Кіріспе

17 ғасырдағы жоғалған ирланд хроникасының ерте заманауи ағылшынша аудармасы Клонмакноиз жылнамасы (Annála Chluain Mhic Nóis) - бұл Ирландиядағы оқиғаларды тарихқа дейінгі кезеңнен бастап 1408 жылға дейін қамтыған, жоғалған ирланд хроникасының 17 ғасырдың ерте заманауи ағылшынша аудармасы. Бұл еңбек кейде оның аудармашысы Коналл тарихшының атымен Магеогаганның кітабы деп аталады. Шотландияның лорд-лиондық патшасы Дэвид Селлар бұл мүсін 1627 жылы жасалған деген тұжырымға келді.

Аударма

Ирланд хроникасы 1627 жылы Лисмойнь (Вестмит графлығы) Лисмойньдің Коналл Маг Эохагайн, Оффли графлығындағы Клара маңындағы ағылшын тіліне Елизавета дәуірінің стилімен аударылды. Маг Эохагайн бұл аударманы туған туған ирландтық гаэль әдет-ғұрыптарын ұстанатын және қолданатын соңғылардың бірі болған Тоирдхеалбах Мак Кохлайнға арнады. Аударма 1627 жылы 20 сәуірде Оффли графтығындағы Леманаган қамалында аяқталды. Маг Эохагайн аудармасының түпнұсқа қолжазбасы жоғалып кетті, бірақ оның бірнеше көшірмелері Тринити колледжінің кітапханасында және Британ мұражайында бар. Бастапқыда ол ирланд гаэл тілінде жазылған. Маг Эохагайн бірнеше рет "өзінің жазған ескі ирланд кітабына, аударған ескі ирланд кітабына, оның көптеген беттері жоғалып немесе ұрланып кеткеніне" сілтеме жасайды. Маг Эохагайн түпнұсқа гаэль тіліндегі сөз тіркестерінің құндылығын сақтаған сияқты және түпнұсқа қолжазбаның жоқтығын анықтағанша, оған барлық әділдікті көрсеткен сияқты.

Түпнұсқалық жылнаманың шығу тегі

Ирландия жылнамасының түпнұсқасы жоғалып кеткен, ал оны құрастырған адамдардың есімдері белгісіз. Бұл жылнамалар әдетте Клонманоаз жылнамалары деп аталады, өйткені бұл жұмыс Клонманоаз монастырында жиналған материалдарға негізделген деп ойланды, дегенмен бұл туралы күмән бар. Бұл кітаптың өзі неге осылай аталуы керектігін көрсетпейді. Алайда, жылнамалар Клонманоиздегі Шаннон өзенінің екі жағындағы елдің бөлігінің тарихына және оларды қоршаған Уи Мэн (Хай Мани) аймақтарын мекендейтін отбасыларға, атап айтқанда О'Келли, О'Руркс, О'Моллой, О'Коннорс және Макдермоттарға ерекше назар аударады. Сонымен қатар, мәтін Клонмакнайз деп аталатын жылнамалық мәтіндер тобымен жақын ұқсастықтар бар. Бұл жазбалардың басты құндылығы - басқа жерлерде кездеспейтін, осы аудандар мен әулеттер туралы берілген тарихи мәліметтер.

Мазмұны

Бұл кітаптарда Ирландияның және Клонмаквиздің айналасындағы жерлердің тарихы адам баласы жаратылғаннан бастап 1408 жылға дейін баяндалады. Маг Эохагайн 1182 жылдан 1199 жылға дейін және 1290 жылдан 1299 жылға дейін түпнұсқалық жұмыстың бірнеше бөліктері жоғалып кеткенін атап өтті. Оның айтуынша, түпнұсқалар тек қана викингтер тонаған кітаптармен ғана емес, сонымен қатар киім тігушілер кітаптардың жапырақтарын кесіп, ұзын-ұзын кесінділерге бөліп, өлшемін жасау үшін де жойылған.

Басылым

Жылнаманың аудармасы алғаш рет 1896 жылы Дублинде басылып, 1993 жылы Лланерх баспасында қайта басылды. Ғалымдар Мерфидің басылымын қазіргі заманғы ғылыми мақсаттарға сәйкес келмейтін деп есептегендіктен, жаңа басылым жасауды бірнеше рет талап етті. Мұндай ғалымдардың арасында профессор Дэвид Дамвилл де бар. Ол "Клонмакнайз жазбаларының нашар әрі қазіргі заманғы сын көзқарасының жоқтығына" қатты қайғырып отыр. Доктор Nollaig O Muraile сондай-ақ біреудің "осы нақты саладағы үлкен тілектердің бірі - Тигернахтың жылнамасының, Магегеганның кітабының жаңа, қазіргі басылымдарын" (яғни Клонмакноаз жылнамасы) жасауын қалайтынын білдірді. Мерфи, Денис (ред.). Клонманоазаның жылнамалары. Ирландияның ежелгі өнер иелерінің патшалық қоғамы. Дублин, 1896 жыл. PDF файлдар Интернет мұрағатынан мына жерден және мына жерден алуға болады.