which everything becomes absorbed into a reality that is neither after nor before. John S. Mbiti, African Religions and Philosophy, 2nd ed. (Oxford: Heinemann, 1990), 22.