Кіріспе
Гаити президенті 1859-1867 жылдар аралығында Гийом Фабр Николас Гефрард (Гийом Фабр Никола Жефрард; 23 қыркүйек 1806 - 31 желтоқсан 1878) - Гаити армиясының мулат генералы және 1859 жылдан 1867 жылы орнынан түсуіне дейін Гаити президенті. 1852 жылы 18 сәуірде Фаустин Сулуке оны Табара герцогы етіп тағайындады. 1859 жылы Гэффрард Гаитиді түрлі-түсті элитаның әлеуметтік және саяси бақылауына қайтару үшін Фаустин Сулукиді биліктен шығару үшін төңкеріске қатысқаннан кейін президент болды. Шаруаларды қанағаттандыру үшін ол мемлекеттік жерлерді сату практикасын жаңартты және содан кейін білім беруді жақсартуда маңызды рөл атқарған Рим-католик шіркеуінің шиеленісін аяқтады. Бірнеше көтерілістен аман қалғаннан кейін, оны 1867 жылы майор Сильвен Сальнаве құлатты.
Guillaume Fabre Nicolas Geffrard (ɡijom fabʁ nikɔla ʒɛfʁaʁ; 23 September 1806 – 31 December 1878) was a mulatto general in the Haitian army and President of Haiti from 1859 until his deposition in 1867. On 18 April 1852, Faustin Soulouque made him Duke of Tabara. After collaborating in a coup to remove Faustin Soulouque from power in order to return Haiti to the social and political control of the colored elite, Geffrard was made president in 1859. To placate the peasants he renewed the practice of selling state owned lands and ended a schism with the Roman Catholic Church which then took on an important role in improving education. After surviving several rebellions, he was overthrown by Major Sylvain Salnave in 1867.
Президенттікке дейінгі өмірі
Геффрар - Гаити революциясы кезінде армияның генерал-майталманы, Гаитидің тәуелсіздік декларациясына қол қойған, Фабр туылмастан бірнеше ай бұрын өлтірілген Николас Гефрардың ұлы. Кейін Фабр Гефрардты оның ағасы, полковник Фабр асырап алады. Гефрард 1821 жылы Кейс қаласындағы колледжді тастап, әскер қатарына кірді. 1843 жылы генерал Шарль Ривьер Херар диктатор Жан-Пьер Бойерге қарсы көтеріліс бастағанда, Джеффрард оған қосылды және подполковник болып тағайындалды. Содан кейін ол Жереми қаласына жіберілді, онда ол Бойердің әскерлерін жеңіп, оларды Тибурон түбегіне дейін қуып жетті. Осы әскери жеңістен кейін 1844 жылы бригадир генерал дәрежесіне көтерілді. Жаңа президент Жан Батист Риче Геффрардтың танымалдығынан қорықты және оны сотқа тарту үшін тұтқындады, бірақ әскери сот оны теріс қылық үшін ақтады. 1849 жылы Сулуке билігі кезінде Гефрард Доминикан Республикасына қарсы экспедицияға басшылық етті, ол Азуа шайқасында жарақат алды. Ол Фаустин Сулук үкіметі мен империя кезінде армияда ең жоғары лауазымдарды атқарды. 1849 жылы Солуке император Фаустин I болды және Гефрардты Санто-Домингоға (қазіргі Доминикан Республикасы) қарсы бірінші соғыста армияның бөлімшесіне қолбасшы етіп тағайындады, онда ол Ла-Табаррадағы жеңісімен атақ алды. Санто-Домингоға қарсы екінші соғыста (1856) генерал Джеффрард бірнеше рет ерекшеленді, әсіресе Баникодағы артиллерияның шеберлікпен басқаруы арқасында. Сол себепті әскери жетістіктері үшін Табарре герцогы атағын алды. Бірақ бұл режим танымалдылықтан айырылғаннан кейін, император Фаустин І Гефрардқа қауіп төндірді. Ол тұтқындалып, қашып кетіп, империяның құлдырауына әкеп соққан көтеріліс ұйымдастырды. 1859 жылы 15 қаңтарда император Фаустин I-нің орнынан түсуінен бірнеше минут өткен соң, ол Үшінші Республиканы жариялады және президент болып сайланды.
Төрағалық
Президент болған соң оның алғашқы әрекеті армияны 30 мыңнан 15 мыңға дейін қысқарту болды. Ол сондай-ақ өзінің жеке президент күзетшілерін Les Tirailleurs de la Garde деп атады, олар оның қол астында жаттықтырылды. 1859 жылы маусымда Гефрард Ұлттық заң мектебін құрып, Бойер бастаған Медициналық мектепті қайта құрды. Оның білім беру министрлері Жан Симон Эльи Дюбуа және Франсуа Эльи Дюбуа Жакель, Жереми, Сент-Марк және Гонаевтердегі көптеген лицейлерді жаңғыртты және құрды. 1863 жылы 10 қазанда ол жолдарды салуды және күтіп-ұстауды талап ететін отарлау заңын қайта енгізді. Ол сондай-ақ бұрынғы билеушілер Жан Жак Дессалиннің, Александр Петионның және Жан Пьер Бойердің Гаитиге қоныстану үшін африкалық американдықтарды жалдауға қатысты саясатын қайта жаңғыртты. 1861 жылы мамыр айында Джеймс Теодор Холли бастаған афроамерикандықтардың бір тобы Круа де Букеттің шығысына қоныстанды. Алайда 1862 жылы Гефрард конституцияны зерттей бастады және өз пайдасына заң шығарушы органды жойды. Ол алдымен өзіне жалақыны көбейтіп, 2 плантация қосты, жеке тұрмысына аурухана мен әскер қаражатынан қаржы бөлді. 1863 жылы ол ақша жүйесін қазіргі заманғы ақша жүйесіне өзгертті. Геффрард католик болғандықтан, ол Вуду дінінің кез келген түрінен бас тартты. Ол құрбандық үстелдерін, барабандарын және діни рәсімдерде қолданылатын кез келген аспаптарды қиратуға бұйрық берді. 1864 жылы 12 жасар қызды вуду ұстаздары қорқынышты түрде өлтіріп, жегіп тастаған. Гефрард тергеуді бұйырды және оны ашық түрде өлім жазасына кесті. Бұл оқиға атақты "Бизотон ісі" болып табылады, оның сенсациялық есебі британдық министр Сэр Спенсер Сент-Джонның ең көп сатылған кітабында, "Хайти немесе қара республика" деп аталды. 1859 жылы Джеффрард Педро Сантананың режимі кезінде Доминикан Республикасымен келіссөздер жүргізудің алғашқы әрекеті жасады. Өкінішке орай, 1861 жылдың наурыз айында Педро өз елін Испанияның королевасы Изабелла II-ге қайтарып берді, осылайша Гаитидің билеушілері өздерінің шекараларында еуропалық державаның қайта оралуы туралы алаңдаушылыққа ұшырады. Сол жылдың мамыр айында Санто-Домингода Испанияға қарсы партизан соғысы басталды. Гефрард өзінің жеке күзетшілері мен адамдарын испан әскерлеріне қарсы көтерілісшілерге көмектесуге жіберді, бірақ 1861 жылдың шілдесінде Франсиско дель Росарио Санчесті өлтіргеннен кейін Испания Гаитиге Доминикан көтерілісшілеріне қатысу және қолдау үшін ультиматум берді. Ақырында, Джеффрард испан талаптарымен келісіп, испан аумағына шығысқа араласуды тоқтатты. Бұл оқиға көптеген гаитиліктерді келекеге ұшыратып, Гефрардқа ашуланды, өйткені ол еуропалық ұлттың қасына кетіп қалды, ал Фаустин Сулук оны ешқашан қабылдамады. Гефрард, көптеген гаитиліктер сияқты, АҚШ-тағы бостандықты жою қозғалысын қолдады және 1859 жылы АҚШ үкіметіне қарсы қарулы көтеріліске бас тартқаны үшін асылған бостандықты жоюшы Джон Браунға мемлекеттік жерлеу рәсімін өткізді. Америкада азаматтық соғыста құл иеленуші Оңтүстік штаттардың бөлініп шығуымен Гаитиге АҚШ дипломатиялық түрде мойындауды берді. Соғыс кезінде Куба, Багам аралдары мен көршілес Санто-Домингодағы испандық және британдық отаршылдар Конфедерация жағында болды. Керісінше, Гаити Кариб теңізінің бір бөлігі болды (Данияның Сент-Томас аралын қоспағанда), онда АҚШ Әскери-теңіз флоты қош келдіңіз, ал Кап-Айтиен Флорида боғазындағы одақтың блокадасын сақтауға көмектескен оның Батыс Үндістан эскадрильясының штабы ретінде қызмет етті. Гаити соғысты пайдаланып, Құрама Штаттарға мақтаны экспорттауға мүмкіндік алды, ал Джеффрард өндірісті ұлғайту үшін джин мен техниктерді импорттады. Алайда 1865 және 1866 жылдары егін шықпады, сондықтан АҚШ қайтадан мақтаны экспорттады.
Гефрарға қарсы сәтсіз төңкерістер
Гефрардтың президент болған сегізінші айында Фаустин Сулуктың ішкі істер министрі Герриер Пропеиге Гефрардты құлату жоспарын әзірлеуге кірісті. Гефрардтың бақытына орай, оның жоспарын Гефрардтың күзетшілері тауып алды және Профейт жер аударылды. 1859 жылдың қыркүйегінде Гефрардтың қызы Кора Манневилл Бланфорт Тимолеон Ванонның қолынан қаза тапты. 1861 жылы генерал Легрос қару-жарақ қоймасын басып алуға тырысты, бірақ оны үкіметтік күштер ұстады. 1862 жылы Этьен Саломон ауыл тұрғындарын Гефрарға қарсы көтерілуге шақыруға тырысты, бірақ оның орнына атып өлтірілді. 1863 жылы Айм Легрос Гефрарды құлату үшін әскер жинады, бірақ оның әскерлері оған сатқындық жасады, ол атып өлтірілді. 1864 жылы Порт-о-Пренс қаласындағы элиталық қауым қару-жарақ қоймасын басып алуға тырысты, бірақ кейіннен заговоршылар сотталып, түрмеге қамалды. 1867 жылы Гефрардтың жансакшылары, Tirailleurs, оған сатқындық жасап, оны ұлттық сарайда өлтірмек болды.
Ауыстыру
1865 жылы майор Сильвен Сальнаве Гаитидің солтүстік және артибонисттік бөлігін басып алуды бастады. 15 мамырда Гефрард пен оның үкіметтік әскерлері Сальнаведің Солтүстік әскерлерімен қақтығысты. Сальнавемен қарулы қайық дипломатиясын жүргізу үшін Корольдік флотты пайдаланғаннан кейін, Гефрард режимі құлдырап қалды, әсіресе қаржылық жағынан. Ол Солтүстік, Батыс және Оңтүстік Гаити арасындағы ескі жараларды қайта ашады және шетелдіктерді ішкі істерге енгізді. 1866 жылы үлкен өрт жүздеген үйлер мен кәсіпорындарды жалмап кетті. 1867 жылдың наурыз айында Джефрард пен оның отбасы жамылып, Ямайкаға қашып кетті, ол 1878 жылы Кингстонда қайтыс болды.