Кіріспе

Уильям Такер (шамамен 1784 жылы 16 мамыр - 1817 жылы желтоқсан) - британдық сотталған адам, тұтқырлық сатушы, адам басының саудагері, Отаго отауларының қоныстанушысы және Жаңа Зеландияның алғашқы өнер саудагері. Текер - сақталған маори басын ұрлап, онымен сауда-саттыққа кіріскен адам. 2003 жылы табылған құжат оның іс-әрекетінің оңтүстіктегі соғысқа қатысы жоқ екенін және ол Жаңа Зеландияның алғашқы өнер саудагері болғанын көрсетеді, бастапқыда адам басында және екінші кезекте поунамауда, нефрит жадының әртүрлі түрінде сауда жасады.

Қылмыстың тарихы мен балалық шағы

1784 жылы 16 мамырда Портси, Портсмут, Англияда шомылдыру рәсімінен өтті. 1798 жылы Такер мен Томас Батлер "Тейлор" Уильям Уилдейден немесе Уилдейден бес шиллингтен астам құнды тауарларды ұрлады және сотталып, өлім жазасына кесілді. Оларды жазасын өтеу мерзімі қысқартылып, жеті жылға сотталып, Жаңа Оңтүстік Уэльске жөнелтілді. Олар 1798 жылы 20 желтоқсанда Портсмуттан Хиллсбороға қарай жол тартты. Бұл сапар көлік тарихындағы ең нашар сапарлардың бірі болды. 1799 жылы 26 шілдеде Сиднейге келгенге дейін 95 сотталғанды жоғалтқан "Түрме қызуы" (тиф) кемеде кеңінен тарады. Текердің қай жерге тағайындалғаны белгісіз.

Қашу, қашу және қайта тұтқындау жылы

1803 жылдың қаңтарында ол Энтони Роусонмен бірге Атласқа шығып, Қытайға барады. Білмейтін жолаушылар тұтқындалып, Портсмутқа соғыспен жіберілді, олар Жаңа Оңтүстік Уэльске экспериментпен оралды. Олар Сиднейге 1804 жылдың 24 маусымында оралды.

Жаңа Зеландияға көшіп келу

1805 жылдың наурыз айында, оның өкілеттігі аяқталғаннан кейін, Такер Жаңа Зеландия жағалауына Губернатор Кингке жүзіп бара жатқаны туралы хабарланды. Ол Симеон Лорд, Генри Кэйбл және Джеймс Андервуд құраған лорд, Кэйбл және Андервуд тобының кемелерінің бірі болды. Ол Оңтүстік аралдың оңтүстік-батыс жағалауындағы Дуски сағасына ер адамдар түсірген болуы мүмкін. Текер кейін Антипода аралдарында болған болар. Жаңа Зеландияда жағалауда тұратын еуропалықтар болған жоқ, ал маорилер ғасырлар бойы өмір сүргендей өмір сүрді. Маори қоғамы тайпалық және абыройды сақтауға негізделген, соғыс қайталанатын және жиі қорлау үшін кек алу үшін немесе 'уту' үшін соғысатын. Маорилер татуировка жасауды және моконы басқа қоғамдарға қарағанда көбірек дамытты, ал жоғары дәрежелі ерлер жеке адамға тән бет-әлпетті әшекейлейтін. Кейбір маорилер жауларының және жақын адамдарының басын сақтаған. Бұл ескерткіштер алғашқы еуропалық қонақтарды қызықтырып, олардың ою-өрнектерін жасады. Текер 1807 жылы Сиднейден Англияға Сидней Ков қаласында кеткен болуы мүмкін, оның командасын жолда Дэниел Купер қабылдады. Егер солай болса, ол Жаңа Оңтүстік Уэльске оның немесе "Бірлік" Купердің келесі командасында оралған болар еді. 1809 жылы сәуірде ол Сиднейден Пегазасқа шығады. Оның орнына Роберт Кэмпбелл жалдаған "Братерс" кемесімен Нью-Зеландияның Оңтүстік аралы мен Стюарт аралының арасында орналасқан Фовос бұғазындағы Соландер аралдарына баратын болса керек. Қарашаның басында ол Оңтүстік аралдың оңтүстік-шығыс жағалауындағы қазіргі Дундин жағалауындағы Уайт аралы мен Рагг Рок аралына түскен он бір адамның бірі болды. Капитан Мейсон 1810 жылы 3 мамырда Порт-Дэниелге, қазір Отаго гавани деп аталатын жерге оралғанда, тек Таккер мен Дэниел Уилсонды тапты. Текерді жоғалған ерлерді іздеуге алдымен Уайт аралына, содан кейін Фовэу бұғазының батыс кіреберісіндегі Стюарт аралындағы Рэгд Пойнт жеріне жіберді. Ол Маоридің сақталған басын ұрлаған болса керек, оның иелері жоғалғанын біліп, кетіп бара жатқан тұнбашылар артынан қуып кетті. Жоғалған ерлерді таба алмағаннан кейін, Такер Отаго гаваниіндегі Бауырластарға қосылды және 1810 жылы 14 шілдеде Сиднейге оралды. Сол жылы Отаго портында Сидней шығанағынан келген адамнан қызыл көйлек пен пышақты ұрлаған маори баслығының ұрлығы көп ұзамай ағайындылардың жоғалған кейбір адамдарының өмірін алып, оңтүстіктегі маори / пакеха қарым-қатынастарын бұзған. Ол "Тыңқырлар соғысы" деп аталды, сонымен қатар "Кімшік соғысы" деп те аталды және 1823 жылға дейін жалғасты.

Австралиямен сауда басталды

1810 жылы 19 қыркүйекте Такер Сиднейден қайтадан Аврораға шығып, Жаңа Зеландияның оңтүстігінде жаңадан ашылған Маккуори аралына барды. Қараша айының басында Кемпбелл аралында Маккуоридің орналасқан жері Кемпбелл мен Ко-ның адамдарының біреуіне пара беру арқылы алынды. Аврора Маккуарьеге Текерді қосатын топты жіберді. Ол 1811 жылы 19 мамырда Сиднейге оралды. Бұл оқиғадан кейін көп ұзамай Текер маоридің басын сатуға ұсынды, олардың бөлшек саудасын ашып, оны "Сидней газеті" "Candor" деген айыптауды алды, ол оны "жабайы адам" және "жаман" деп атады. Содан кейін ол жағада уақыт өткізді, онда 1812 жылдың тамызына дейін ол Филипс-стриттегі кедей үйлерде ескі кемедестермен бірге тұратын жұмысшы болды. 21 тамызда ол Эдвард Уильямспен бірге әйелдің сәнді жібек шапанын ұрлады, бұл үшін олар қарашада айыпталып, бір жылға ауыр еңбекке кесілді және Ньюкаслға жіберілді. 1814 жылдың қазан-қараша аралығында ол Жаңа Оңтүстік Уэльстен, мүмкін, Тасманияға кеткен. 1815 жылы Отагоға оралды, мүмкін губернатор Блайға, және Отаго Хейдс-тен солтүстікке қарай орналасқан Уоррекекекеде, кейіннен Мердинг Бич деп аталды. Ол жерде ол үй салып, бір уақыт бойы Маори әйелмен бірге тұрып, ешкі мен қой ұстады. Бала жоқ еді. Бұл жер ұзақ уақыт бойы маори тілінде pounamu деп аталатын көп мөлшерде өңделген жасыл таспен танымал болды. Бұл темір құралдармен ілінген ілгектер немесе хей тики түрінде жасалды. Археологтар бұл бұйымдар Еуропаның экспорттық саудасына арналған деп анықтады. 1819 жылы "Сидней газеті" газетінде басылып шыққан редакциялық мақалада сауда "төкпе аулаушылар тобы" арқылы жүзеге асатыны жазылған. Бұл Текердің ісі екені анық. Маори оны Такка деп атады, оның тегі, сондай-ақ Виоре, мүмкін оның бірінші аты Уилли-нің кішірек түрінен. Оның тағы бір ерекшелігі - ол "Капитан Такер" деп аталды.

Соңғы сапар

Маори деректеріне сәйкес, ол кетіп, Хобартқа барып, капитан Джеймс Келлимен Софияға оралды. 1817 жылы 11 желтоқсанда "София" Отаго гаванине зәкірледі. Така порт маорилер қонысымен қоштасты, бірақ қонақтар үшін белгісіз, бас Korako, Te Matenga Taiaroa әкесі, түнгі маориден, Whareakeake, Текерді көруге және сыйлықтар алуға келген. Кейін Келли, Такер және тағы бес адам Уорэйкейкке қайықпен барғанда, олар бірден қош келдіңіздер. Бірақ Тэкер үйінде болмаған кезде маорилер басқаларға шабуыл жасады. Вето Виол және Джон Гриффитс өлтірілді, бірақ Келли Тэкер сияқты қайыққа қашып кетті. Ол маорилерді Виореге зиян келтірмеуге шақырып, толқынның астында қалды, бірақ оны найзамен ұрып, жерге жықты. Ол өлтірілмей тұрып "Кели капитаны, Құдай үшін мені тастап кетпеңіз" деп шақырды. Келли оны көрді. - Ауырын-ауырын кесіп, жабайылар алып кетіпті! - Текерді өлтірген Рири болды, ол шеф Те Матахаредің бұйрығы бойынша әрекет етті. Тайароа басқаларды өлтірген. Өлгендердің бәрі желді. Маоридің бір көзі оның себепшісін Текердің сыйлықтарын бірінші рет алуға мүмкіндік болмағаны үшін қанағаттанбаушылық деп атады, бірақ бұл 1810 жылы жейде ұрланғаннан кейін және оның иесінің жауыздықпен әрекет еткенінен болған бақытсыздық деп те айтылды. Бұл оқиға туралы Австралияның газеттерінде жазылған.

Эпилог

Кели кемеге оралғанда, Кели кек алды, оның есебі бойынша кейбір маорилерді өлтірді, каноэлерді жойды және "Отаго қаласының әдемі қаласын" атып жіберді, ол порттың маңындағы қоныстанған, мүмкін қазіргі Отакоу маңындағы Те Рауоне жағасында. Текер бас ұрлап, дау тудырған сауда-саттыққа жол ашқаны үшін естеріне қалды. 1831 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльсте оған тыйым салынды, бірақ ол жалғасты. Он дананы 1830 жылдары Отагода бір маори сатушысы сатты. Ұрлық Шена Маккейдің 1993 жылғы "Дуненин" романына оның кішігірім аңыз ретінде рөлін бейнелейтін әсерін берді. Алайда, 1840 жылдары преподобный Чарльз Крид жазған және 2003 жылы табылған екі маори хабаршысының ақпаратын жазған Крид қолжазбасы Таккерді жаңаша көрсетеді. Оның ұрлығы оңтүстіктегі соғысқа себеп болған жоқ; ол жалпы маорилер үшін ұнаған және отарлаушы ретінде қарсы алынған. Ол қазіргі Дунедин қаласына қоныс аударған алғашқы еуропалық болды, бұл сапарға шығу, кемеден секіру немесе тұтқын ретінде ұсталудан ерекшеленеді. Оның бас саудасын ашуын тіпті өз отандастары да айыптап отырса, сол кезден бастап тики саудасын дамыту оны өнер саудагері ретінде танытты, шын мәнінде Жаңа Зеландияның алғашқысы.