Кіріспе
Американдық евангелист және теолог Абнер Книланд (7 сәуір 1774 - 27 тамыз 1844) - әйелдердің құқықтары, нәсілдік теңдік және діни күмәнділік туралы көзқарастарды жақтаған американдық евангелист және теолог. Жас кезінде Книланд баптист шіркеуінің дін қызметкері болған, бірақ ол универсализмге айналып, діни қызметкер болып тағайындалды. Өмірінің соңғы жылдары ол аянды дін мен универсализмнің христиандық құдайларын қабылдамады. Массачусетс штаты Книлендті өзінің сирек қолданылатын дінге қарсы заңына сәйкес айыпты деп тапты. Книленд Құрама Штаттарда дінге қорлық жасағаны үшін қамалған соңғы адам болды. Сотталғаннан кейін Айовада утопиялық қоғам құрды, бірақ ол қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай сәтсіз аяқталды.
Abner Kneeland (April 7, 1774 – August 27, 1844) was an American evangelist and theologian who advocated views on women's rights, racial equality, and religious skepticism that were radical for his day. As a young man, Kneeland was a lay preacher in a Baptist church, but he converted to Universalism and was ordained as a minister. Later in life, he rejected revealed religion and Universalism's Christian God. Due to provocative statements he published, Massachusetts convicted Kneeland under its rarely used blasphemy law. Kneeland was the last man in the United States jailed for blasphemy. After his sentence, he founded a utopian society in Iowa, but it failed shortly after his death.
Ерте өмір және қызметі
Книланд Массачусетс штатының Гарднер қаласында дүниеге келген. 21 жасында баптист шіркеуіне барып, біраз уақыт пастор болып қызмет етті. Алайда көп ұзамай ол универсализмге айналып, діни қызметкер болып тағайындалды. Ол бірнеше шіркеулерде дін қызметкері болып қызмет етіп, әндер жинағын құрастыруға көмектесіп, Жаңа Келісімді өз аудармасын жасаған. Сондай-ақ ол сол кездегі басқа да теологтармен де пікір алысты. Уақыт өте келе ол аян етілген дінге күмәндана түсіп, өзі басқаратын шіркеулерде жік салуға себепші болды. Ақырында, ол өзінің көзқарастары христиан дінінен тым алыстағаннан кейін Универсалистік шіркеуден бөлініп кетті. Книланд еркін ойшыл және пантеист болды, ол универсалисттердің христиан құдайы "олардың өз қиялындағы химерадан басқа ештеңе емес" деді.
Баспа ісі
Ол 1821-1823 жылдары Филадельфияда Универсалистік журналдың редакторы болды; 1828 жылы Нью-Йоркте Зәйтүн бұтағы мен Христиандық сұранысты басқарды және редакциялады; 1832 жылы Бостонда Бостон зерттеушісін, еркін ойдың органын құрды.
Құдайды қорлау үшін қудалау
Массачусетс штатының отарлаушылық жарғысы бойынша, тіпті өте сирек жазаланса да, дінге қорлық жасау әлі де қылмыс болып саналды. Алайда, оның басқа көзқарастары сот органдарын қыздырғаны үшін, Книландты заң бұзғаны үшін айыптап отырды. Соңғы сот 1838 жылы, ол алғашқыда көтеріліске себеп болған мәлімдемелерді жариялағаннан бес жыл өткен соң өтті. Книленд айыпты деп танылып, алпыс күн түрмеде отырды. Сот оны "қатыгез және берік еретик" деп сипаттады.
Көшіп кету және қайтыс болу
Сот аяқталғаннан кейін Книланд Массачусетс штатынан Айова штатына көшіп барды. Салубрия 1844 жылы қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай құлдырап, негізгі ғимарат ақырында шіркеуге айналдырылды, жексенбілік мектеп сабақтарын Книландтың немересі оқытты.
Діни және әлеуметтік көзқарастар
Дін мәселесінде Книланд пайғамбардан мұра етіп, дәстүрге негізделген дінге деген қызығушылығы арта түсті. Бауырластарым, сендерге мынаны білдіргім келеді: мен уағыздаған Ізгі хабар адамдыкы емес, Құдайдінікі. Оны ешбір адамнан не қабылдаған, не үйренген емеспін, Иса Мәсіхтің тікелей білдіруімен қабылдадым". Пауыл осылай деп жауап берді. Ол көптеген жылдар бойы уағыз айтып жүріп, Иса Мәсіх туралы шындықты білмейтінін мойындады. Иса Мәсіхтің Өзі туралы аян бергенін ғана біледі. Бұл мәлімдеме төрт Ізгі хабардың шынайылығы туралы бар пікірді жоққа шығаруға жеткілікті. Книленд apud Генри Додвелл: Бізде қазіргі уақытта, сол кездегі кейбір ең шынайы шіркеу жазушылары, Клеменс Роман, Барнаба, Герма, Игнатий және Поликарп, мен оларды атағандай ретпен жазған, және Жаңа Келісімнің барлық жазушыларынан кейін. Ал Гермастың бірде-бір үзіндісін, яғни Жаңа Келісімнің бірде-бір үзіндісін таба алмайсың. Егер кейде олар біздің ізгі хабарларымыздағы сияқты үзінділерді келтірсе, сіз оларды өзгертілген және көбінесе интерполяцияланған деп табасыз, сондықтан оларды біздің немесе кейбір апокрифтік ізгі хабарлардан шығарғанын білуге болмайды. Олар кейде біздің қазіргі Ізгі хабарларымызда жоқ үзінділерді келтіреді. Книленд қоғамның әдеп-ғұрыптарын менсінбей, шындықты естелік және жеке ізденістерге артықшылық берді. Ол барлық адамдарға заң алдында да, қоғам алдында да тең қарауға сенген. Книленд мұны тіпті діни жазбалар әртүрлі рөлдерді көрсеткен кезде де қолданды. Бұл әйелдердің ажырасу құқығы, үйленген әйелдердің өз аттары мен меншігін сақтауы және нәсіл араласқанды (қазіргі кезде нәсіл аралық неке деп аталады) айыптаудан бас тарту сияқты даулы идеяларды қолдауды қамтиды. Книланд сондай-ақ бала тууды бақылауға да қолдау білдірді. Ол бостондық шіркеулер оны қабылдамағанда, қызу аболиционист Уильям Ллойд Гаррисонға өзінің лекциялық залын пайдалануға рұқсат берді.