Кіріспе
Қытай логигі мен философы (1895-1984) Джин Юэлин немесе Чин Юэ Линь (14 шілде 1895 - 19 қазан 1984) - логика, метафизика және эпистемология бойынша үш еңбегімен танымал болған қытай философы. Сондай-ақ, ол Бертран Расселдің комментаторы болды.
Jin Yuelin or Chin Yueh Lin (; 14 July 1895 – 19 October 1984) was a Chinese philosopher best known for three works, one each on logic, metaphysics, and epistemology. He was also a commentator on Bertrand Russell.
Өмірбаян
Цзинь Хунань провинциясының Чанша қаласында дүниеге келген. 1911 жылдан 1914 жылға дейін Цинхуа университетінде оқыған. Докторлық дәрежесін алды. 1920 жылы Колумбия университетінің саяси ғылымдар докторы. 1926 жылы Цинь Цинхуа университетінде философия кафедрасын құрды. Джин жас интеллектуал революционер ретінде 4 мамыр қозғалысының белсенді қатысушысы болды. Ол ғылыми әдісті философияға енгізуге көмектесті. Хао Ванг оның оқушыларының бірі болды. Ол Пекинде қайтыс болды.
Философиялық контекст: Шығыс пен Батыс ой-пікірлері
Қытайға заманауи логиканың кейбір негіздерін алғаш енгізгендердің бірі болған Цзинь сонымен қатар Батыс пен Қытай философиялық дәстүрлерінің элементтерін (әсіресе Дао ұғымын) біріктіретін жаңа философиялық жүйені құрды. Джин философиясы бойынша Батыс елдерінде ағылшын тілінде көп жұмыс жасалмаған, бірақ қытай тілінде де жұмыс жасалды. Джин философияға дәстүрлі, тарихи көзқараспен қарамайды, керісінше философияны проблемаларды шешудің практикалық әдісі ретінде ұсынады. Бұл сол кездегі қытай философтарының философияны зерттеуге деген көзқарасынан мүлдем өзгеше. Жайлау қаупі бар болса да, Цзиньның әдісін батыс және шығыс философиялық идеологияларының гибриді ретінде қарастыруға болады. Ол Бертран Расселдің жұмысына қызығушылық танытты, әсіресе екі негізгі тұжырымдамамен: кешенді кішігірім бөліктерге бөлу, бұл Расселдің логикалық атомизмін түсіну және логикалық әдіс арқылы қайта құру, бұл Джиннің Расселдің логицизмін оқуы. Логикалық және логикалық атомизм екеуі де Цзинь ойлауына және философиясына әсер етті. Алайда Цзиньді қытай философы деп санауға болады, өйткені ол қытай философиясынан көбірек хабардар болды және өзін көбінесе Тао сияқты қытай тұжырымдамаларымен қамтыды. Алайда, Зинда жазғандай, Цзинь қытайлық және батыс ой-пікірінен алынған дискурсивті құрылымдарды ынандыру тәсілдері ретінде қолданған.
Цзиньның қытай философиясына көзқарасы
Джиннің шығармалары оның қытай мен батыс философиясы арасындағы аралықты табуға деген талпынысымен үндеседі. "Қытай философиясы" атты эссесінде Цзинь философияны зерттеуде екі саланың арасындағы айырмашылықтарды атап көрсетеді. Ол философияға батыс көзқарасын, ол ежелгі Грекиядағы эллиндік ой-пікірден бастау алған, мұқият ғылыми және логикалық көзқарас деп санайды. Керісінше, ол қытай философиясын "логикалық эпистемологиялық сана" деп аталатын нәрсеге "жетілмеген" деп түсіндіреді. Ол қытай философиясын көбірек поэтикалық деп түсіндіреді, өйткені оның "желсіздігі мен байланысы жоқ", ал батыс философиясы көбірек сөзді. Қытай философиясының кеңінен түсіндірілмеуінің болмауы, Джин атап өткендей, қытай философиясының жаңа ойлау тәсілдерін ұсынуға қарағанда, ескі философтардың еңбектерін түсіндіруге көбірек бағытталған. Ал Джин болса, бұрынғы ойшылдарға идеялар жатқызбайды, өз философиясында бұрынғы ойшылдарды келтірмейді. Сонымен қатар, ол көптеген әріптестері сияқты өзінің философиясында Қытайдың ұлтшыл мақсаттарын көздеген жоқ. Джин Қытайда философия мен саяси ғылымды зерттеудің ұзақ тарихы бар екенін атап өтті; бүгінгі философия - бұл көбірек мамандандырылған және дифференциацияланған пән. Бұл пәннен ажырату, объективті білімді жасаса да, философты философиядан алыстатады. Джин философияны білудің орнына оны өмір сүруді ұсынады. Осылайша ол қытай тіліндегі сөздердің эмоционалды байланысын пайдаланып сөйлейді. Мысалы, Джин "Дао" сөзін ағылшын тіліне аудармауға шешім қабылдады, бірақ оның қытайлық шығу тегін сақтады.
Негізгі жазбалар мен ұғымдар
Джиннің ең жемісті философиялық еңбектері қытай тілінде жазылған үш басты басылымы: Логика (1935), Тао туралы (1940) және Білім теориясы (1983). Оның ағылшын тіліндегі "Тао, табиғат және адам" атты басылымы "Он Дао" атты ойларға қатты сүйенеді, ол оны өзінің философиялық жұмысының ең негізгі бөліктерінің бірі деп санайды. Джиннің метафизикасы көбінесе Даоға бағытталған, ол өмірдің неден жасалғанын айтады. Ол екі негізгі элементтен тұрады, олар Джиннің "материал" және "форма" деп атаған. Қысқаша айтқанда, заттар - бәрін толтыратын сөзбен айтып жеткізе алмайтын зат, ал форма - толтыратын барлық шындық. Тао - форманың затпен толтырылуының нәтижесі. Джин өзінің Тао туралы анықтамасын жалпыға ортақ жанашырлықты алға тартқанда қолданады: адамзатты қоса алғанда, барлық нәрсе бір және бірдей, және біз өмірді осындай бағалауымыз керек.
Істейтін заттар
Бұл сөзбен айтып жеткізуге болмайтын нәрсе. Шын мәнінде, "Шырақ" сөзі - бұл Джин анықтаманы шамалау үшін қолданатын сөз, өйткені ол ешқандай сөз немесе адам бұл ұғымды толықтай ұға алмайды деп санайды. Ғалым Ху Цзюнь былай деп жазады: "Материяны [Шалықты] түсіну үшін қажет нәрсе - бұл интеллектуалды проекцияның бір түрі, онда адамның ақыл-ойының шектерін тану интеллектуалды процестен шығумен бірге жүреді". Зат - барлық заттардың өзгеру қабілеті таза белсенділік және әлеует. Ол екі топтан тұрады: Универсальдар және Мүмкіндіктер.
Универсальдықтар мен мүмкіндіктер
Джин универсалдар мен мүмкіндіктер туралы түсініктерді тұжырымдамалардың идеалдық нұсқасынан туындайтын деп түсіндіреді, бұл өз кезегінде бетонды абстракциялаудан туындайды. Жалпы - бұл жалпы нәрселердің тобында бар ұғым. Джин былай деп жазады: "Әр бір жалпы - бұл заттардың бір класы бөлісетін аспект, мысалы, төрт аяқты жануарлар класы бөлісетін жылқылық". Универсальдар - бізге таныс топтар. Сондықтан Мүмкіндік - бұл жалпыға бірдей емес ұғым. Бұл әлі ойға келмеген, бірақ ойға түсірілуі мүмкін нәрсе. Осылайша, Джин былай деп жазады: "Біз ғаламдықты жүзеге асырылған мүмкіндік ретінде анықтай аламыз. Джин оқиғалар мен заттарға қатысты сезінетін шындық - бұл оқиғалар мен заттардың мүмкіндігін жүзеге асыру деп санайды. Ху: "Контингенттік мүмкіндіктерді іске асыру бізге Таоның байлығын, алуан түрлілігін және толықтығын береді, ал мәңгілік іске асырылмаған мүмкіндіктер бізге ойлау мен ойлау саласының құралдарын береді" деп жазады.
Нысан
Құралды зат ішінде сақталуы тиіс. Ху былай деп жазады: "Материя [Шынық] мүмкіндіктерге кірсе де, шықса да, ол формада қалуы керек". Барлық нәрсе Форманың ішінде. Джин Универсалдардан айырмашылығын түсіндіреді, оның өзіне тиесілі нәрсені өзіне тиесілі емес нәрседен бөліп тұратын шекарасы жоқ. Сонымен, нысан формасыз, ол бәрін қамтиды және бір уақытта ештеңе емес. Бұл - мүмкіндіктер жоқ кезде қалған нәрсе. Формадан тыс ештеңе жоқ. Форма мен Зат бір-бірімен тығыз байланысты. Зат нысанды толтырады, ал нысан Затты қамтиды. Джин: "Бейнелеулі нысан немесе бейнелеулі зат - қарама-қайшылық" деп жазады. Джин олардың қарым-қатынасын "Шаруашылықты шикізат түрінде, ал форманы қалып түрінде" деп анықтайды.
Тао
Тао - Джиннің ең негізгі ұғымы, сонымен қатар оның ең жоғары идеалдық әлемі. Тао - бұл материя мен форманың бірігуі, ол ғаламды құруға көмектеседі. Егер Тао тек зат болса, онда ол сұйық болар еді, ал егер ол тек форма болса, онда ол бос болар еді. Джин жазғандай, "Тао" - бұл жай ғана толтырылған форма немесе қалыптасқан заттар. Сондықтан ол таза нысан да, таза зат та емес. Тао - барлық нәрсеге әсер ететін және бәрін қамтитын қасиет. Сондықтан Джин адамдар Даоның бір бөлігі деп санайды және бізді "біздің ғаламмен және ондағы барлық нәрсемен" болғанымыздың негізгі бірлігін сезінуге шақырады. Ол әлемде барлық нәрсе бірдей мәртебеге ие, өйткені бәрі бірдей матадан жасалған. Ғалым Ивон Шульц Зинда "Ол жеке адамдарды бір-бірімен байланыстыратын даоның эволюциялық процесін біріктіретін онтологиялық сенімділік түрін құрды" деп жазады. Әр түрлі заттардың әр түрлі жұмысы болса да, Джин мысал ретінде масаның жұмысы адамды шағу, ал адамның жұмысы - масаны өлтіруді көрсетеді. Бір нәрсе екіншісінен жоғары емес.