Кіріспе

Франкенберг ан дер Эдер - Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан Франкберг округінің Вальдек қаласында орналасқан қала. Бергвальд жотасының солтүстігіндегі Эдер өзенінің бойындағы тау ұзақ уақыт бойы бекіністі орын болды, ол Саксон соғыстарында франктар кезінде ерекше маңызды рөл атқарды. Қала 1233-1234 жылдары Тюрингиялық Ландграв екі сауда жолының қиылысында салынған. Жаңадан жаңартылған ескі және жаңа қалада көп жартылай ағаштан жасалған үйлер бар. 2018 жылы қала "Филипп Солдан Штудт" қосымша атауын қабылдады.

География

Франкенберг оңтүстіктегі Бургвальд тау жиегі мен солтүстік-батыстағы Брейте-Струт (отаулар) арасында орналасқан, онда Немфе өзені Эдер өзеніне құяды. Қаланың солтүстігінде Нюхне Шреуфа құрамына кіретін сол өзенге құяды. Бұл Марбургтің солтүстігінде.

Тарих

Франкенберг қаласы салынған таудың етегінде екі ескі әскери және сауда жолдары қиылысып жатыр. Майн өзенінің төменгі жағында, Бургвальд тау жиегінен, Вайнстрассе ("Шарап жолы") пайда болды, ол Эдер өзенін боғады арқылы кесіп өтіп, сол жағалаудағы биіктіктер арқылы Вестфалияға дейін жалғасты. Батыстан Siegener Straße ("Siegen Road") Lahn Eder су айдыны арқылы тауды айналып, солтүстікке қарай төменгі Гессенге дейін барады.

Франктар заманы

500 жылы Гессен аймағы франк иелігіне енгеннен кейін, жақсы қорғалған тау Едердің солтүстігінде тұратын сакстармен әскери маңызы жоғары дау-дамайларға араласты. Бұрынғы уақытта да тауды франктар бекініп алған болатын. Саксондық шабуылдардың саны 8-ші ғасырдың басында өскенде, Карл Мартел мықты қорғаныс құрылыстарын салдырды, олар тұрақты түрде болу арқылы олардың тиімділігін қамтамасыз етті. Бұл шаралар Саксон соғыстары кезінде (772 - 804) саксон аумағының ішінде франк қарсы шабуылдарының негізі ретінде қызмет етті, бұл Вайнстрассе алға, байланыс және жабдықтау бағыты ретінде жаңа маңызға ие болды. Саксондықтар бағындырылып, христиандыққа айналғаннан кейін бекініс қажетсіз болды. Құрылыс жұмыстары Франктардың есімін сақтап қалды.

Қаланың құрылуы

Таудан кейін адамдар өмір сүру үшін пайдаланылған-оралмағаны белгісіз. Бұл жерде қаладан өтіп бара жатқан саяхатшылар мен саудагерлерге арналған қоймалар мен сауда орындары болған шығар. Тек 13 ғасырдың алғашқы онжылдықтарында ғана тарих "Франкенбергке" тағы да жарық түсіреді. Тюрингиялық Гессендік ландграфтар олардың арасында жатқан Зигенхайн графтығын айналып өту арқылы Жоғарғы Гессендегі және Төменгі Гессендегі иеліктері арасында байланыс орнатуға тырысты. Бұл жоспар Майнц архиепископтарының ойларына қайшы келді, олар өз кезегінде батыстан Вохра аңғарына дейін кеңейіп жатты. Тюрингия ландграфы архиепископтарға қатаң жауап берді. 1122 жылы Франкенбергтер Ландграфтарға өтіп, Вогте фон Кезебергтің Вогтеінде болғандықтан, ол Майнц графлығының ортасында, Бэттенбергтің, Рёдденау мен Гейсмардың шекарасында, жергілікті иелердің барлық қарсылықтарын елемейтін қалашықты және қалашықты салуды таңдады. Үш жағынан қатты құлап жатқан таудың ең жоғарғы шыңына қамал пайда болып, бүкіл Эдер аңғарының ортасына билік құрып тұрды. Оның үстіне шіркеудің аумағын қоршап тұрған бөлме салынды. Осыдан кейін дәл осы жоспар бойынша (қаланың орналасуынан көрініп тұр) қала салынды. Таудың жотасы мен солтүстікке қарай күрт төмендеп жатқан тау беткейі үлкен базар алаңын қамтыды. Базарды екіге бөліп, батыс жағына қала әкімдігі ғимаратын салу кейінірек жасалуы мүмкін. Қаланы қорғанға айналдырудан басқа да мақсаттар бар екені байқалады. Бұл қаланың сауда жолдарындағы қолайлы орналасуын пайдаланып, қалаға экономикалық күш берумен байланысты. Жаңа қала тұрғындары қалаға қоныс аударған немесе кейбір жағдайларда өз еркімен көшіп келген көрші ауылдар мен ауылдардан шыққан. Уақыт өте келе қала маңындағы 16 бұрынғы тұрғын үйлер тасталып кетті, бірақ олардың көптеген атаулары егістік пен шалғынды жерлерге берілген атауларда өмір сүреді. Франкенберг қаласын қалың қамал қоршап алды. 25 мұнара мен қақпаның тек Хексентурм ("Солқындар мұнарасы") ғана әлі күнге дейін тұр; барлық бес қала қақпасы жоғалып кетті.

Бап-бақыры

Жаңа қауым тез өсті, оны сау саудагерлер мен қолөнершілер тобы қолдады. Өсе келе жатқан өркендеудің белгісі 1286 жылы Гейсмардың шіркеуге тәуелділігі бұзылғаннан кейін, үлкен Мариенкирхеде (Мария шіркеуі) құрылыс жұмыстары басталды. Франкенберг сатып алушылары мен сатушылары сауда байланыстарын кеңінен дамытты, бұл туралы апта сайынғы базарлар ғана емес, төрт жылдық жәрмеңкелер де дәлелдейді. Экономикалық өрлеудің арқасында мәдениет те тезірек дамыды. Франкенбергте 13 ғасырда қала мектебінің (Lateinschule) болуы, ол 1500 жылы ең жоғары биіктікке жетті. 1353 жылы аяқталған шіркеудің үстінде 1370 - 1380 жылдары Мариенкапель (Мария шіркеуі) тұрғызылды, ол Тиль фон Франкенбергтің шедеврлерінің бірі.

Жаңа қаланың құрылуы

Халықтың тұрақты өсуі үлкен қала қажет болды, сондықтан Ландгравтың бастамасымен Едер өзеніне қарай тау түбінде Жаңа қала құрылды. Ол Siegener Straße (сауда жолы) бойында көтерілді, тіпті өзінің жеке әкімшілігі болды, бірақ ол әлі де ескі қаланың шіркеуі мен сотының астында болды және өзінің жеке базар орны болмады. Тек 1556 жылы ол Ескі қаламен біріктіріліп, бір муниципалитетке айналды.

Үлкен өрт және оның салдары

1476 жылы 9 мамырда өрт шығып, бүкіл Жаңа және Ескі қалаларды өртеп жіберді. Тіпті, "Либфрауенкирше" шіркеуі де өртеніп кетті. Қала тұрғындары дереу қаласын қайта тұрғызуға кіріскенмен, Гессеннің ең маңызды қалаларының бірі болған Франкенберг бұл апатты өрттен ешқашан толықтай қалпына келмеді. 1507 жылы Жаңа қаланың жартысы қайтадан өртенді. Франкенберг аймағының орталығы XIV ғасырдан бері болған және Франкенберг пен Франкенау қалаларын, сондай-ақ Гейсмардың жартысын қамтитын, ол ескі қорғандағы қорғандағы қамалдың орнына салынған Волькерсдорф аңшылық үйіне көшірілді. Осылайша Волькерсдорф округі пайда болды, оған Рёдденау төменгі соттары (Ренгерхаузен мен Бромскирхеннің біріктірілген соттарымен) және Гейсмар соты ("Амметче") қатысты. Тек 16 ғасырда ғана Франкенберг округі қайта құрылды, оның астында қала ғана емес, сонымен қатар Роденбах фермасы мен Висенфельд шараптар жерлері біріктірілді. 1604 жылы Амт Волкерсдорф Амтпен біріктірілді.

Франкенберг 16-17 және 18 ғасырларда

XVI ғасырда қала қайтадан қайтадан салынған. Тек Steinhaus ("Тас үй") ғана отқа төбеге дейін төтеп берді. 1509 жылы қалада жаңа және көрікті ратушаның құрылысы басталды. 1526 жылдан кейін реформацияны Франкенбергке Лудвиг Стиппиус пен Каспар Тольде есімді уағыздаушылар енгізді. 1606 жылы Ландграв Мориц мәжбүрлеген шіркеу реформасы шіркеудегі және Мариенкапельдегі елші мен әулие мүсіндерін жоюға жауапты. 1529 және 1611 жылдар аралығында оба жылдары Марбург университеті бес рет Франкенберг қабырғаларының ішінде баспана іздеді. Отыз жылдық соғыс (1618 - 1648) қалаға ауыр соққы берді. Франкенбергтің маңызды жол қиылысында орналасқан тиімді орны қаланың жазасына айналды, өйткені ол кейінгі соғыс кезінде де болды. Екі жақтан да әскерлер келіп, империя әскерлерінің ұзақ уақыт бойы басып алуы қалаға шексіз зиян келтірді. Жақын жерде, Тотенхейде ("Өлі адам биіктіктері") 1646 жылы Гессен Дармштадт әскерлері мен Гессен Кассель әскерлері арасында шайқас болды, соңғысы швед әскерлерімен күшейтіліп, кездесуді жеңді.

Франкенберг Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін

Наполеон билігі кезінде (1806-1813) Франкенберг Вестфалия корольдігінің Верра департаменіндегі кантонның орталығы болды. 1821 жылы Франкенберг Франкенберг, Гессенштайн, Розентал және Хайна бұрынғы Ämter-ден, сонымен қатар Виермунденнің сот ауданынан тұратын жаңадан құрылған Франкенберг округінің округінің (Kreisstadt) орталығы болды. Аудандық кеңес 1834 жылдан кейін провинциялық кеңес өзінің орнын Санкт-Георгенберг монастырында алды. Франкенберг кілт қаладан қарапайым, қарапайым қалаға айналды. Орта ғасырларда да оның экономикалық негізі - киім жасаушылар мен тері өңдеушілер болды. 18 ғасырдың аяғында жүншілер мен киімшілер гильдиясының 106 мүшесі, ал күнтізшілер гильдиясының 46 мүшесі болса, 19 ғасырдың ортасында жүншілер мен киімшілер гильдиясының мүшелері 140-қа дейін көтерілді, ал қызыл және ақ күнтіздер тағы да гүлденді. Сол кезде басқа гильдиялармен қатар шұлық тоқушылар мен қолғаптар гильдиясы да болды. Ғасырдың екінші жартысында халықтың саны күрт төмендеді, бұл көрсеткіш 1787 жылы 2611 адам, 1867 жылы 3163 адам, 1894 жылы 2787 адам болды. 1590 - 1818 жылдары Франкенберг маңында мыс пен күміс кендері қазылып, балқытылды. XIX ғасырда кен өндіру саласын қайтадан іске қосуға түрлі әрекеттер жасалды, бірақ 1875 жылы ол біржола тоқтатылды. Франкенберг пен Гейсмар арасындағы көрнекі орындар әлі күнге дейін "Alte Hütte" ("Ескі темір зауыты"), "Neue Hütte" ("Жаңа темір зауыты") және "Zechenhaus" ("Коллиер үйі") сияқты кейбір жер атаулары сияқты ежелгі күндері кен өндіруге куәлік етеді. Тек темір жол Франкенбергке жеткенде ғана қалада жаңа экономикалық өрлеу болды. 1890 жылы Марбург Франкенберг желісі ашылды, ал Венадан келген ағайынды Тонет темір жол стансасының жанында орындық жасау фабрикасын құрды. Он жылдан кейін темір жол Корбах арқылы Варбургке дейін ұзартылып, Вестфалияға қосылды. 1908 жылы Бествигке дейінгі жол аяқталды, ал 1910 жылы Берлебургке дейінгі жол да аяқталды. Қаланың сумен қамтамасыз етілуі бастапқыда мемлекеттік және жеке құдықтардан болатын. 1476 жылғы Ұлы өрттен кейін бұл 1502 жылы Нидермюльдегі су құбырының құрылысымен толықтырылды, онда Эдердегі су доңғалағымен қозғалатын Эдер суы ескі қалаға жеткізіліп, әртүрлі цистерналарға таратылды. 1899 жылы қоғамдық су құбыры салынды. Алайда, Эдердің суын пайдаланудың орнына, жаңа су құбыры Теичмюльдегі көлдік жерлерден шыққан бұлақ суын пайдаланды. 1913 жылы Герншхаузер бұлақтары пайда болды, олардың суы әлі күнге дейін төменгі қалаға қарай төмендеп жатыр. 1903 жылы "Нидермюль" коммуналдық ғимаратында Эдер суымен жұмыс істейтін турбина салынды. Бұл турбина мен табиғи аспирациялық газ қозғалтқышы (60 ат күші) арқылы Франкенбергтің алғашқы электр жарығы үшін бірқалыпты ток өндірілді. Солтүстік Гессенді электрмен жабдықтаудың бір бөлігі ретінде 1921 жылы PreussenElektra жер үсті кабельдерімен ауыспалы токпен қамтамасыз етілді. 1871 жылы Франкенберг муниципалды аймағының жерін зерттеу жүргізілді. Жерді сатып алу 1890 жылдары басталып, 1904 жылы аяқталды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрынғы экономикалық өрлеу халық санының қайтадан өсуімен көрініс тапты. 1908 жылы Франкенбергте 3314 адам өмір сүрді. Қала енді қала қабырғасымен белгіленген, құрылғаннан бері қалыптасқан шекарасынан тыс кеңейе бастады. 1890 жылы темір жол станциясы, Thonet кресло фабрикасы және көп ұзамай жаңа пошта кеңсесі провинциялық кеңес кеңсесінің артына салынған. 1900 жылы жинақ банкі ғимараты Geismarer Tor ("Geismar Gate") алдында тұрды. 1903 жылы Amt соты, 1905 жылы бұрғылау мектебі бар мұғалімдер колледжі құрылды. Қазіргі уақытта ғимаратта гимназия (Edertalschule) орналасқан. 1913 жылы қала мектебінде (Ортенберг Шкуле) білім алды. 1905 жылы Линертордың алдында еврей мектебі салынды. Бірінші дүниежүзілік соғыс Франкенбергке экономикалық және мәдени тоқырау әкелді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде де қалада бірнеше жаңа үйлер мен негізгі қаладағы бірнеше ғимараттарды жаңарту мен кеңейтуден басқа маңызды өзгерістер болған жоқ. Тіпті 1914 жылы Рейхшернштаттенматтың Германияның тұрғын үй бизнесі жөніндегі зерттеулер органы (Forschungsstätte für die Deutsche Siedlungsgesellschaft) Франкенберг гауы туралы баяндамада ұсынылған зираттан шығысқа қарай 144 га қала кеңейтілуі ешқашан қолға алынбады.

Веймар Республикасы мен Үшінші рейх

Франкенберг Бірінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан тек баяу ғана қалпына келді. Ақшаның құнын жоғалтып, экономиканың құлдырауы басталғанда, қаладан, әсіресе шетелден, эмиграцияның жаңа толқыны пайда болды. 1922 жылы қалада өзінің гимназиясы болды, 1925 жылдан бастап Эдерталшюле (Эдер аңғары мектебі) деп аталды. 1923 жылдың күзінде инфляция аяқталғаннан кейін экономиканың өсуі болды, бұл 1925 жылы қалада Stoelcker кресло фабрикасының ашылуымен көрініс тапты. Алайда бұл өрлеу ұзаққа созылмады. Дүниежүзілік экономикалық дағдарыс бұл құрылымы әлсіз және қарызы көп қалаға қатты әсер етті. Жұмыссыздықтың өсуі мен әлеуметтік қажеттіліктерге байланысты, NSDAP-тің үгіт-насихаттары 1920-жылдардың аяғында бүкіл округте болғандай, осы жерде де құнарлы жер таба бастады, бұл сайлау нәтижелерінде көрінді. 1933 жылы қаңтарда Гитлер билікті басып алғаннан кейін Франкенберг қалалық кеңесі бірнеше жерлерге жаңа атаулар берді: Штейнгассе ("Тас жолағы") Адольф Гитлер Штрасе, Рёдденауэр Штрасе Герман Геринг Штрасе, ал Унтермаркет ("Түсінірек нарық") Хинденбург Плац болды, ал адамдар, әсіресе жастар нацистік идеологиямен зақымданды. Бұның бәрінен ең нашар зардап шеккендер Франкенбергтің еврей қала тұрғындары болды, олар ұзақ уақыт бойы кемсітушілік пен қысымшылыққа ұшырағандықтан, жүйелі түрде қудаланды, құқықтарынан айырылды және ақырында өлтірілді. Бақытымызға орай, қаладағы еврейлердің көпшілігі Германиядан ертерек кетуге үлгерді. Олар шетелде тұратын ақшасы жоқ немесе туыстары жоқ болғандықтан немесе оларға ештеңе болмайды деп сенгендіктен қалды, олардың барлығы 1942 жылы өлім лагерлеріне айдалды. Франкенбергтен кем дегенде сегіз еврей және Рёдденаудың шеткі орталығынан үш адам нацистердің нәсілдік мазасыздығынан қаза тапты. 1988 жылдан бері қала әкімшілігінде ескерткіш тақта Франкенбергтің еврей қауымы мен Холокост құрбандарын еске алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Франкенберг әскери іс-қимылға тікелей қатыспады. Алайда 1945 жылдың наурыз айында теміржол станциясына екі әуе шабуылы болып, онда 90 адам қаза тапты. 1944 жылдың тамызында Вермахттың далалық ауруханасы Гроднодан Франкенбергке көшіріліп, қаланың екі мектебінде және Амт сотында орналастырылды. 1945 жылы 29 наурызда америкалықтар шабуылға шыққанда, ешқандай қарсылық көрмеді. Франкенбергтен 285 адам соғыстан қайтып келмеді. 1946 жылы 11 сәуірде қала өзінің пошта маркаларын шығарды, екі 12 пфениг маркасында "Tag der Volkssolidarität" (Халық бірлігі күні) деп жазылған.

Франкенберг Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін босқындар ағынымен Франкенберг халқы екі мыңға дейін өсті, бұл қаладағы құрылыс аумағын кеңейтуді талап етті. 1948 жылы валюталық реформадан бұрын Франкенберг ауданы Госбергтегі аудандық аурухананы салуды бастады, оған 1970-ші жылдардың басында медбикелер мектебі мен медбикелер үйі қосылды. 1975 жылы аурухана кеңейтіліп, қазіргі заманғы Hessenklinik ("Гессен клиникасы") болып табылады. 1962 жылдан бастап Франкенберг гарнизондық қала болды. 1962-1963 жылдары ағынды суларды тазарту мәселесі 1978 жылы кеңейтілген ағынды суларды тазарту қондырғысын салу арқылы шешілді. Суға деген сұраныстың артуы терең құдықтарды қазу, су қоймаларын және сорғыларды салу арқылы қанағаттандырылды. Сонымен қатар электр энергиясына сұраныс өсті, ол жаңа 20 кВ контурлық желі мен жаңа трансформатор станцияларының құрылысы арқылы қанағаттандырылды. Қазіргі мектептер (Ортенберг, Эдертал, Бургвальд) қазіргі заманғы мектептерге кеңейтілді, ал Вермерсдорфта Виганд Герстенберг Шкуле (хрониктің атымен аталған) жаңадан салынды. 1950 жылдан бастап Эдердегі спорт алаңына орналасқан аудандық кәсіптік мектеп 1960 жылдардың басында Марбургер-штрасседе жаңадан салынған және кәсіптік техникалық мектеп пен инженерлік жоғары мектеппен тиімді кәсіптік білім беру орталығы болып кеңейтілген. Гейсмарер көшесіне жақын жерде Фридрих Трост Шкуле (оқу қабілеті нашар студенттерге арналған мектеп) салынды. 1980 жылдардың басында одан Кегельберг Шкуле (білім алушылар мектебі) пайда болды. 1970-ші жылдардың соңында Кегельбергте мүгедектерге арналған шеберхана және Lebenshilfe Werk ("Күнделікті өмір сүру жұмыстарына жәрдемдесу") қолдауымен интеграциялық балабақша пайда болды. 1960-шы жылдары су тасқыны алаңында өнеркәсіптік парк ашылды және кеңейтілді, онда бірнеше ірі жаңа бизнес өздерін нығайтып, Франкенбергтің экономикалық қуатын арттырып, оның экономикалық құрылымын жақсартты. Сонымен қатар, су тасқыны алаңында апаттан қорғаумен айналысатын барлық мекемелер орналасқан жаңа апат басқару орталығы салынды, мысалы өрт сөндіру бригадасы жергілікті және одан да алыс апат басқару, Техникалық көмек және неміс Қызыл Кресті. 1967 жылы Теичвегтегі саябақ аумағының жанында жаңа жабық бассейн салынды, ал 1972 жылы оған мини-гольф алаңы бар ашық бассейн салынды. 1970 және 1971 жылдардағы муниципальді реформалардың аясында 12 ауыл Франкенберг қаласына ерікті түрде қосылды, осылайша қаланың муниципальді ауданы 2 736 га-дан 12 518 га-ға дейін ұлғайды және тұрғындар саны 9 397-ден 15 263-ке дейін артты. 1974 жылы Гессендегі муниципалитеттер қайта құрылғандықтан, округтің орталығы болған Франкенберг бұл мәртебені Корбахқа беруге мәжбүр болды. 1974 жылдың 1 қаңтарында Корбах Франкенберг пен Вальдек бұрынғы аудандарының бірігуі арқылы құрылған жаңа Вальдек Франкенберг ауданының округтік орталығы болды. 1970 жылдары пошта қызметі Судет-Штрасседе жаңа пошта кеңсесін және Марбургер-Штрасседе телекоммуникация кеңсесін құрды. 1989 жылы Гессен күнін тойлау үшін аяқталған Эдербергландхолле (Гессендегі жыл сайынғы мемлекеттік жәрмеңке және фестиваль, әр жыл сайын басқа қалада өткізіледі) бүгінде қаланың мәдени өмірінің орталығы болып табылады. Франкенбергтің дамуына ең үлкен әсерін 1967 жылы 10 тамыздағы қалалық кеңестің шешімімен басталған ескі және жаңа қала орталықтарына (16 гектар және 8 гектар) арналған қала жаңарту жоспарлары тигізді. Ескі және Жаңа қалаларды қайта құру, көлік тұрақтары мен жаяу жүргіншілер аймақтарын салу қала орталығының нысанын өзгертті, бірақ әрқашан оның пайдасына емес. Бұл жөндеу жұмыстарының бір бөлігі ретінде жүздеген жартылай ағаштан жасалған ғимараттар қиратылды және олардың орнына әрдайым жағымды емес жаңа ғимараттар салынды. Алайда, қайта құру қаланың экономикалық жағдайын айтарлықтай жақсартты. Франкенберг сауда қалашығына айналды, ол адамдарды ескі және жаңа қалашықтарда серуендеуге шақырады.

Ғимараттар

Liebfrauenkirche (1286 - 1380), Марбургтің Елизавета шіркеуінің стиліне тән готикалық ғимарат), ол 1476 жылғы Ұлы өртте толығымен өртенді. Бұрынғы аурухана шіркеуі 1513-1515 жылы салынған. Бұл шіркеудің бір кемесі және 1865 жылғы ағаш күмбезі бар. Оның ішінде 17 ғасырдағы уағыз тақтасы бар. Бұрынғы Санкт-Георгенберг монастыры (1249 жылдан 17 ғасырға дейін бірнеше құрылыс кезеңдері) Бүгінде бұрынғы цистерциан монастырында басқалармен қатар аудандық жергілікті тарих мұражайы орналасқан. 10 мұнаралы ратуша (1509) Жоғарғы және Төменгі базарлар арасында. Алғашқы қала үйі 1421 жылы қазіргі қала үйінің басына жол салу үшін қиратылды. Бұл екінші қала ғимаратында қаладағы он гильдияны бейнелейтін он мұнара бар еді. Қазіргі ғимарат 1476 жылғы Ұлы өртте өртенген екінші қала үйінің қайта құрылуы. Steinhaus ("Тас үй") Pferdemarkt 20. 1240 жылы салынған бұл ғимарат 1476 жылғы Ұлы өрттен аман қалған қаладағы ең көне зайырлы ғимарат болуы мүмкін. Қайта жөндеу жұмыстары кезінде (1975-77) ішкі бөлмесі толығымен қиратылды және готикалық баспалдақты қақпа басқа жерлердегі ұқсас үлгілерге сәйкес қайта құрылды. Оның ішінде үлкен ас үйдің қалдықтары сақталған. Тұрғын үй ғимараттары 1970-жылдардан бері жүргізілген жөндеу жұмыстарының арқасында жабық көшелер қалмады. Әсіресе Пфердемаркт 1016 үйлер тобы өте әдемі. Алайда олардың кей бөліктері 1979-1986 жылдар аралығында күрделі жөндеуден өтті. Жекелеген бірнеше басқаларын атап өту керек: Geismarer Straße 3 Ортағасырлық таспен салынған 16 ғасырдағы жартылай ағаштан жасалған ғимарат. Neue Gasse 5 1500 жылы салынған жартылай ағаштан жасалған ғимарат, 1978-1979 жылы қалпына келтірілді. Neustädter Straße 35 Үш қабатты үй 17 ғасырдан бастап көшеге қараған, бұрыштық орелмен, 1977 жылы қалпына келтірілген. Жертөледегі қоймалар бұзылған. Steingasse 1 (Herboldsches Haus) Үш қабатты ғимарат, бұрыштық үйі бар. Оң жақтағы көпіршік жаңа құрылыс жұмыстарының салдарынан едәуір бүлінген. Steingasse 17 Қаланың ең көне жартылай ағаштан жасалған ғимараттарының бірі. 1983 жылы қалпына келтірілген. Риттерштрассе 6 8 1520 жылы салынған. Altes Brauhaus ("Ескі сырахана") 1538 жылы салынған деп есептелетін, көшеге қараған, бұрышталған аркалы үй. Содан бері ғимарат қасбетімен қиратылды және көрші қонақ үй кешеніне қосылды. Бұрынғы қыздар мектебі 1769 жылдан бастап жартылай жапсырылған шатыры бар екі қабатты жартылай ағаштан жасалған ғимарат. Хексентурм ("Солқындар мұнарасы") 13 ғасырдан бастап қабырғаларының қалыңдығы 3 м. 520-жылдардағы франктардың қорғаныс құрылыстарының қалдықтары.

Мұражайлар

Dampfmaschinenmuseum ("Тұмқыр машинасы мұражайы"), Германиядағы ең үлкен бу машинасы, көркемдік және театрлық қойылымдар. "Гейсмар қақпасындағы үй" ("Haus am Geismarer Tor") - Франкенбергтің Кунсттрефінің көрмелерін алмастыру. Thonet мұражайы, әлемге әйгілі Thonet кофеханасының орындықтары бар халықаралық ескерткіш мұражайы. Крейшейматьмузей ("аудандық жергілікті тарих мұражайы") Санкт-Георгенберг монастырында.

Экономика

Экономика әр салаға тең бөлінген, бұл аймақтық еңбек жағдайының өте жақсы болуына ықпал етеді. Франкенбергте басқалармен қатар, ағайындылар Thonet-тің әйгілі жиһаз фабрикасы, Hettich инъекциялық қалыптау фирмасына тиесілі зауыт және Bundeswehr-дің электрондық соғыс батальоны (Bataillon Elektronische Kampfführung) 932. Бұл аймақтағы ең ірі жұмыс беруші - Алендорфтағы жылыту технологиясын өндіруші Viessmann компаниясы. Соңғы 25 жыл ішінде бір технологиялық бағыт пластик технологиясы арқылы қалыптасты. Франкенбергтің Ewikon және Günther компаниялары - "hotrunner" технологиясы бойынша әлемдегі екі жетекші компания. Экономика үшін маңызды Finger Fertighaus, алдын ала құрастырылған тұрғын үй компаниясы. Көптеген әкімшілік органдардың кеңселері Франкенбергте орналасқан, ол 1973 жылға дейін аудан орталығы болды. 2005 жылдан бері Франкенбергте BA Nordhessen кәсіби академиясы орналасқан, ол жүйелік инженерияны оқу курсы ретінде ұсынады.

Гессен өлкелік муниципалитеті

2005 жылдың қараша айынан бастап Франкенберг "Гессеннің үлгілі муниципалитеті", "Болашағы бар отбасылық қала" болып табылады. Он жылдық бағдарламада Гессеннің екі орта қаласын таңдауға тырысты, ал Франкенберг 33 үміткердің арасынан таңдалды. "Болашағы бар отбасылық қала" үлгілік жобасы арқылы Гессен штаты муниципалдық шаралар демографиялық дамуға оң әсер ете ала ма және егер солай болса, қандай нәтижеге жетуі мүмкін екенін сынап көргісі келеді. Ғылыми тәжірибе аясында қалаға 5 млн. евроға дейін қаржы бөлініп, ол осы тәжірибеге байланысты қалалық шараларды жүзеге асыруға жұмсалады. Франкенберг эксперименті отбасылық өмір мен жұмыс өмірін үйлесімді етуге бағытталған шараларды қарастырады (жұмыс пен өмір арасындағы теңгерім).