Кіріспе
Гаити революционері; Гаити Республикасының 1-ші президенті (1807–18), Гаити теңіз флотының канонерлік қайығы
the Haitian Navy gunboat
Alexandre Sabès Pétion (alɛksɑ̃dʁ sabɛs petjɔ̃; 2 April 1770 – 29 March 1818) was the first president of the Republic of Haiti from 1807 until his death in 1818. One of Haiti's founding fathers, Pétion belonged to the revolutionary quartet that also includes Toussaint Louverture, Jean Jacques Dessalines, and his later rival Henri Christophe. Regarded as an excellent artilleryman in his early adulthood, Pétion would distinguish himself as an esteemed military commander with experience leading both French and Haitian troops. The 1802 coalition formed by him and Dessalines against French forces led by Charles Leclerc would prove to be a watershed moment in the decade long conflict, eventually culminating in the decisive Haitian victory at the Battle of Vertières in 1803. which made him a quadroon (a quarter African ancestry). Like other gens de couleur libres (free people of color) with wealthy fathers, Pétion was sent to France in 1788 to be educated and study at the Military Academy in Paris. In Saint Domingue, as in other French colonies such as Louisiane, the free people of color constituted a third caste between the whites and enslaved Africans. While restricted in political rights, many received social capital from their fathers and became educated and wealthy landowners, resented by the petits blancs, who were mostly minor tradesmen. Following the French Revolution, the gens de couleur led a rebellion to gain the voting and political rights which they believed were due them as French citizens; this was before the 1791 slave rebellion. At that time, most free people of color did not support freedom or political rights for slaves.
Александр Сабе Петион (алексадр сабе петион; 2 сәуір 1770 – 29 наурыз 1818) – 1807 жылдан 1818 жылы қайтыс болғанға дейін Гаити Республикасының бірінші президенті. Гаитидің негізін қалаушылардың бірі Петион, Туссен Лувертюр, Жан Жак Дессалин және оның кейінгі қарсыласы Анри Кристоф кіретін революциялық төрттікке жатты. Жастық шағында өте жақсы артиллерист ретінде танылған Петион, француз және гаити әскерлерін басқару тәжірибесі бар беделді әскери қолбасшы ретінде өзін көрсетті. 1802 жылы ол және Дессалин Шарль Леклерк басқарған француз күштеріне қарсы құрған коалициясы он жылдық қақтығыста шешуші сәт болды, нәтижесінде 1803 жылы Вертьер шайқасында Гаитидің маңызды жеңісі тіркелді. Бұл оны квадрон (төрттен бірі африкалық текті) етті. Бай әкелері бар басқа да gens de couleur libres (бос түсті адамдар) сияқты, Петион 1788 жылы Париждегі әскери академияда білім алу үшін Францияға жіберілді. Сент-Домингде, Луизиана сияқты басқа француз колонияларында да, ақтар мен құл африкалықтардың арасында үшінші каста болды. Саяси құқықтары шектеулі болғанымен, олардың көпшілігі әкелерінен әлеуметтік капитал алып, білімді және бай жер иелері болды, көбінесе шағын саудагерлер болған petits blancs-тен ашуланды. Француз революциясынан кейін, gens de couleur француз азаматтары ретінде оларға тиесілі деп санайтын дауыс беру және саяси құқықтарды алу үшін көтеріліс жасады; бұл 1791 жылғы құлдар көтерілісінен бұрын болды. Сол кезде көптеген бос түсті адамдар құлдардың бостандығын немесе саяси құқықтарын қолдамады.
the Haitian Navy gunboat
Alexandre Sabès Pétion (alɛksɑ̃dʁ sabɛs petjɔ̃; 2 April 1770 – 29 March 1818) was the first president of the Republic of Haiti from 1807 until his death in 1818. One of Haiti's founding fathers, Pétion belonged to the revolutionary quartet that also includes Toussaint Louverture, Jean Jacques Dessalines, and his later rival Henri Christophe. Regarded as an excellent artilleryman in his early adulthood, Pétion would distinguish himself as an esteemed military commander with experience leading both French and Haitian troops. The 1802 coalition formed by him and Dessalines against French forces led by Charles Leclerc would prove to be a watershed moment in the decade long conflict, eventually culminating in the decisive Haitian victory at the Battle of Vertières in 1803. which made him a quadroon (a quarter African ancestry). Like other gens de couleur libres (free people of color) with wealthy fathers, Pétion was sent to France in 1788 to be educated and study at the Military Academy in Paris. In Saint Domingue, as in other French colonies such as Louisiane, the free people of color constituted a third caste between the whites and enslaved Africans. While restricted in political rights, many received social capital from their fathers and became educated and wealthy landowners, resented by the petits blancs, who were mostly minor tradesmen. Following the French Revolution, the gens de couleur led a rebellion to gain the voting and political rights which they believed were due them as French citizens; this was before the 1791 slave rebellion. At that time, most free people of color did not support freedom or political rights for slaves.
Гаити революциясы
Петион жас кезінде Гаити революциясына қатысу үшін Сент-Домингге оралды, Солтүстік Гаитидегі британ күштерімен шайқастарға қатысты. Премьер-министр Уильям Питт кішінің соғыс хатшысы болған Генри Дундас, 1-ші виконт Мелвилл, Ямайканың вице-губернаторы сэр Адам Уильямсонға француз отаршылдарының өкілдерімен келісімге қол қоюды бұйырды. Келісімде бұрынғы тәртіп, құлдық және аралас нәсілді отаршылдарға қарсы кемсітушілік қайта орнатылуы тиіс еді. Бұл қадам азаттық жақтастары Уильям Уилберфорс пен Томас Кларксонның сынына ұшырады. Сент-Домингте ұзақ жылдар бойы нәсілдік және таптық шиеленістер болды, мұнда құлдар мен бос қаралардың саны ақтар мен «гран блан» (ірі плантаторлар) санынан он есе көп болды. Француз плантаторларына қарсы соғыс жылдарында (әдетте «гран блан» деп аталатын) Сент-Домингтегі нәсілдік шиеленістер билік пен саяси одақтар үшін күреске байланысты күшейді. Бастапқыда демократияны қолдаған Петион сенаттың шектеулерін ауыр деп санады және 1818 жылы заң шығарушы органы тоқтатты. Петион байлардың коммерциялық плантацияларын тартып алды. Ол жерді өзінің жақтастары мен шаруаларға қайта бөлістірді, соның нәтижесінде «Жақсы жүректі әке» (Papa Bon Cœur) деген лақап атын алды. Жерді иелену және ауыл шаруашылығындағы өзгерістер экспорттық экономика үшін тауар өндірісін азайтты. Халықтың көп бөлігі толыққанды өзін-өзі қамтамасыз ететін шаруаларға айналды, экспорт пен мемлекеттік кірістер күрт төмендеді, бұл жаңа мемлекеттің тірі қалуын қиындатты. Білімнің маңыздылығына сенген Петион Порт-о-Пренсте Петион лицейін ашты. Петионның әлемге (әсіресе құлдарға) арналған бостандық пен демократия туралы ұстанымдары мен идеалдары мықты болды және ол жиі қиын жағдайдағы адамдарды қолдады. 1815 жылы ол тәуелсіздік көшбасшысы Симон Боливарға пана берді және оған материалдық және жаяу әскер көмегін көрсетті. Бұл маңызды көмек Боливардың болашақ Ұлы Колумбия құрамына кіретін елдерді азат етудегі табысына үлкен үлес қосты. Петионның (және оның ізбасарының) сүйіктісі Мари Мадлен Лашенес оған ықпал еткені хабарланды, ол оның саяси кеңесшісі қызметін атқарды. Петион Гаити Республикасының президенті лауазымына генерал Бойерді мұрагер етіп тағайындады; ол 1818 жылы Петионның сары қызбадан қайтыс болғаннан кейін билікті өз қолына алды. 1820 жылы Гаити Корольдігінің Анри Кристоф және оның ұлы қайтыс болғаннан кейін, Бойер ұлтты өз билігімен біріктірді.