Кіріспе

Мәскеудің триумф қақпасы (Моско́вские Триумфа́льные воро́та, Moskovskiye Triumfalnye vorota) - Ресейдің Санкт-Петербург қаласында орналасқан неоклассикалық триумф аркасы. Негізінен құйма темірден салынған ескерткіш 1834-1838 жылдары орыс-түрік соғысындағы Ресей жеңісін еске алу үшін тұрғызылды.

19 ғасыр

Бастапқыда триумф қақпасы Обводный каналы маңында орнатылуы керек еді, бірақ қала оңтүстікке қарай кеңейген сайын қақпаның орны Мәскеу тас жолы (бүгінгі Мәскеу даңғылы) мен Лиговский каналының қиылысына көшірілді. Сонымен қатар, екі күзет бекеттері тұрғызылды екі жағында московский автомагистралі. Осылайша ескерткіш тек жеңіске жету құрылысына ғана емес, сонымен қатар императорлық астанаға кіретін қақпаға айналды. Мәскеудің Триумфалдық қақпасын ресейлік сәулетші Василий Стасов жобалаған, ол Санкт-Петербургтегі Нарваның Триумфалдық қақпасын қайта жобалау үшін де жауапты болды. Империя стиліне тән Стасов бастапқыда қақпаның екі түрлі дизайнын әзірледі, содан кейін олардың бірінің толық өлшемі орнатылды. Жоба 1834 жылы 14 қыркүйекте бекітілді. Келесі жылы неоклассикалық мүсінші Борис Орловский қақпаның мүсіндік бөлшектерінің үлгілерін, соның ішінде соғыс кубоктары мен данышпандардың фигураларын жасады. Қақпаны салуда қолданылатын негізгі материал - құйма темір. Бағаналар мен қабырғалардың шеттеріне арналған құймалар, мыс мүсіндердің бөлшектерін, соның ішінде генийлердің фигураларын, трофейлерді және бағаналардың жоғарғы бөліктерін жергілікті зауытта жасады. Бағаналар үшін құйылған темір жергілікті басқа зауытта құйылды. Әрбір бағана тоғыз бөлек блоктан тұрады, олардың ішінде бағананың түпкі бөлігі мен жоғарғы бөлігі бар. Барлығы 12 бағананың салмағы шамамен 450 тонна. Бірінші бағана 1836 жылы 14 шілдеде тұрғызылды. Екі жылдан кейін, яғни 1838 жылдың 16 қазанында қақпа ашылды. Сол кездегі Мәскеу қақпасы - әлемдегі ең үлкен темірден жасалған ғимарат. Бұл монументалды портик Ресей әскерінің ұлылығы мен даңқын бейнелейтін күшті бағаналардан жасалды. Соғыстағы жеңіс тақырыбы соғыс кубогы, белгілері мен қару-жарақтарынан тұратын мүсін композицияларымен одан әрі баса көрсетілді. Ескерткіште жеті түрлі үлгідегі мыс табақтардан жасалған 30 мүсіндік тұлғаны бейнелейтін фриз сол кездегі сәулет өнерінің жаңалығы деп саналды. Бұл қақпа әскери жеңіс мерекесі ретінде тұрғызылған, оның негізгі идеясы - мемлекеттік билікті көрнекі көрсету. Бұл тұжырымдама Стасовтың Санкт-Петербургтегі көптеген жобаларына тән, мысалы Паулин казармасы (1817-1821), Үштік соборы (1827-1829), Құтқарушы соборы (1828-1835) және Нарва триумф қақпасы (1827-1834).

20 ғасыр

1936 жылы Иосиф Сталин Ленинград басшылығына билікті шоғырландыру кезеңінде тарихи қақпаны Мәскеу алаңына көшіру жоспарларымен бөлшектеді. Кейін 1941 жылы Ленинградты қоршау кезінде неміс әскері Ленинградтың шеттеріне жақындаған кезде қақпаның құйма темір блоктары қаланың оңтүстік шекарасына жақын жерде танкіге қарсы қорғаныс құрылымын құруда қолданылды. Қақпа 1958-1960 жылдары қалпына келтірілді. 1949-1956 жылдары қираған Константин сарайының қалпына келтіруіне жауапты болған архитектор Иван Капцыуг бастаған қалпына келтірушілер тобы ескерткіштің жоғалған мүсіндік бөлшектерінің көпшілігін қайта құруға қол жеткізді. Жаңа бағаналар, фриздер мен карниздер Ленинградтағы Киров зауытында құйылды.