Кіріспе
1932 жылы түсірілген "Морг көшесіндегі кісі өлтірулер" - Роберт Флори режиссерлік еткен 1932 жылы түсірілген американдық қорқынышты фильм. Фильм Эдгар Аллан Поның 1841 жылы шыққан "Морг көшесіндегі кісі өлтірулер" атты әңгімесі негізінде түсірілген. Сюжеттегі оқиғалар доктор Миракл (Бела Лугози) туралы, ол карнавалдық шоу-бизнесмен және ғалым, париждік әйелдерді ұрлап, олардың қанын өзінің горилласы Эрикке араластырады. Оның эксперименттері құрбандарының қанының сапасына байланысты сәтсіз аяқталғандықтан, Миракл Камиль Л'Эспанье (Сидни Фокс)мен кездеседі және оны ұрлап, анасын өлтіреді, бұл Камильдің күйеу жігіті Пьер Дюпинге (Леон Уэйкофф) күдік туғызады. Флори 1930 жылдың наурыз айында Поның әңгімесін бейімдеуді ұсынған, бірақ ол тек Франкенштейн (1931) фильмінен алынғаннан кейін ғана қосылды. Тек Поның оқиғасының бірнеше элементтері Том Рид пен Дейл Ван Эверьдің сценариінде қалды; оқиғаның көп бөлігі Лугосидің рөлін қамтамасыз ету үшін өзгертілген. Флори жобадан шығып, Universal-пен кезеңді орнату сияқты элементтер туралы айтысып, қайта оралды. 1931 жылы 13 қарашада түсірілім аяқталғаннан кейін, ол бес күн бойы қайта түсіріліп, соңғы редакциядағы көріністерді қайта реттеп, қайта өндіріске енгізілді. Фильм алғаш рет 10 ақпан 1932 жылы Нью-Йоркте көрсетілді, ал оның кең таралуы Солтүстік Америкада цензураға ұшырады. Universal Horrors авторлары фильмнің алғашқы сын-пикирлерін "қатаң" деп сипаттады, ал кейіннен тарихшылар мен үй видеосын сынға алушылар жылы пікірлер айтты. Фильм Поның басқа да әңгімелерін Universal Pictures-ке бейімдеуге әкелді; Лугосидің ақылсыз ғалым немесе дәрігер рөлінде бірінші болып, кейінірек өзінің мансабында "Қара мысық" (1934) -тен бастап "Жұртшаның қалыңдық" (1955) -ке дейін қайталанатын рөлдер болды.
Murders in the Rue Morgue is a 1932 American horror film directed by Robert Florey, based on Edgar Allan Poe's 1841 short story "The Murders in the Rue Morgue". The plot is about Doctor Mirakle (Bela Lugosi), a carnival sideshow entertainer and scientist who kidnaps Parisian women to mix their blood with that of his gorilla, Erik. As his experiments fail because of the quality of his victims' blood, Mirakle meets with Camille L'Espanye (Sidney Fox), and has her kidnapped and her mother murdered, leading to suspicion falling on Camille's fiance, Pierre Dupin (Leon Waycoff), a medical student who has already become interested in the earlier murders. Florey had suggested adapting Poe's story as early as March 1930 but he was only attached after being taken off Frankenstein (1931). Only a few elements of Poe's story remain in the script by Tom Reed and Dale Van Every; much of the story was changed to accommodate a role for Lugosi. Florey left the project but returned, arguing with Universal about elements such as period setting. After production wrapped on November 13, 1931, it was brought back into production for five days of reshoots and reordering of scenes in the final edit. The film was first shown publicly in New York on February 10, 1932, and its wide release was censored throughout North America. The authors of Universal Horrors described initial reviews of the film as "harsh" while later reviews from historians and home video reviewers were lukewarm. The film led to other Poe stories being adapted by Universal Pictures; it was also the first to have Lugosi in a role of either a mad scientist or a doctor, roles he would reprise later in his career from The Black Cat (1934) to Bride of the Monster (1955).
Сюжет
1845 жылы Парижде ақылдан тайған ғалым доктор Миракл жас әйелдерді ұрлап, оларға маймыл қанын құйып, өзінің сөйлейтін маймылы Эрикке жұбай жасайды. Пьер Дюпен, жас, нағыз медицина студенті және детектив, Пьердің қалыңдығы Камилла Л'Эспане және олардың достары Пол мен Мигнет Мираклдың шоу-шоусына барады, онда ол Эрикті көрсетеді. Миракл мен оның қызметшісі Янос екеуі де Камиллдің сиқырына бөленеді, Миракл оны Эрикке жұбай ретінде жоспарлайды. Миракл Камилланы Эрикті жақынырақ қарауға шақырады, ол оның қалпағын алады. Пьер капотты алуға тырысады, бірақ Эрик оны басуға тырысады. Миракл Эрикті ұстап, капотты ауыстыруды ұсынады, бірақ Камил күдікті болып, дәрігерге мекенжайын беруге асықпайды. Пьер мен Камилла кеткенде, Миракл Жаносқа соңынан еруді бұйырады. Мираклдың құрбандарының бірі, жезөкше, өзеннен өлі табылды және оның денесі полиция бөлімшесіне жеткізілді. Пьер құрбанның қанын тексеруді қалайды, бірақ өлкехана бастығы бұған тыйым салады. Пьер өлкехана қызметкеріне пара беріп, құрбанның қанын алып, келесі күні өзіне береді. Пьер жезөкше мен басқа да кісі өлтіру құрбандарының қанында бөтен затты табады. Миракл Камиллаға келіп, одан Эрикті тағы да көруін сұрайды; ол бас тартқанда, Миракл Эрикті оны ұрлап әкетуге жібереді. Пьер пәтерден шығып бара жатқанда Камилдің айқайлағанын естиді; ол бөлмеге кіруге тырысады, бірақ ол құлыпталған. Эрик кері қайтқанда, полиция келіп, Пьерді тұтқындайды. Камилла да, оның анасы да табылмады. Полиция префекті үш куәгерден сұхбат алады: итальяндық Альберто Монтани, неміс Франц Оденхаймер және даниялық адам, олардың барлығы Камильдің айқайлағанын және басқа біреудің шет тілінде сөйлейтінін естігендерін айтады. Камилдің анасы өлі табылды; оның денесі шатырға тығылып, қолы маймыл терісін ұстап тұр, Пьер Эрик қатысы бар деп ойлайды. Полиция Пьермен бірге Мираклдың жасырындығына жүгіреді, онда Эрик Мираклға қарсы шығып, оны құшақтап өлтіреді. Полиция келгенде, Эрик Камилланы ұстап алады, полиция оны қуып, оларды аулақ ұстауға тырысқан Яносты атып өлтіреді. Полиция Эрикті кемежайдағы кішкентай үйдің төбесінде қоршап алады. Эрик Пьермен бетпе-бет келеді, ол Ерикті өлтіріп, қалыңдығын қауіптен құтқарады.
Қабылдау
"Универсальді қорқыныш, Морг көшесіндегі кісі өлтірулер" атты кітапта айтылғандай, фильмнің түсірілуі кезінде сыншылар оны "қатаң" қабылдады. "Нью-Йорк Таймс" газетінің рецензенті Андре Сенвальд фильм "террорлық әрекеттерге" ұшырайтынын және актерлер тым көп ойнайтынын айтты. Variety басылымы фильмді "сексизмге толы" деп атады, өйткені "Сидни Фокс тәтті нагиеді шамадан тыс ашады, бұл кез-келген көрерменді оған деген қорқыныштан алаңдатып жібереді". "National Board of Review Magazine" журналында былай деп жазылған: "Әңгімеде актерлік шеберлік ерекше жоғары болмаса да, Поның шығармаларынан күткендей қорқыныштылық та жоқ". Нью-Йорк Daily News газетінің Кейт Кэмерон фильм "жасанды экран оқиғасы" екенін айтып, соңындағы оқиғаны мақтады. Жақсы пікірлер арасында The Hollywood Herald басылымынан Билл Суигарт фильм "осы кезең мен қоршаған ортаның сұлулығымен үйлесімді жұмсақ көркемдік фонның сұлулығын бағалайтындардың қатты мақтауын тудырады" деді және сипаттаманы "біреу күткендей кемелді" деп мақтады. Рецензенттер актерлік қабілетіне жағымсыз пікірлер білдірсе, кейбіреулері Лугосидің өнерін мақтады. Камерон Лугазидің "аңғал қылмыскер дәрігердің ұсынысы тиімді" екенін атап өтті, ал британдық Today's Cinema басылымы Лугазидің доктор Мираклдың "ең нақты түрде" суреттегенін айтты. "Вашингтон пост" газеті Лугозиді "жаңа әсерлер туғыза алатын" "үлкен актер" деп атады. Ретроспективті шолулардан AllMovie-дің Патрик Легарь "Ру Моргтағы кісі өлтіруді" бес жұлдыздың төртеуімен бағалады, Лугасидің актерлік қабілетін, Фрейндтің кинематографиясын және Флоридің режиссерлік қабілетін мақтады, ал сценарийді және актерлік құрамның қалған бөлігін және кейіпкерлерді әлсіз деп тапты. "Universal Horrors" авторлары фильм "қателі және сыбырлаған" болса да, "күнделiктi актерлік, диалогтар мен мавк романсы" болса да, "Ру Моргтағы кісі өлтірулер" "Universal Horrors" фильмдерінің ішіндегі ең төмен бағаланған фильм болуы мүмкін" деді. Гленн Эриксон DVD Talk-та бұл фильмді "көп көңіл көтеретін, әзілге толы" деп атады, оны "көбінесе қисынсыз актерлік шеберлігі мен логикалық тұрғыдан қиын оқиғасы үшін мазақтайды". Эриксон сондай-ақ Лугазидің актерлік шеберлігі "ұйдағыдай шынайы емес сезімге" ықпал ететінін айтты. Леонард Мальтиннің Кино нұсқауында фильм Поның атымен аталған әңгімесінің үш көркем фильмінің ең жоғары орынды иеленді. Майкл Х. Прайс Форт-Уорт Стар Телеграммасының 1986 жылғы теледидар нұсқасын басқа бейімделулермен салыстырып, Флоридің 1932 жылғы нұсқасы "олардың ішіндегі ең жақсысы" екенін айтты.
Мұра
Шығарылғаннан кейін көп уақыт өткен соң актерлер мен актерлік ұжымның мүшелері "Ру Моргтағы кісі өлтірулер" туралы пікір білдірді. Флори фильм оның мансабын бастайды деп үміттенді және қасқыр сценарийден шығарылса, жақсы болар еді деп ойлады. Флори фильмнің шығарылуынан кейін Universal-тен кетіп, Warner Bros-ке келісімшарт жасады, онда ол жылына төрт немесе бес фильмнің жұмыс ағынын сақтады. Флори тағы бір ғана толық метражды қорқынышты фильм түсірді, ол Бес саусақты аң, онда да Калигари секілді көлеңкелер мен қараңғы фигуралар бар. Флори кейінірек "Твайлайт-зона" және "The Outer Limits" сериалдарының эпизодтарын да түсірді. Леон Эймс "Ру-морг"тегі кісі өлтіруді де ұнатпады, ол "Фильмдер елінің танымал жәндіктері" атты сұхбатында "Теледидарда мені қуантатын өте қорқынышты фильм" деп айтты. Лугоси Поның бірнеше әңгімелерінде, соның ішінде "Қара мысық" және "Қараға" фильмдерінде ойнады, онда ол тағы да ғалымдарды ойнады. Лугаси кейде "Құранды аңдар", "Жын-жануарлар", "Апий адам", "Апий адамның оралуы", "Райли ана вампирмен танысады" және "Жаршының қалыңдығы" сияқты фильмдерде ақырғы фильмдерде ақырғы ғалым немесе дәрігер ретінде ойнайтын. Лугоси сонымен қатар Поменен басқа да фильмдерге қатысты, мысалы, "Амонтилладоның бочкасы" телесериалы үшін Suspense және Поның "The Tell Tale Heart" радиосы сияқты. "The Murders in the Rue Morgue" фильмінің кейінірек түсірілген нұсқаларына Warner Bros. компаниясы түсірген түсті 3D фильм - "Phantom of the Rue Morgue" (1954) кіреді. Фильмнің бұл нұсқасында 19 ғасырдағы Парижде қорқынышты маймыл ретінде көрінетін Чарльз Джемора да бар. Гордон Гесслер 1971 жылы "Морг көшесіндегі кісі өлтіру" романын түсірді, бұл Поның ертегісінен гөрі "Операның арбауы" романын түсіруге жақын. Гесслердің айтуынша, "бастапқы оқиғаның, яғни "қорық" жасаған құпияның, мәселесі сіз енді жасай алатын оқиға емес еді". 1986 жылы оқиғаның теледидарлық бейімделуін Жанно Шварк режиссерлік етті және Джордж С. Скотт Огюст Дюпин рөлін ойнады.