Кіріспе
Ирландияның епископы және Мюнстердің патшасы Кормак мак Куилленнайн (өлді 13 қыркүйек 908) - Ирландияның епископы және Мюнстердің патшасы 902 жылдан Белагмун шайқасында қайтыс болғанға дейін. Ол Ленстерде қаза тапты. Кормак өлгеннен кейін қасиетті тұлға ретінде қарастырылды, ал оның Кастледермоттағы кильдар графтығындағы ғибадатханасы кереметтер орны деп айтылды. Ол ұлы ғалым ретінде танылды және Санас Кормайк (Кормак сөздігі) және қазір жоғалған Кашель Забур кітабының авторы ретінде танылды. Кормакқа қатысты кейбір дәстүрлердің сенімділігі күмәнді. Оның мерекесі 14 қыркүйекте.
Cormac mac Cuilennáin (died 13 September 908) was an Irish bishop and the king of Munster from 902 until his death at the Battle of Bellaghmoon. He was killed in Leinster. Cormac was regarded as a saintly figure after his death, and his shrine at Castledermot, County Kildare, was said to be the site of miracles. He was reputed to be a great scholar and is credited with the authorship of the Sanas Cormaic (Cormac's Glossary) and the now lost Psalter of Cashel, among other works. The reliability of some of the traditions concerning Cormac is doubtful. His feast day is September 14.
Өмірбаян
Кормактың Ирландиясы кішкентай патшалықтарға немесе туаттарға бөлінді, барлығы 150-ге жуық, орташа есеппен 500 шаршы шақырым жерді алып, әрқайсысында 3000-ға жуық халық болды. Теориялық тұрғыдан, бірақ іс жүзінде емес, әр туаттың өз патшасы, епискобы және соты болды. Оның көлемі мен күші өте көп. Туатхалар тобының құрамында бір адам болса, оның патшасы олардың жалпы билеушісі болды. Олардың үстінде Ирландияның провинцияларында есімдері сақталған бес үлкен провинциялық патшалық тұрды: Коннахт, Ленстер, Ольстер, Мит және Кормактың Мунстері. Бұларға солтүстік және оңтүстік Уи Нейлдің патшаларын қоса беруге болады. Соңғы рет Ирландияның билігі 8-ші және 9-шы ғасырларда Ирландияда айқын саяси факт болған патшалар болды. Кормак кезінде Жоғарғы патшалық Flann Sinna иелігінде болды. Осы жергілікті ирланд патшаларынан басқа, Ирландияда викингтер дәуірі кезінде Скандинавия мен Норс Гейл патшалары да өздерін жағалауда құрды. Флонданың алдыңғы адамы Аэд Финдлиаттың солтүстік жағалаудағы викингтер қоныстарын қиратуы, содан кейін көптеген ішкі дау-дамайлар викингтерді әлсіретті, оларды Кормак Мюнстердің патшасы болған жылы Флонданың одақтастары Дублиннен қуып шығарды. Кормак VIII және IX ғасырларда Мюнстерде билік құрған Еоганахта кланының кішігірім тармағына қарасты. Шежірелерге сәйкес, ол кланның Кашель тармағы Эоганахт Чайсильдің мүшесі болған. Бұл туыстық топ маңызды болды, бірақ Кормак кішігірім тармақтан шыққан. Ол Оэнгус мак Над Фроихтың он бірінші ұрпақ ұрпағы деп саналды және оның ата-бабаларының ешқайсысы Оэнгус Кашельдің патшалары ретінде саналмаған. Кормак, сондай-ақ 9-ғасырдағы Мюнстердің епископтар мен абат болған басқа патшалары, мүмкін, компромистік кандидат болған. Төрт шебердің жылнамалары, 17 ғасырдағы бұрынғы еңбектерге негізделген жылнамалар жинағы, бірақ сенімділігі белгісіз, Кормакты Дисерт Диарматаның Снедгус (қазіргі Кастледермот) оқытқан. Кейінгі кейбір деректерде Кормак Ирландияның Жоғарғы Королі Фланн Синнаның қызы Гормлайтпен некеде болған немесе оған айттырылған, бірақ оның орнына бойдақ болуға ант берді. Пол Расселл. Оксфордтың ұлттық биография сөздігіне жазған хатында бұл кейінірек ойдан шығарылған оқиғалар екенін айтады. Тарихшы Фрэнсис Джон Бёрн оларда егемендік құдайы туралы ертеректегі әңгімелердің көрінісін тапты. Кормактың Мюнстердің патшасы болғанға дейін және оның кезінде епископ болғанына күмән жоқ, бірақ ол қай кафедрада тұрғаны белгісіз. Кейбір жазушылар оны Кашель емес, Эмлимен байланыстыруға кеңес берді.
Патша мен епископ
Кормак Мюнстердің патшасы болып таңдалды, ол Фингуин Ценн Нгеканның өліміне байланысты, ол Ольстердің жылнамасында "өз серіктестерімен алдамшы түрде өлтірілген" және Иннисфалленнің жылнамасында Кашель Эоганахтаның бір бөлімі Cenél Conaill Chaisil өлтірген деп айтылған. Иннисфаленнің жылнамасында Кормактың билік етуінің басталуы туралы айтылып, ол "асыл епископ және бойжеткен" деп аталады. Кормак көршілес Ленстердегі Мунстер патшаларының билігін қалпына келтіруге тырысқан болуы мүмкін және мүмкін Ирландияның бас патшасы болуға ұмтылған болуы мүмкін. Құтқарылған жазбалар негізінен солтүстік және Уи Неилл тұрғысынан жазылған, алдамшы суретті ұсынады және Еоганахтаның күші мен үмітін төмендетеді. Оңтүстік Иннисфалден жылнамалары 907 жылы Кормактың Коннахт пен Мидтегі жорықтары туралы хабарлайды, онда Флан Синна Маг Ленада жеңілді және оның бұйрықтары бойынша Шаннон өзенінде жұмыс істейтін флотты жазды, ол Клонмакноазаны басып алды.
Қахат Белах Мугна
908 жылы Кормак пен Флайтбертах мак Инмайнен, Кормактың бас кеңесшісі және Скеттери аралының иесі, шығыстағы көршілеріне, Ленстерге қарсы шабуыл жасауға әскер жинады, оның патшасы Сербол мак Мюрекайн Фланн Синнаның күйеу баласы және сенімді одақтасы болды. 11 ғасырда Осрейдж патшасы Доншад Мак Гилла Патраик пен Ленстер патшасы үшін жинақталған "Фрагментарлық Ирландия жылнамалары" деген кітапта осы оқиғалар туралы ұзақ баяндалған. Мюнстер әскері жиналғаннан кейін, Флайтбертах мак Инмайненнің аты сүрініп, оны лагерь арқылы жүріп жатқанда жерге лақтырып жіберді; бұл өте жаман белгі деп саналды. Көптеген мюнстерлер соғысуға дайын болмады, ал бұл туралы хабарлар Сербол мак Мюрекейнге жетті, ол келіссөздер арқылы келісімді ұсынды. Ленстерлер сыйлық төлейді және кепілдікке алады, бірақ кепілдікке алушылар Мунстермендерге емес, Дисерт Диарматаның Моэнахем абысына беріледі. Кормак бұл келісімді қабылдауға дайын болды, бірақ Флайтбертах Бёрн кейінгі дәстүрлер Флайтбертах Кормактың зұлым дарынды емес екенін және корольдің өлтіріледі деген сеніміне қарамастан, Кормакты соғысуға көндірді деп атап өтті. Бұл және Фланн мен Уи Неиллдің Серболдың көмегіне келгені туралы хабарлар Кормактың әскерінен қашуға әкелді, бірақ ол Лейнстерге қарай жүріп, Сербол мен Фланнмен Белах Мугнада (Беллахмун, қазіргі Кильдар графлығының оңтүстігінде) кездесті. Фрагментарлық жылнамаларда "Мюнстердің ер адамдары шайқасқа әлсіз және тәртіпсіз келген" делінген. Көптеген адам қаза тапты; олардың арасында Кормак та болды, ол атынан құлап, мойнын сындырып алды. Флайтбертах тұтқындалды. Кормактың басын шауып, оны Фланн-Синнаға алып кетеді. Фрагментарлық жылнамалар былай дейді:"Бұл, әрине, жаман", - деді Фланн оларға, және ол оларға алғыс білдірген жоқ. "Бұл зұлым іс болды, - деді ол, - киелі епископтың басын кесу; Мен оны құрметтеймін, оны күйрету емес". Фланн басын қолына алып, оны сүйді, және ол үш рет айналасында қасиетті бас және шынайы шейіт. Кормактың өлімінен кейін Мюнстер бірнеше жыл бойы патшасыз қалғандай болды, бірақ Флайтбертах мак Инмейнен таңдалды, бұл басқа компромистік кандидат.
Қасиетті және ғалым
Кормак XI ғасырда қазiргi заманғы дәлелдер бойынша қасиетті деп саналды. Ирландияның фрагментарлық жылнамаларында Кормактың Дисерт Диарматада жерленгені айтылады, онда ол құрметке бөленді және "Кормактың денесі белгілер мен кереметтер туғызады" деп қосты. Фрагментарлық жылнамалар да Кормактың білімділігі мен пәктігін былайша мақтаған: "Айрландия мен латын тілдерін білген, пәктігі мен тазалығы жағынан керемет, тазалығы мен дұғасы жағынан керемет бас епископ, барлық даналық, білім мен ғылым бойынша билік жүргізудегі дана, өлең мен білімнің данасы, қайырымдылық пен барлық ізгі істердің басшысы; тәлім берудегі дана адам, өз заманында бүкіл Мюнстердің екі провинциясының биік патшасы". Кормакпен байланысты әр түрлі жұмыстар, мысалы, Санас Кормайк, иссидор Севилья стиліне сай, ирланд тіліндегі қиын сөздердің сөздіктері, оның есімін алып жүр. Құжаттың негізгі бөлігі Кормактың заманына жатады және қандай да бір жолмен онымен байланысты болуы мүмкін, бірақ ол тіпті бастапқы тізімді құрастырушы болғаны белгісіз. Кашельдің жоғалған Забур кітабы мен Лебор на Серт - Құқықтар кітабы - сонымен қатар Кормакқа байланысты. Қазіргі кезде сақталған шығармалар Мюрчертач Уа Брианның заманына жататын болса керек. Лиам Бреатнах Амра Сенайнды Кормакқа жатқызады.
Шежіресі
Cormac mac Cuilennáin mac Selbach mac Ailgile mac Eochaid mac Colmán mac Dúnchad mac Dub Indrecht mac Furudrán mac Eochaid mac Bressal mac Óengus mac Nad Froich mac Corc. Cormac mac Cuilennáin mac Selbach mac Ailgile mac Eochaid mac Colmán mac Dúnchad mac Dub Indrecht mac Furudrán mac Eochaid mac Bressal mac Óengus mac Nad Froich mac Corc. Cormac mac Cuilennáin mac Selbach mac Ailgile mac Eochaid mac Colmán mac Dúnchad mac Dub Indrecht mac Furudrán mac Eochaid mac Bressal mac Óengus mac Nad Froich mac Corc. Cormac mac Cuilennáin mac Selbach mac Ailgile mac Eochaid mac Colmán mac Dúnchad mac Dub Indrecht mac Furudrán mac Eochaid mac Bressal mac Óengus mac Nad Froich mac Corc.