Кіріспе

Неміс тарихшысы, ботаник Карл Эрдманн (1898 жылы 17 қарашада дүниеге келген, 1945 жылы 5 наурызда қайтыс болған) - ортағасырлық саяси және интеллектуалдық тарихқа маманданған неміс тарихшысы. Ол, әсіресе, ортағасырлық латын христиан әлеміндегі крест жорықтары идеясының шығу тегі туралы зерттеулері, сондай-ақ, XI ғасырда дінсіз және шіркеулік элиталар арасындағы хаттар мен хаттар жинақтары туралы еңбектерімен танымал. Ол көбінесе Перси Эрнст Шрамм және Эрнст Х. Канторовичпен бірге ХХ ғасырдағы ортағасырлық саяси мәдениеттің ең ықпалды және маңызды неміс ғалымдарының бірі ретінде аталады. Оның болашағы зор және өте жемісті мансабы Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында неміс армиясында қаза тапқаннан кейін қысқа болды.

Білім беру және стипендия

Ердманның өмірбаяны өзінің ұрпағындағы неміс академиктеріне тән емес еді. Дорпат қаласында (қазіргі Тарту, Эстония) туып, Бланкенбург-ам-Харц, Саксония-Анхальт қаласында өскен ол бастапқыда Берлинде лютерандық дін қызметкері болу үшін оқыды, бірақ 1919 жылы бұл мамандықты тастап, Мюнхенде тарихты оқыды. 1920 жылдардың басында Германияның экономикалық құлдырауынан кейін, Эрдманның отбасы оны асырай алмады, сондықтан ол университетті тастап, Португалияда тұратын бай неміс отбасында жеке оқытушы болып жұмыс істеді. Эрдман Португалияда төрт жыл болды және елдің тіліне, тарихы мен мәдениетіне, әсіресе оның ортағасырлық діни мұрасына терең қызығушылық танытты. Оның жұмысы оған Лиссабон мен басқа қалалардың мұрағаттары мен кітапханаларын зерттеуге уақыт берді, онда ол ортағасырлық Португалиядағы крест жорықтарының тарихы туралы докторлық диссертациясының негізін құрайтын жеткілікті материал жинап, зерттеді. 1925 жылы Ердман Германияға оралып, Вюрцбург университетінің докторын 1926 жылы алды. Бітіргеннен кейін бірнеше жыл бойы Римдегі Пруссия тарихи институтында (қазіргі Неміс тарихи институты) папаның Португалиямен қарым-қатынасына қатысты материалдарды және оның назарын аударған шіркеу тарихындағы басқа да тақырыптарды редакциялады. 1932 жылы ол Берлин университетінде Хрестовый поход идеясының ортағасырлық батыстағы шығу тегі туралы қолжазба тапсырды, ол оған Habilitation немесе академиялық профессорлық қызметке тағайындалу үшін біліктілік берді. Кейіннен ол бұл диссертациясын кеңейтіп, 1935 жылы Die Entstehung des Kreuzugsgedanken (Крестоносный жорық идеясының шығу тегі) деген атпен жариялады. Бұл арада Эрдманн ортағасырлық Германия тарихындағы дереккөздерді сын тұрғысынан редакциялау мен жариялауға арналған беделді тарихи институт - Monumenta Germaniae Historica (MGH) -ға жұмысқа қабылданды. МГХ-да ғылыми зерттеуші (wissenschaftlicher Mitarbeiter) ретінде Эрдманға ХІ ғасырдағы Инвиституралық дау мен Грегориан реформасының тарихына қатысты бірқатар маңызды қолжазба хаттар жинақтарының басылымдарын дайындау міндеті жүктелді. Бұл кезеңде Эрдман орта ғасырлардағы хаттар әдебиетін зерттеуге және епископтар, абаттар, патшалар және басқа да элиталар арасында саяси идеяларды жеткізуде ойнаған хаттар рөлін зерттеуге бірқатар маңызды үлес қосты. 1938 жылы шыққан "German Briefliterature Studies" атты монографиясы. Jahrhundert (Германиядағы XI ғасырдағы эпистолярлық әдебиет туралы зерттеулер) бұл тақырыпта классикалық болып қала береді. Оның соңғы шедеврі, Генрих IV билік құрған кезден бастап хаттар жинақтарының сын басылымы, 1940 жылдардың басында көп жағдайда аяқталды, бірақ соғыс уақытындағы қиындықтарға байланысты басылып шығарыла алмады. Ақыры 1950 жылдары МГХ баспаға жіберді.

Саяси мәселелер мен әскери қызмет

Әдеттегі жағдайларда МГГ-дағы лауазым бірнеше жыл ішінде ортағасырлық тарих бойынша беделді университет кафедрасына әкелмек еді және Ердманның өз саласындағы ең жарқын жас жұлдыз екендігіне ешкім күмән келтірмеді. Алайда 1933 жылы, әсіресе 1935 жылдан кейін неміс академиялық мекемелері мен университеттері жаңа нацистік үкіметтің саясатына сәйкес саяси бақылауды жүзеге асыруды бастады. Эрдманн МГХ-да жұмыс істеуді жалғастыра берсе де, оның либералды көзқарастары мен нацистік партияға қосылудан немесе қолдаудан бас тартуы оны академиялық жетістіктерден, әсіресе университет деңгейінен, тиімді түрде қара тізімге енгізді. Оның үстіне, крест жорықтары туралы кітабында соғысты және империализмді діни сенім деңгейіне көтеретін саяси құндылықтар жүйесіне қарапайым түрде сындар айтылған. 1930 жылдардың соңы мен 1940 жылдардың басында Эрдманның Германияның алғашқы саксон монархтары (Отондықтар) туралы зерттеулері саяси дұрыс ортодоксиядан бас тартты, бұл нацистік тарихи пропагандада айқын орын алған династияның көтерілуі мен билігі туралы сұрақтар туды. 1943 жылдың аяғында Эрдман Вермахтаға шақырылды, ал МГГ әкімшілігі нацистік режимге достық қарым-қатынаста болған академиктердің қолында болды. Ол итальян тілінде аудармашы болып оқып, Балқан елдеріне жіберілді. 1945 жылы 5 наурызда Загреб маңындағы әскери лагерьде тиф ауруынан қайтыс болды.

Мұра

Карл Эрдман сыйлығы тарихи ғылым саласындағы үздік диссертациялар үшін VHD-мен оның атынан құрылды.