Кіріспе

Завентем – Бельгияның Фламанд аймағындағы, Фламанд Брабанты провинциясындағы муниципалитет. Ол Дийлеланд аймағында орналасқан, бұл Брюссель астанасы аймағының төңірегіндегі «Жасыл белдеу» (Groene Gordel) құрайтын үш ірі демалыс аймағының бірі. Муниципалитет Носегем, Синт-Стивенс-Волуве, Стерребек және Завентемнің өзінен тұрады. 2006 жылдың 1 қаңтарында Завентемнің жалпы халқы 28 651 адамды құрады. Жалпы ауданы – , бұл халық тығыздығын көрсетеді. Завентемнің ресми тілі – голланд тілі. Завентем, көршілес Дигем қаласымен бірге, Брюссель әуежайының орналасқан жері.

Этимология

Муниципалитет атауының ескі жазылуы Савентем, бірақ Завентемнің ең көне жазылуы Савента, ол 1117 жылғы жазбаларда кездеседі. Атаудың мағынасына қатысты бірнеше гипотеза бар. Олардың бірі орта ғасырларда бұл аймақта болған жеті шағын көлге сілтеме жасайды. Тағы бірі құмды жердегі (саблюслы саз) кішкентай көлдермен байланысты. Ал басқалары Завентем атауын жеті дөңгелек (жеті (Галло-рим) оба немесе жерлеу төбелері) немесе зааивельденнің (егін себуге арналған дала) жаңадан құрылуы деп түсіндіреді.

Тарих

Завентемнің ең ерте тарихы неолит және рим дәуірлеріне дейін жетеді. Қорған қалдықтарынан бұл аймақтың Франк империясы мен Меровингтер әулеті кезінде де мекенделгені анықталды. Завентем Брабант герцогтығына қосылғанға дейін Уккел және Левен графтықтарының құрамына кірді. Шамамен X ғасырда Завентем Нивель аббаттығының меншігіне өтті. Ауыл орталығы Вильворде мен Тервурен, сондай-ақ Брюссель мен Эрпс арасындағы екі маңызды жолдың тоғысында қалыптасты, ал бұл өсіп келе жатқан ауылдың ортасында шіркеу орналасқан. Приход IX ғасырға дейін құрылған, бірақ әулие Мартиннің есімімен аталатын шіркеу IX ғасырдың соңында Нивель аббаттығына тиесілі болды. 1147 жылы меншік құқығы Камбрей епархиясына ауыстырылды. Приход 1559 жылға дейін осы епархияға тәуелді болды, содан кейін Мехелен архиепархиясы оны өз басқаруына алды.

Савентем иелері

1112-1122 жылдар аралығында Савентемнің иегері Ламбертус де Крейнемнің вассалы Рикард де Савентен аталды. Савентендер жергілікті ақсүйектер отбасы болған деп есептелген, олар де Крейнем иелерінің ақсүйек отбасымен қатар өмір сүрген. Сол кезде Орман аббаттығы мен Кортенберг аббаттығы маңызды жер иелері болды. Завентемнің феодалдық билігі тек басқа бір ақсүйек отбасы иеленгеннен кейін ғана рыцарь Хендрик ван дер Меренге тиесілі болды. 1381 жылы ол ресми түрде Савентемнің иегері деп танылды және оның отбасы 1605 жылға дейін осы билікте болды. Олар шіркеуге жақын орналасқан қамалға ие болды, бірақ ол 1920 жылдардың екінші жартысында бұзылды. 1605 жылы Брабант герцогдығының канцлері Фердинанд ван Бойшот (1560–1649) Завентемнің иегері атанды, ал 1621 жылы барондыққа көтеріліп, Завентем барондыққа айналды, содан кейін Носсегем, Стерребек және Синт-Стивенс-Волуве ауылдарына кеңейді. Де Бойшот отбасы Француз революциясына дейін мұрагер болып қалды. Бастапқыда Завентемнің солтүстік-батысында Савентерло деп аталатын үлкен орман болды, онда Брабант герцогтары аң аулауға барып тұратын. 17 ғасырда осы аймақтың көп бөлігі орманнан тазартылды. Дегенмен, Завентем 19 ғасырдың көп бөлігінде ауыл шаруашылығымен айналысып келді, бірақ оның өнеркәсіптік қызметі кем дегенде 13 ғасырға дейін жетеді. Осы кезеңде Волуве өзенінде әртүрлі су диірмендері орнатылды, кейіннен олар қағаз диірмендеріне айналдырылды. Бастапқыда өзен Завентем аумағында көптеген иректерге ие болды, бұл су энергиясын пайдалануды қиындатты. 1208 жылы Брабант герцогы Годфри Волуве өзенінің бағытын өзгертіп, көтеруге бұйрық берді, осылайша су диірмендеріне жеткілікті мөлшерде су жеткізілді. Бұл 18-19 ғасырларда қағаз өнеркәсібіне үлкен пайда әкелді. Алайда, 18 ғасырдан бастап Завентем ауыл шаруашылығынан өнеркәсіптік қалаға айнала бастады. Бұл өзгеріске 1705-1710 жылдар аралығында Лёвен мен Брюссель арасындағы жолдың салынуы да ықпал етті. 1850 жылдан бастап бу машиналарының дамуы индустрияландыру процесін одан әрі күшейтті, бұл ауыл шаруашылығына кері әсер етті. 19 ғасырда ауыл шаруашылығының ірі жерлері жұмысшылардың үйлерімен алмастырылды. 1866 жылы Брюссель мен Лёвен арасындағы темір жол ашылды, ол индустриялық дәуірдің белгісі ретінде Завентемді екіге бөліп тастады. Қағаз өнеркәсібімен қатар, 19 ғасырдың соңында тері өңдеу өнеркәсібі де дами бастады. 20 ғасырдың басында, кейіннен әлемге әйгілі болатын Excelsior автокөлік өндірушісі Завентемдегі зауытында бірқатар көліктер шығарды. Осы өнеркәсіптік бастамалар компания директорлары үшін муниципалитетте түрлі шағын қамалдар мен сәнді виллалар салуға себеп болды, мысалы, тері өңдеу өнеркәсібімен айналысқан бай Фельдхайм отбасының вилласы. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген зауыттар шетелдік бәсекелестікке төтеп бере алмай жабылуға мәжбүр болды. Бұл жерде бұрын Савентерло орманы орналасқан. Дегенмен, әуежай жергілікті жұмыспен қамтуды айтарлықтай арттырып, Завентемге үлкен пайда әкелді. 1960-1970 жылдардағы жартылай өнеркәсіптік компаниялардың қарқынды өсуіне байланысты Завентем маңызды экономикалық орталыққа айналды.

Мариадл қамалы

Муниципалды саябақтағы Мариадал қамалы 19 ғасырдың соңында археолог барон Эмиль де Мунк салған. Онда екі қабаттан тұратын ғимарат және жеті бөлік бар, олардың бірінде дөңгелек мұнара орналасқан. Шатырында бірнеше люктер бар. Бұл ғимарат мемлекеттік орта мектеп, қоғамдық тамақтану орындары және Әлеуметтік әл-ауқатты қорғау орталығының кеңселері сияқты түрлі мақсаттарда қолданылған. 1988 жылы кешен жаңартылып, мәдени-қоғамдық орталық ретінде қайта ашылды. Қамалдың орнында бұрын 17 ғасырдағы Хоф ван Офем шаруашылығы тұрған (әлі де ішінара сақталған). Бұл жерде Брабант герцогының иелігінде болған шаруашылық орналасқан. Ол Завентем иелерінің ескі Тер-Мерен қамалына тәуелді болған. Әртүрлі мұрагерлік бөлістердің нәтижесінде шаруашылық өздігімен дамып, 16 ғасырда Брюссель ақсүйектеріне сатылды. 17 ғасырда домен қайта біріктірілді.

Жеті салт аттылар үйі

Жеті салт аттылар үйі ("Huis der Zeven Ridders") – 17 ғасырда салынған ғимарат және ду Боис немесе ванден Бошше отбасының меншігі болған. Сондықтан ол ванден Бошше үйі (Huize vanden Bossche) деп аталған, ал "Жеті салт аттылар үйі" деген ат дұрыс емес. 1312 жылы Стерребектен Вандерс Меренс отбасы Везембектің жеті феодалды иелігін сатып алды, олар 17 ғасырда Фердинанд ван Бойшотқа сатылды. Бірнеше құжаттарда Зваентемнің жеті мұрагерлік иелері және Весембектің жетіліктері (Seventnantschap van Wesembeeck) туралы айтылады, олар маңызды шешімдер қабылдағандықтан, бір кезде осы иелікке билік еткен болуы мүмкін. Дегенмен, ванден Бошше үйін "Жеті салт аттылар үйі" деп атау қате, себебі бұл ғимарат 17 ғасырдағы сарай. Ванден Бошше отбасының көптеген мүліктері болғандықтан, олар халық арасында жоғары құрметке ие болған, бұл шатасуға себеп болуы мүмкін. Бұл муниципалитеттегі теміржол станцияларына Gare de Zaventem, Брюссель әуежайы және Gare de Nossegem кіреді.

Экономика

European Air Transport компаниясының бас кеңсесі Брюссель әуежайы аумағындағы 4–5 ғимараттарда және Завентемде орналасқан. Белгияның әуе кеңістігі жалпы еуропалық кеңістіктердің ең қарбалас және күрделісі саналады. Ingersoll Rand компаниясының еуропалық бас кеңсесі Завентемдегі Синт-Стивенс-Волуведегі Альма-Корт ғимаратында орналасқан.

Бұрынғы компаниялар

Virgin Express компаниясы жұмыс істеген кезде оның бас кеңсесі Брюссель әуежайы аумағындағы 116 ғимаратта және Завентемде орналасқан. 2002 жылы құрылған SN Brussels компаниясының бас кеңсесі 117 әуежай ғимаратында болды. Істен шығарғанға дейін Sabena компаниясының бас кеңсесі Завентемдегі Sabena үйінде орналасқан. Істен шығарғанға дейін Sobelair компаниясының бас кеңсесі әуежай аумағындағы 45 ғимаратта және Завентемде болды. Trans European Airways компаниясы жұмыс істеген кезде оның бас кеңсесі Мелсбрук әуежайының 117 ғимаратында болды. CityBird компаниясы жұмыс істеген кезде оның бас кеңсесі Завентемдегі Мелсбрук әуежайындағы 117D ғимаратында орналасқан. Cargo B Airlines компаниясы жұмыс істеген кезде оның бас кеңсесі Завентемдегі Brucargo 706 ғимаратында болды.

Ұлттық әуежай

Брюссель әуежайы Бельгияның ұлттық әуежайы болып табылады. Ол 1245 гектар аумақты алып жатыр, онда 225 000-ға жуық ұшу қозғалысы және жылына кем дегенде 19 миллион жолаушы тасымалданады, сондықтан ол Бельгиядағы ең үлкен әуежай болып табылады. Әуежай Фламанд Брабант провинциясында, Завентем, Махелен және Штееноккерзель муниципалитеттерінің аумағында орналасқан және оны Брюссель әуежайы компаниясы басқарады, бұл компания бұрын BIAC деп белгілі болған. Бельгияның астанасы Брюссель қаласына қоғамдық көлікпен жетуге болады.

Тарих

Ұлттық әуежай Эвере муниципалитетінде пайда болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс басқыншылары Брюссельге жақындығы, Хаахтқа қарайтын жолмен байланысы және тегіс жері болғандықтан сол жерде "әуе алаңы" салуды бастады. Соғыстан кейін аталған әуе алаңы Бельгия әуе күштерінің меншігіне өтті. 1930 жылдардың соңында Бельгия Қорғаныс министрлігі Мелсбрукте жаңа әуе алаңы салу үшін жер сатып алды. Ұзақ өтпей Екінші дүниежүзілік соғыс басталды, оның барысында немістер Мелсбрукте әуежай құрды. Тек 1950 жылдары Бельгия үкіметі ұлттық әуежай орны ретінде Завентемді таңдады. Мелсбрук та тым кішкентай болып шықты, әсіресе 1958 жылғы Брюссель әлемдік көрмесіне келген келушілердің көптігін ескерсек. Мелсбрукке қарасты ғимараттар енді әуе күштеріне берілді. Завентем әуежайының ғимараттарын 1956-1958 жылдары Максим Брунфо, Жорж Бонтинк және Жос Мутшен жобалады. Бастапқы есептеулер бойынша, оның жылдық сыйымдылығы 6 миллион жолаушыға дейін жете алатын еді. 1950 жылдар технологиялық прогреске деген шексіз сеніммен ерекшеленді. Бұл алюминий, бетон, болат және шыны сияқты материалдарды қолдану арқылы архитектурада көрініс тапты. Транзит залы 100 метр ұзындығы, 55 метр ені және 18 метр биіктігі бар, алюминийден жасалған иілген шатырмен жабылған ең әсерлі құрылыс болуы тиіс еді. Жылдар өте келе, кеңейтулер мен түзетулер жасалды, нәтижесінде бастапқы жобаның көп бөлігі жоғалып кетті. 1994 жылы "B" терминалы пайдалануға берілді, соның арқасында жыл сайын 21 миллион жолаушы тасымалданатын болды. "A" терминалы 2002 жылы ашылды, ол жолаушылар ағынын жақсарту және жолаушылардың жайлылығын арттыру үшін жыл сайын тағы 25 миллион жолаушыны қабылдауға мүмкіндік берді.

Білім

Zaventem мектептеріне қауымдастық (Gemeentelijke) мектептерінен бөлек, католик бастауыш және орта мектептері, сондай-ақ Gemeentelijke Academie voor Muziek, Woord en Dans кіреді. Брюссель американдық мектебі (НАТО-ға бекітілген АҚШ Қорғаныс министрлігінің қызметкерлерінің балаларына арналған АҚШ Қорғаныс министрлігінің білім беру мекемесі) Стерребекте орналасқан. Зәуентемде кітапхана бар.

Саябақтар мен демалыс

Зәуентемде жеті саябақ орналасқан.