Кіріспе

1789 жылғы Олауда Эквианоның өмірбаяны Олауда Эквианоның өмірінің қызықты баяны, немесе Густав Васса, африкалық, алғаш рет 1789 жылы Лондонда жарық көрген, Ол Олауда Эквианоның (1745 ж. 31 наурыз 1797 ж.) өмірбаяны, балалық шағында құлдықта болған, ақырында азаттыққа жеткен және Ұлыбританияда құлдықты жоюшы болған африкалық. Аңыздар құлдық, саяхат және рухани аңыздар сияқты әр түрлі стильдерді білдіреді. Кітапта Эквианоның құлдықта болған уақыты, оның Киелі кітапты зерттеу арқылы тәуелсіз адам болуға тырысқаны және өз бостандығына қол жеткізуде және кейіннен бизнестегі сәттілігі баяндалады.

Алдынғы сөз

1-тараудың алдында Эквиано былай деп жазады: "25-ші сәуірдегі Оракулда және 1792 жылдың 27-ші сәуіріндегі Жұлдызда менің мінезіме зиян келтіру, абыройымды түсіру және менің баяндауымды сатуды болдырмау мақсатында жалған жалғандық пайда болды". Осы уақыт аралығында қара нәсілді адамдар жазған көптеген әдеби шығармалар сияқты, Эквианоның шығармасы оның құлдықта болған тәжірибесін жалған баяндағаны ретінде беделденді. Осы айыптауларға қарсы тұру үшін Эквиано ақ адамдар жазған хаттарды қосады. Генри Луис Гейтс-кене қара авторлардың өздерінің болмыстарын адамгершілікке айналдыру үшін алғы сөздерді қолдануын талқылайды, бұл өз кезегінде олардың жұмысын сенімді етті. Кітаптың осы бөлімінде Эквиано одан әрі беделін түсірмеу үшін осы алғы сөзді енгізеді.

1-тарау

Эквиано өзінің "Таспар" романын мемуар жазудағы күресі туралы түсіндірмемен бастайды. Ол мемуар жазушылардың қиындықтарын түсінеді. Ол олардың өздерінің жұмысына күмән келтіретіндерге қарсы қорғанысқа түсетінін түсіндіреді. Ол оқырмандарынан қызықты оқиғасы жоқ болғандығы үшін алдын ала кешірім сұрайды, бірақ ол өз жағдайындағы басқа құлдарға көмектеседі деп үміттенеді. Ол: "Мен қасиетті де емеспін, батыр да емеспін, не төреші де емеспін". Эквиано Эбое (қазіргі Игболанд) елінің жақсы қалыптасқан ережелері мен басқару заңдары бар екенін айтады. Олардың неке және заң жүйесі қатаң сақталған. Оның әкесі - аудан ақсақалдары, қылмыскерлерді жазалау және қоғамдағы жанжалдарды шешу міндетімен айналысқан. Аудан ішінде әйелдерге ерлерге қарағанда жоғары талаптар қойылды. Некеге деген құрметі өте жоғары болды. Қалыңдықтың отбасы күйеуінің отбасына сый-тартулар беруге жауапты болған, ал әйел "күйеуінің меншігі" болған. Билеу патшалық мәдениетінің маңызды бөлігі болды. Билер әр топқа бөлініп, өмірдегі маңызды оқиғаларды бейнелеген. Патшалықта көптеген музыканттар, әншілер, ақындар, бишілер және суретшілер болды. Патшалықтағы адамдар қарапайым өмір сүрді. Еш нәрсе сәнді емес еді. Киім-кешектер мен үйлер өте қарапайым әрі таза еді. Олардың көзінде тек иісмайлар мен арақ-шарап қана рақат болатын. Әйелдер ерлер мен әйелдерге арналған киімдерді жасауды басқаратын. Ауыл шаруашылығы негізгі кәсіп болды, өйткені патшалық бай топыраққа отырды және мол өсімді қамтамасыз етті. Патшалықта құлдар болса да, тек соғыс тұтқындары немесе сотталған қылмыскерлер ғана Эбое саудасына тартылды. Бұл аймақтағылар үшін қиындықтар туғызған - шегірткелердің саны мен басқа аудандармен үнемі жүргізілетін соғыстар. Егер басқа аймақтың әміршісі соғысқа кіріп, жеңіске жеткенде, олар қарсыласына тиесілі барлық құлдарды сатып алатын. Ал егер олар жеңіліп қалса, басшылары өлім жазасына кесілетін. Дін Эквиано қоғамында өте маңызды болды. Эбои халқы бір "Жаратушыға" сенген, ол күннің ішінде өмір сүрген және өмір, өлім және соғыс сияқты маңызды оқиғаларға жауапты болған. Олар өлгендердің рух болып көшкеніне сенді, бірақ олардың рух болып көшкен достары мен туыстары оларды зұлым рухтардан қорғады. Олар сүндетке де сенетін. Еквиано бұл рәсімді яһудилердің сүндеттелуімен салыстырды. Еквиано өз халқының әдет-ғұрыптарын да түсіндіреді. Балаларға оқиғалар немесе ізгі қасиеттер есімі берілді. Олауда - байлық, сонымен қатар сөйлеу қабілеті мен талапшыл дауысының символы. Эбои дінінің негізгі құндылықтарының екеуі тазалық пен әдептілік болды. Әйелдерге күздек немесе айына келген кезде жанасу, сондай-ақ өліктерге жанасу да арам деп саналған. Эквиано өз халқы туралы әңгімелескенде, ол қоғамда улы өсімдіктер мен улы жыландардан қорқуын түсіндіреді. Ол жыланның аяғынан шығып, оған зақым келтірмегенін айтады. Ол өзін өте бақытты деп санайды. Еквиано еврейлер мен өз халқының арасындағы ұқсастыққа көптеген сілтеме жасайды. Яһудилер сияқты, оның халқы сүндеттеу рәсімін ғана емес, құрбандық шалу, өртелу және тазару рәсімдерін де орындады. Ол Ыбырайымның әйелі қалай африкалық болғанын және эбо африкалықтарының терісінің түсі мен қазіргі еврейлердің климатқа байланысты әртүрлі екенін түсіндіреді. Бірінші тараудың соңында Эквиано африкалықтар төмен адамдар емес екенін айтады; Еуропалықтар оларды төмен адамдар деп санайды, өйткені олар Еуропа тілін, тарихын және әдет-ғұрыптарын білмеді. Ол еуропалықтардың ата-бабалары бір кездері өркениетсіз варварлар болғандығын есте сақтаудың маңызды екенін түсіндіреді. Ол: "Түсіну ерекшелік пен түстермен шектелмейді" дейді. Эквиано құл кемесіне мәжбүрлі түрде отырғызылады және келесі бірнеше аптаны кемеде қорқынышты жағдайда өткізеді. Ол "орталықтың жақындығы және климаттың ыстық болуы кемедегі санға қосылған" деп атап өтті. оларды тұншықтырады; кейбір құлдар тіпті суға батуды жөн көрді, ал біреу кейіннен қамшылау үшін ғана құтқарылды, өйткені ол құлдықты қабылдаудан гөрі өлуді таңдады. Пауль Эдвардс 1967 жылы "Олауда Эквианоның қызықты өмір баяны, немесе Густав Васса, африкалық" атты еңбегін басып шығарды және әңгіменің шығу тегі туралы одан әрі пікірталасты тудырды. 1999 жылы Винсент Каретта Эквианоның Африкадағы туған жеріне күмән келтіретін екі жазбаның нәтижелерін жариялады. Каретта 1759 жылы 9 ақпанда Лондонның Вестминстердегі Сент Маргарет шіркеуінен Еквианоның шомылдыру рәсімінен өткенін та...

Қабылдау

"Олауда Эквианоның қызықты өмір баяны" - құл туралы алғашқы оқылатын кітаптардың бірі. Автордың көзі тірісінде сегіз басылым басылып, ол голланд және неміс тілдеріне аударылды. Кітаптың құрылымы мен риторикалық стратегиясы әсерлі болды және кейінгі құлдық әңгімелерінің үлгісін жасады. Оның саяхат, дін және құлдық сияқты түрлі аспектілері мен идеялары кейбір оқырмандарды жазуының қандай сипаттағы оқиға екендігі туралы пікірталасқа салады: құлдық оқиғасы, рухани оқиға немесе саяхат оқиғасы. Бұл еңбек африкалық және африкалық-американ әдебиетінің зерттеуіне соншалықты ықпал етті, ол университеттерде ағылшын әдебиеті мен тарих сыныптарында жиі оқытылады. Бұл шығарма "Хайнеманнның африкалық жазушылар сериясында" басылып шықты.