Кіріспе

His Excellency - екі актілі комедиялық опера, либреттосы - У. С. Гилберт, музыкасы - Ф. Осмонд Карр. Бұл шығармада әзіл-оспақпен айналысатын губернатор туралы айтылады, оның әзіл-оспақтары баршаны бақытсыз етумен қорқытады, бірақ принц-регент губернатордың жоспарларын бұзады. Гилберт пен Салливанның серіктестігінің аяғында, Артур Салливан бұл шығармаға музыка жазудан бас тартты, өйткені Гилберт өзінің қорғауы Нэнси Макинтошты басты рөлге қоюға бағынды; Салливан және Савой театрының иесі Ричард Д'Ойли Карт Макинтошты жеткілікті деп санамады. Операның премьерасы 1894 жылы Джордж Эдвардс басқаруымен Лирик театрында 162 спектакльде өтті. Онда Джордж Гроссмит, Рутланд Баррингтон және Джесси Бонд сияқты Савой театрының көптеген тұрақтылары, сондай-ақ Уэст-Эндтің ірі жұлдызы болуға тиіс Эллалин Террисс ойнады. Ол 1895 жылы Нью-Йоркте, 1895 және 1897 жылдары Венадағы Карлтеатрда неміс тілінде аударылды. Опера сонымен қатар британдық провинциялық турнеге шықты.

Өмірбаян

1870-ші жылдардың соңынан бастап 1880-ші жылдарға дейін Гилберт Артур Салливанмен ғана жұмыс істеп, сәтті комикалық опералар сериясын жазды. Гилберт пен Салливан серіктестігі қаржы дау-дамайлары салдарынан "Гондольерлер" (1889) фильмін шығарғаннан кейін бірнеше жылға дейін тарады, бірақ 1893 жылы олар "Утопия, Лимитед" атты роман жазу үшін қайта қосылды. Бұл шығарманың сәл сәттілігіне қуанып, екеуі жаңа шығарма жазуға келісті. 1894 жылдың қаңтарында Гилберт "Ерлігі" деп аталатын либретто сценарийін дайындады, оны Салливан музыкаға қояды деп үміттенді. Бірақ екі серіктес басты рөлді ойнату мәселесінде келіспеді. Гилберт өзінің тәрбиеленушісі Нэнси Макинтошты, Утопиядағы қаһарманды ойнаған рөлге пайдалануда. Салливан мен продюсер Ричард Д'Ойли Карт, көптеген сыншылармен бірге оны таңқаларлық емес деп тапты және оны өзінің операларында енді қаламады. Екі адам өздерінің келіспеушіліктерін шеше алмады, сондықтан Гилберт пен Салливанға тағы да басқа серіктестерді табуға тура келді. 1894 жылы Лондон сахнасындағы танымал үрдіс дәстүрлі комедиялық операдан жаңа жанрға, музыкалық комедияға көшті, оның ішінде "Гейти қыз" секілді шоулар тез танымал болды. Гилберт өзінің кейінгі шығармаларына жаңа жанр элементтерін қосты. Оның құрметі жағдайында, Джордж Хеншельге ұпайсыз жақындағаннан кейін, Гилберт жаңа шығарманың композиторы ретінде Каррды таңдады. Карр музыкалық комедияда табысқа қол жеткізді, "In Town" (1892), "Morocco Bound" (1893) және "Go Bang" (1894), бірақ сыншылар оны Салливаннан төмен деп тапты. Гилберттің театр сыншысының бірі болған. Лабушер 1877 жылы жеке апталық журналы Truth-ты құрды, онда ол өзінің антисемит, антисуфраж және гомосексуалистік әлеуметтік күн тәртібін жүзеге асырды. Журналға жала жапқандары үшін жиі сотқа жүгінген.

Өндірістер

Лондонның Лирик театрында 1894 жылы 27 қазанда ашылып, 1895 жылы 6 сәуірде 162 қойылымнан кейін жабылды. "Ерлігі" ролі үшін Гилберт Савой операсының бұрынғы шынайы адамдары Джордж Гроссмит, Ратланд Баррингтон, Элис Барнетт, Чарльз Кеннингэм және Джесси Бонд, сондай-ақ Джон Ле Хей және жас музыкалық комедия жұлдызы Эллалин Террисс. Савой театрының көп хоршылары, олар жақында қысқа уақытқа созылған Миретке көңілі қалды, Гилберттің қойылымына қосылды, ал Хелен Карт Гилбертті Д'Ойли Карт хорын ұрлауда айыптапты. Хореографияны Джон Д'Обан, костюмдерді Перси Андерсон жасаған. Оның құрметі 1894 жылы 27 қазанда Джордж Эдвардс басқаруымен Лондонның Лирик театрында премьерасы болды. Өнім мен либреттоға құштарлық білдірілді, бірақ ұпайлар аралас қабылдады. Дегенмен, операның провинциялық турнесі және Бродвейдің бұрынғы Бродвей театрында 1895 жылы 14 қазанда 88 спектакльді өткізген Бродвейдің ашылуы болды.

Рөлдер

Роль:Тіл түріПремьерлік актерлік құрам27 қазан 1894Нилс Эгильсонның кейпіне түскен ханзада Регент, жүретін ойыншы лирикалық баритон Ратланд БаррингтонЭльсинор губернаторы Джордж Гриффенфельд, практикалық шумақ комик баритон Джордж ГроссмитЭрлинг Сюкке, жас мүсінші тенор Чарльз КеннингхамДр. Тортенсен, жас дәрігер баритон Август Крамер, Мац Манк, Эльсинордың синдигі комик баритон Джон Ле Хей, Король гусарларының капралы бас Артур Плейфэйр, күзетші бас баритон Джордж Темпл, бірінші офицердің рөлі Эрнест Сноу, екінші офицердің рөлі Фрэнк Мортон, Кристина, баллада әншісі сопрано Нэнси МакИнтош, Ганна, Гриффенфельдтің қызы меццо сопрано Джесси Бонд, Тора, Гриффенфельдтің қызы сопрано Эллалин Террисс, Грекла Кортландт, Гриффенфельдтің контральтосына үйленген әйел, Элис Барнетт, Вивандиер меццо сопрано Гертруда Эйлвард, Елса, May Cross

Қысқаша мазмұны

Бұл оқиға 1801 жылы Данияның Эльсинор қаласында орын алады.

Бірінші акт

Елсинор тұрғындары жаңадан ашылған ханзаданың мүсінін атап өтуде. Оның авторы Эрлинг Сюкке корольдік отбасының мүсіншісі болып тағайындалды. Қала тұрғындары кеткеннен кейін, Кристина таңғалып қалды. Ол Эрлингке мүсінге ғашық екенін айтады. Ерлингтің досы доктор Тортенсен патшаның дәрігері болып тағайындалды. Екі жігіт Эльсинор губернаторы Джордж Гриффенфельдтің қыздары Нанна мен Тораға ғашық. Осы уақытқа дейін қыздар екі жігіттің ұсыныстарын елемеді. Жас жігіттер патшалық қызметке тағайындалғаннан кейін сәттілік күтеді. Нанна мен Тора пайда болады, олар ер адамдардың өтініштерін қабылдайтын сияқты. Бірақ ер адамдар кеткеннен кейін қыздар аталарының Елсинор тұрғындарына жасаған көптеген іс-әрекеттерінің бірі болып табылатын кездесулер шырқақ екенін мойындайды. Патшаның гусарлары, Гарольд елорданың қолбасшысы. Губернатор оларды күн сайын сағат 10-дан 2-ге дейін балетші қыздардай би билеуге мәжбүрледі. Гриффенфельд оларға қосылып, гусарларды әзіл-сықақ сезімінен айырады. Алайда ол Харольдқа өзінің бір әзілінің кері әсерін тигізгенін мойындайды. Ол тек қызық үшін ғана ерекше бай ханым Гекла Кортландқа үйлену туралы ұсыныс жасаған. Ол енді қызбен болған келісімін бұзуды қалайды, бірақ оның қауіпті мінез-құлқынан қорқады. Ол келгенде Гриффенфельд одан, егер оның ұсынысы қулық болып шықса, не істейтіні туралы сұрайды. Қыздың ашулы жауабы жігітті үрейлендіреді. Екі қызымен бірге ол жергілікті Синдик Матс Манкты алдап, Дама Кортландт Манкка үйленгісі келетіндігіне сендіреді. Олар кеткеннен кейін, принц-регент "жасық-жасық босқындар" киімінде жасырын түрде пайда болады. Ол Гриффенфельдтің мінез-құлқы туралы Елсинор тұрғындарынан көптеген шағымдар алды, және ол олардың шындыққа сай екенін өз көзімен көруді қалайды. Ол Кристинамен кездеседі, ол мүсінге ұқсастығына таңғалады, бірақ ол оған жай ғана серуендейтін ойыншы, Нильс Эгильссон екенін айтады. Ол кеткеннен кейін ол Гриффенфелдпен кездеседі, ол да ұқсастықты байқайды. Гриффенфельд тағы бір әзіл-оспақ жасауға мүмкіндік көріп, "Эгильссоннан" қала тұрғындарына жалған құрметтер таратып, кейінірек күлкілі қалжыңдар ретінде ашылатын ханзада-регент ретінде әрекет етуін сұрайды. Кристина олардың келісімін естіп алады, бірақ Регентпен тағы бір рет жалғыз қалды, олардың құпиясын жария етпеуге уәде береді. Мац Манк Дама Кортландтпен кездесуде, онда ол Гриффенфельдпен некеге тұру туралы кеңес береді деп санайды, бірақ Мац онымен үйленуге ниетті екеніне сенеді. Деме Кортланд оның мінез-құлқын түсінбейтін деп санайды. Ерлинг пен Тортенсеннің сотқа тағайындалуының өтірік екенін біледі. Нанна мен Тора өзінің кедей жағдайына байланысты олардың неке ұсыныстарын қабылдамайды. Гриффенфельдтің үнемі әзіл-сықағына шаршаған Эрлинг пен Тортенсен қала тұрғындарын жинап, оларға не болып жатқанын түсінген Дам Кортландт қосылады. Олар Копенгагенге барып, ханзадаға жеке шағымдануды жоспарлайды. Гриффенфельд келгенде, ол оларға регенттің олардың шағымдарын тыңдау үшін Эльсинорда екенін айтады. Хор өздерінің наразылықтары ақыры естілетінін қуана айтады, ал Гриффенфельд пен оның қыздары үрейленіп, мейірімділік сұрап жалбарынады.

ІІ акт

Елсинор тұрғындары регентпен кездесуді күтуде. Мац Манк олардың шағымдарын ресми заңдық құжат түрінде жасады. Кристина оларды губернатордың құлдырауын болжап отырғанына сендіреді. Нанна мен Тора әкесінің кешірімін сұрайды, бірақ көпшілік бұған келіспейді. Ақырында, регент салтанатты түрде келеді. Губернатордың әзіл-оспақ жасағанына дәлел ретінде Гарольд пен гусарлар оған балет билейді. Регент Эрлинг пен Тортенсеннің бұрынғы тағайындалуы расталғанын және олар дворяндыққа көтерілгенін хабарлайды. Капрал Харольд полковник, Матс Манк губернатор, ал Гриффенфельд ертерекке төмендеді. Соңында ол Эрлинг пен Тортенсенді Гриффенфельдтің қыздарына үйлендіруге бұйрық береді және бүкіл ауылды сарайдағы қонақасына шақырады. Хор кеткеннен кейін Гриффенфельд "Эгильсонға" әзілдің қаншалықты жақсы жұмыс істегеніне риза екенін айтады. Ол Леди Кортландт туралы анекдотының кері әсер еткенін елемеді. Гарольд жаңа лауазымын ұнатады. Ол Бланкамен бірге өмірлері туралы үш томдық роман жазуға шешім қабылдайды. Осы арада, Дама Кортланд тағы да Мац Манкка қарсы шығады. Ол өзінің губернатормен қиысқандығын айтады. Қазір Мац губернатор болғандықтан, ол оған тұрмысқа шығады, бірақ қазір ол қызығушылық танытпайды. Мац жақын маңдағы күзетшіден оған үйлену керек пе деп сұрайды. Гриффенфельд күзетшімен орын алмасады, және ол міндетті түрде солай істеуі керек дейді. Гриффенфельд өзінің барлық әзіл-оспақтарының керемет жұмыс істеп жатқанына қуанышты, бірақ оның қыздары Эрлинг пен Тортенсенге жасаған әрекетіне өкінуді бастайды. Жаңа ақсүйектер жас қыздарға бой көтергендей қарап, көп ұзамай әйелдің көз жасына жығылады. Жалғыз қалған қыздар ақыры жігіттерге деген шынайы сезімдерін мойындайды. Барлығы үйлену тойына жиналады, бірақ Гриффенфельд кенеттен регенттің сапары қалпында болғанын және оның барлық құрметтері әзіл-оспақ болғанын хабарлайды. Бірақ "Егильсон" жағдайды өзгертіп, өзінің шынайы регент екендігін жариялайды. Барлық марапаттар тұрақты болады, сонымен қатар Гриффенфелдтің жеке салтқа төмендетілуі расталады. Регент Кристинаға үйленуге ұсыныс жасайды, және барлық жұптар бақытты түрде біріктіріледі.

Сыни қабылдау

"Таймс" газеті Гилберттің либреттосын "Микадодан" кейінгі ең жақсы деп бағалады. Газет Каррдың музыкасын Салливан стиліне қарағанда төмен деп санады, бірақ "бұл әдепсіз қалыптан гөрі жақсы, онда ол әртүрлі ойын-сауық өнімдерін жеткізушілермен ризашылық тапты". Газет актерлік құрамды "әдеттегідей мықты" деп бағалады. Ол Нэнси Макинтош туралы айтқан пікірлері Салливанның пікірлерімен біршама сәйкес келеді: "[Ол] соңғы уақытта тез жетістіктерге жетіп, шешендік пен сүйкімділікпен актерлік шеберлікке ие болды, бірақ оның дауысы мен ән айтуы ол шыққан кездегідей жақсы емес". Манчестер Guardian газетінде бұл ойды мақұлдап, "бұл шығарманың "бұзуға болмайтын жеңісі" Гилберттің "либреттист және сахналық менеджер ретінде тапқыр дарындылығына" ғана байланысты деп жазды. The Saturday Review Гилберт либреттосын "нағыз Гилберттік әзілдің" "жақсы үлгісі" деп бағалады, бірақ Салливанның жоқтығына өкініш білдірді; Каррдың үлесі туралы ол "музыка таза, оңай, техникалық жазу шебер, оркестрлеу дұрыс; шын мәнінде мұнда ештеңе жоқ. Бұл опер-буф музыкасын жазған адам үшін ең ауыр айып - бұл оған көп нәрсе болуы керек ". Театр сыншысы оң бағалармен келіспей, либреттоны "Гилберт мырзаның жазған ең нашарсы" деп атады.