Кіріспе
Корсак түлкісі (Vulpes corsac) - Орта Азияның далаларында, жартылай шөл далаларында және шөл далаларында кездесетін, Монғолия мен Солтүстік Қытайға дейін созылатын орта көлемді түлкі. 2004 жылдан бастап IUCN оны ең төменгі алаңдаушылық деп жіктеді, бірақ популяциялар айтарлықтай өзгеріп отырады және саны бір жылдың ішінде он есеге төмендей алады.
The corsac fox (Vulpes corsac), also known simply as a corsac, is a medium sized fox found in steppes, semi deserts and deserts in Central Asia, ranging into Mongolia and northern China. Since 2004, it has been classified as least concern by IUCN, but populations fluctuate significantly, and numbers can drop tenfold within a single year.
Сипаттама
Корсак түлкісі - орташа өлшемді түлкі, оның басы мен денесі - 1,5 м, құйрығы - 1,5 м. Ересектер салмағы - 1,5 кг. дененің көп бөлігінде сұрдан сарыға дейін түкті, төменгі жағы - ақшыл, аузы, жақ бауыры мен кеудесі - ақшыл. Қыста оның түбі қалың және жібекті болады, ал түсі сабан сұр, артқы жағында қараңғы сызық болады. Түлкі үшін оның тістері кішкентай, ал бас сүйегі кең. Бір деректе бұл түрдің ағаштарға көтеріле алатыны және бұрын үйренілгені айтылған. Оның көздері мен құлақтары жақсы, иісі де жақсы. Оның бірнеше иіс бездері бар, олардың кейбіреулері басқа Vulpes түрлерінде кездесетіндей экстремалды болмаса да, өткір иіс шығарады. Бұл бездер құйрықтың түбінен жоғары, анальды аймақта, аяқ-қол мен жаактарда болады. Корсак түлкілері әдетте адамның қоқан-лоқысынан алыс тұрады.
Экология және мінез-құлық
Корсак түлкілері өздерінің құрғақ климатына бейімделгендіктен, ұзақ уақыт бойы тамақ пен судан бас тарта алады. Ол өлік пен адамның қалдықтарын да іздеп жүр. Ол негізінен ет жейтін болса да, кейде жеміс-жидек пен басқа өсімдіктерді, әсіресе жануарлар жем-шөпінің аз болғанда, қыста жейді. Корсак түлкісінің табиғи жыртқыштарына сұр қасқыр, еуразиялық бүркітқұйрық, бүркіт және (сирек, жас бүркіт) жоғарғы жерлердегі бүркіт жатады. Корсак түлкісі - даладағы түнгі және көшпелі аңшы. Оның қорғалатын аумағы жоқ, кейде үйір-үйір болып тұрады. Олар өте жақсы таушайып жүреді, бірақ өте баяу жүгіреді және ит оңай ұстап алады. Табиғи жағдайда олар түнгі тіршілік етеді, ал тұтқында күндіз өте белсенді. Алайда, корсак түлкісіне ең жақын туысы Тибет құм түлкісі болуы мүмкін. Корсак түлкісінің түп ата-бабасы Плейстоценнің басында Орталық Еуропада өмір сүрген жойылған Vulpes praecorsac түрі деп саналады. Біздің заманымыздан бұрын 3000-1000 жылдар аралығында өмір сүрген суффизильдер Қирымда және біздің заманымыздан бұрын 0-1500 жылдар аралығында Қара теңіздің солтүстік өңіріндегі Донев өзені алабында табылған. Корсак түлкісінің қалдықтары атақты Денисова үңгірінен табылды, ол Денисова хомининдерінің типтік жері ретінде белгілі.
Қауіптер
Корсак түлкісіне төнген басты қауіп - браконьерлік, өйткені ол бағалы терісі бар түр және қола дәуірінен бастап адамдар оны тіршілік пен коммерциялық мақсаттар үшін аулайды. Дәстүр бойынша корсак түлкісін үйретілген үй иттерімен, сакер соколдарымен және алтын бүркітпен аулайды, сондай-ақ ордың кіреберісінде, тұзаққа және атыс қаруымен ұстайды. XIX ғасырдың аяғында жыл сайын 10 мыңға жуық түлкі терісі үшін қырылатын. Алайда, жалпы халық сау болып қалады, өйткені корсак түлкісі үлкен аңшылық қысымға төтеп бере алатыны дәлелденді, ал олардың тіршілік ету орындары оның ауқымында адам санының тығыздығының төмендігіне байланысты сақталып қалады. Басқа қауіптерге мал шаруашылығы мен ландшафт дамуының шамадан тыс жайылуы жатады; мармоттардың азаюы кейбір аймақтарда түрлерге де әсер етуі мүмкін, өйткені олар көбінесе күндізгі демалыс орындары ретінде мармот орларын пайдаланады. Тағы бір қауіп - табиғи апаттар, бұл кейбір аймақтарда түлкілердің санын 90% -ға дейін азайтуға әкелуі мүмкін, бірақ популяция тез қалпына келеді. 2014 жылдан бастап корсак түлкісі IUCN Қызыл тізімінде ең аз алаңдаушылыққа ие болып саналады.