Кіріспе

Понпей аралындағы халықты біріктіретін алғашқы ұйымдастырылған үкімет Сауделер әулеті (Понпей: Mwehin Sau Deleur, "Делер иелерінің кезеңі"; сонымен қатар Chau te leur деп те жазылған) 1628 жылы. Сауделер дәуірі шамамен 500 жыл бойы жалғасты. Алайда археологтар Сауделордың қираған жерлері шамамен б.з. 1628 жыл. Бұл дәуірдің алдында Mwehin Kawa (Құрылыс кезеңі) немесе Mwehin Aramas (Халықпен қоныстанған кезең) болды, содан кейін Mwehin [[қаптық басшы. Понпей аңызына сәйкес, Сауделер билеушілері шетелдік болған және олардың сыртқы келбеті жергілікті понпейліктерден мүлдем өзгеше болған. Сауделер абсолютті биліктің орталықтандырылған түрі Понпей аңызында бірнеше ұрпақ бойы үнемі қанаушылыққа айналып келе жатқандығымен сипатталады. Олар өз еркімен, ауыр талаптарды қойып, пхенпейліктердің құдайларын ренжіткендіктен, пхенпейліктердің арасында наразылық туды. Сауделер әулеті Сауделер билігін қазіргі кездегі орталықсыздандырылған тайпалық бас жүйесімен алмастырған тағы бір жартылай мифтік шетелдік Изокелекелдің басып кіруімен аяқталды. Понпей аңызына сәйкес, негізгі аралды 17 еркек пен әйелден тұратын топ жасады. Бұл аралда жаңадан келгендермен араласып кеткен жергілікті тұрғындар өмір сүрді. Олардың саны өсті, бірақ олардың қоғамы тұрақты анархия жағдайында болды. Сауделер әулеті мифтік Батыс Катаудан немесе Канамвейсодан келген егіз сиқыршылар Олисиппа мен Олосоппаның келуімен басталды. Олишипа мен Оосохпа жерлестерден әлдеқайда ұзын болған. Бауырластар үлкен каноэмен келіп, ауыл шаруашылығы құдайы Нахнисон Сапвқа ғибадат ету үшін құрбандық үстелі салу үшін жер іздеді. Бірнеше рет қате басталғаннан кейін, екі ағайынды Нан Мадол мегалитигінде құрбандық үстелін табысты тұрғызып, өздерінің рәсімдерін орындады. Аңыз бойынша, бұл ағайындылар ұшқан айдаһардың көмегімен үлкен тастарды көтереді. Олсыпа қартайып қайтыс болған соң, Олосопа бірінші Сауделер болды. Олосопа жергілікті әйелге үйленіп, он екі ұрпақ әкеледі, Дипилап ("Ұлы") кланының он алты басқа Сауделер билеушілерін шығарады. Hanlon (1988) Saudeleur билеушілерінің саны сегізден он жетіге дейін әртүрлі екенін атап өтті, бұл санды нақты білу мүмкін емес деген қорытындыға келді.

Қоғам

Нан Мадолда билікті бір адам - Сауделер ұстап тұрды. Жер, оның құрамы мен тұрғындары Сауделер билеушісіне тиесілі болды, ол жерді егін жинауды бақылайтын қарапайым адамдарға жалға берді. Қарапайым халықтан билеушіге жеміс-жидек пен балық тарту ету талап етілетін. Алға қойған сыйлық рак кезінде - молшылық маусымында көбінесе нан жемісінен тұратын, ал ол жеміс жетіспеушіліктің маусымында - ямс, таро және ашытылған нан жемісіне ауысқан. Сауделер де белгілі бір уақытта теңіз өнімдерін жейтін. Бастапқыда алым-салық жүйесі маусымдық болған; алайда уақыт өте келе, Сауделер талаптары халықты аштықпен күресуге және құл ретінде өмір сүруге мәжбүр етті, өйткені олар еңбекпен төлеуге және ең алдымен материалдарды билеушіге ұсынуға мәжбүр болды. Халықтың наразылығы кем дегенде екі адам өлтіруге әкелді, бірақ соңғысының орнына басқа Сауделер шықты. және Ононленг негізінен дербес болып қалды. Батыс Китти мен Кепилленг аймақтары шығыстағы Сауделер билігіне қарсы шыққандығымен танымал болды.

Төмендеу

Сауделер мемлекеті Изокекельге (Isokelekel) бағындырылды, ол Понпейге Косраедан немесе мифтік Шығыс Катаудан бас сауғалады. Понпейге шабуылдан бұрын және оның кезінде болған оқиғалар туралы дереккөздер арасында үлкен айырмашылықтар бар; Соғыстың кем дегенде 13 түрлі есебі жарияланды. Аңыздың көп нұсқаларында Сауделер билігі өзінің қатыгез орталықтандырылған әлеуметтік жүйесімен қысымға ұшырады, ал оның иелері Күн күркірі құдайы Нахн Сапвеге ренжіді, бұл әулеттің тағдырын бекітті. Күн күркірі құдайы Нахн Сапве Сауделер иегінің әйелімен неке адалдығын бұзған. Ашулы Сауделер мырзасы Нахн Сапведі тұтқындауға аттанды. Билеуші бұл жағдайды Нахн Сапвеге табынуды тоқтату үшін сылтау ретінде қолданды. Кейбір нұсқаларда билеуші Понпеи пантеонының басқа құдайларын ашуландырып, Сауделер құлдырауын пайғамбарлық еткен Саумның бас діни қызметкерін босатты. Бұл қылмыстар, сондай-ақ жер иелену мен салық төлеудің қысымшылық жүйесі құдайлардың, адамдардың және жануарлардың ашуын туғызды. Сауделер иесіне ренжіген Нахн Сапве Понпейден Косраеға (Катау) кетті. Ол қашып кеткеннен кейін өзінің Дипвенпанмей (бұқа ағашының астында) тайпасының құнарсыз адамын лимонмен тамақтандырып, жүкті етті. Бұл инцесттік одақтан жартылай құдай Изокекель пайда болды, ол ана құрсағында өзінің өш алу тағдырын білген. Үлкенде Исакелек 333 ер адаммен, әйелдермен және балалармен бірге Понпейді жаулап алуды құпия ниетпен кемеге отырды. және жергілікті халықтың көмегімен. Басқа нұсқаларда Изокекельдің жауынгерлеріне кенеттен пайда болған жасырын қарулар көмектеседі.