Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
О Далайг отбасы - 12 ғасырдың басында, Ку Коннахт О Далайг "Барлық Ирландиядағы поэзияның алғашқы Олламы" (оллам - қазіргі ирланд тілінде университет профессорларына берілген атақ) ретінде сипатталған кезде танымал болған білімді ирландтық бардтық отбасы. Қазіргі ирланд тегі О'Дэли, Дэли, Дейли, Дейли, Дейли, Дейли, Дейли және Доули О Далайдан алынған.
Family
The Ó Dálaigh were a learned Irish bardic family who first came to prominence early in the 12th century, when Cú Connacht Ó Dálaigh was described as "The first Ollamh of poetry in all Ireland" (ollamh is the title given to university professors in Modern Irish). The modern Irish surnames O'Daly, Daly, Daley, Dayley, Dalley, Daily, Dailey and Dawley are derived from Ó Dálaigh.
Атаудың шығу тегі
О Далай деген атау "Далахтың ұрпағы" дегенді білдіреді. Жеке аты Dálach-тың шығу тегі мүлдем анық емес, бірақ ең көп қабылданған теория - бұл "ассамблея" дегенді білдіретін dáil деген сөзбен бірдей түбірден шыққан; Ирландия парламенті "Dáil Éireann" деп аталады. Сондықтан далах "кеңесші" немесе "кеңесші" дегенді білдірген болса керек.
The name Ó Dálaigh means 'descendant of Dálach'. The derivation of the personal name Dálach is not entirely obvious, but the most widely accepted theory is that it derives from the same root as dáil meaning "assembly;" the Irish Parliament is called 'Dáil Éireann.' Dálach therefore probably meant "assemblyman" or "councillor".
Шығуы және ата-бабалары
Отбасы туралы ең алғашқы жазбалар оларды қазіргі Уэстмиттегі Тетба аймағында орналастырады, олардың жерлері Уэстмиттегі Мояшел және Магерадернон барониясында болды. Ата-бабаларымыздан тараған клан Corca Adaimh ("Адам нәсілі") деп аталды және олар Ниаллдың ұлынан шыққан деп мәлімдеді. Маэль Дуйнның ұлдарына жоғары патша Фергал мак Маэль Дуйн және О Далай ата-бабасы Адамх кірді. Алайда, бір дереккөзде Адамның Фергал мак Маэле Дуиннің ұлы, басқа Маэль Дуиннің ұлы екені айтылады. Адамның шөбересі Далах деп аталды, содан кейін оның аты шыққан. О Далаи О'Нилл және О'Доннеллдермен туыстық қатынас бар деп мәлімдеді. Гофраид Фионн О Далай отбасы үшін 6 ғасырдағы Далахтан шыққандығын мәлімдеді, ол қасиетті және ақын Колманның шәкірті болды. Далах Ирландияның ертедегі шіркеуінің епископы болды. Мунстерде қоныстанған О Далагтарға Кашельдің Еоганахт патшаларынан, атап айтқанда, Киелі Патрик шомылдыру рәсімінен өткен Кашель патшасы Энгхустан балама шығу тегі берілген сияқты. Алайда бұл тұқымдық Ниаллдан алынғаннан гөрі жақсы куәландырылмаған және О Далаидің Мунстер тармағының басқалардан бөлек шығу тегі бар деп есептелетіндігі туралы нақты белгі жоқ. Бұл тек бардтар отбасын олар қызмет еткен жергілікті династиялармен біріктіру әрекеті болуы мүмкін.
The earliest records of the family place them in the region of Tethba in what is now Westmeath, their lands were in Moyashel & Magheradernon barony, Westmeath. The ancestral clan was called Corca Adaimh ('Race of Adam') and they claimed descent from a son of Niall of the Nine Hostages (High King of Ireland circa 400AD) via Máel Dúin mac Máele Fithrich of the Cenél maic Ercae, who was king of Ailech in Ulster. Máel Dúin's sons included the high king Fergal mac Máele Dúin and Adamh, the Ó Dálaigh ancestor. However, one source claims that Adamh was a son of, confusingly, another Máel Dúin the son of Fergal mac Máele Dúin. The great grandson of Adamh was called Dálach, from whom the later surname derived. The Ó Dálaigh claimed kinship with the O'Neills and O'Donnells. Gofraidh Fionn Ó Dálaigh asserted a descent for the family from a 6th century Dálach, who was the pupil of the saint and poet Colmán the patron of the cathedral town of Cloyne. Dalach is said to have become a bishop of the early Irish Church. The Ó Dálaigh who settled in Munster seem to have been given an alternative descent from the Eóganacht kings of Cashel, in particular from Aenghus the king of Cashel who was baptised by Saint Patrick. However, this pedigree is less well attested than that deriving from Niall and there is no clear indication that the Munster branch of the Ó Dálaigh were considered to have had separate origins from the others. It may merely represent an attempt to integrate the bardic family with the local dynasties they served.
Ирландия бойынша көші-қон
12 ғасырдың басында О Далагтар Ирландияның әр жеріне таралып, көптеген патшалық әулеттерге қызмет етті. Бұл диаспора 1172 жылы басталған нормандықтардың басып кіруімен күшейген болуы мүмкін. Алайда олар өздерінің ата-бабалары мекендеген Вестмид жерінде бас иелері болып қалды. Отбасының жаңа тармақтарының ең ертелері Корк, Роскоммон, Клэр және Слайго округтерінде болды. О Далаи жаңа отандарының қоғамдарында беделге ие болуды жалғастырды, олар Ирландияның әртүрлі корольдік соттарының ақындары болды және Вестмиттен тыс жерлерде кішігірім басшылар ретінде билік етті. О Далаихтардың көбі әртүрлі ирланд корольдік соттарының мұрагерлік ақындары болды және олардың біразы Ард Оллах (Ирландияның бас ақыны) лауазымын атқарды. Ард Оллам әлеуметтік иерархияда Ирландияның Жоғары Королімен қатар болды және өзінің сотын ұстады. О Далаigh отбасының бірден көп мүшесі осы лауазымға және Шотландияның Бас Оллам лауазымына ие болды. Отбасының бас ақыны "О Далай" деп аталды, сонымен қатар Томмонд князі "О'Брайен" деп аталды. Клан мүшелері бүкіл Ирландияда, сондай-ақ Шотландияда бард мектептерін құрды. Ирландияның ақсүйек бардтарына үлкен бедел берілді және олар филид немесе "білікті адамдар" деп саналды; әлеуметтік дәрежесінде олар патшалардан төмен, бірақ барлық басқалардан жоғары болды. О Далаиг - орта ғасырлардағы Дан Дирич деп аталатын күрделі және күрделі поэзияның ең үздік орындаушылары. Ирландтық бардтық олаамға берілген беделдің бір бөлігі қорқыныштан туындаған; өте қабілетті ақынның глэм дицен (сатиралық поэма) сатирикалық сатирасы болған көшбасшы өзінің әлеуметтік позициясын нашар әлсіретуі мүмкін. Өте талантты ақындар да өздерінің сатираларының нысанасына бет-әлпеттерін көтеру немесе басқа да дене жарақатын келтіру қабілетіне ие болды деп саналады (алғашқы ирланд қоғамы көшбасшылардың дене көрінісіне үлкен мән берді). Ал шебер ақынның мақтауы әлеуметтік және саяси беделді арттыра түсетін. О Далаи септасының аға мүшелері поэзиядан басқа да бас әміршілер болды, олардың жерлеріне Меттегі Корка Раид (Коркаре) және Корктағы Мунтир Бхаир кішігірім "патшалығы" кірді. Патшалық соттар көбінесе бардтарға жер береді, ал Роскоммон округіне жақын Боллидали сияқты көптеген қалалар бұл оқиғаға өз аттарын береді. Теориялық тұрғыдан алғанда, ирланд ақындарының жерлері қасиетті болып саналды және соғыс немесе шабуыл кезінде олжалануы мүмкін емес еді. Отбасының басқа мүшелері дін қызметкерлері болды: монахтар, абаттар және епископтар; олар жиі шіркеу рөлдерін діни поэзия жасаумен ұштастырды. Ирландияның бардтық ақыны династиялық саясат пен соғысқа жиі қатысқан, О Далайдың бірнешеуі зорлық-зомбылықпен қаза болған немесе басқалардың зорлық-зомбылықпен қаза болуына себеп болған; қылмыскер, балта ұстайтын крестпен соғысушы Мюреадх Альбанах О Далай - соғысқа бейім Ирландия ақынының архетипі.
Beginning in the early 12th century the Ó Dálaigh became scattered across Ireland, serving many royal dynasties. This diaspora may have been accentuated by the Norman invasions, which began around 1172. However, they remained chieftains in their ancestral lands in Westmeath. The earliest of these new branches of the family were in counties Cork, Roscommon, Clare and Sligo. The Ó Dálaigh continued to achieve prominence in the societies of their new homelands, becoming poets to various royal courts across Ireland and ruling as minor chiefs over lands outside of Westmeath. Many of the Ó Dálaigh were hereditary poets to the various Irish royal courts and a number of them held the post of Ard Ollamh (Chief Poet of Ireland). The Ard Ollamh ranked with the High King of Ireland in the social hierarchy, and maintained his own court. More than one member of the Ó Dálaigh family held both this post and the post of Chief Ollamh of Scotland. The chief poet of the family was known as "The Ó Dálaigh" in the same manner that the Prince of Thomond was called "The O'Brien". Members of the clan founded bardic schools throughout Ireland, and also in Scotland. The noble bards of Ireland were accorded great prestige and were accounted filid or "men of skill"; in social rank, they were placed below kings but above all others. The Ó Dálaigh were the foremost practitioners of the exacting and difficult poetry form known as Dán Díreach throughout the Late Medieval period. Part of the prestige that attached to the Irish bardic ollamh was derived from fear; a leader satirised in a glam dicenn (satire poem), by a very able poet, could find his social position badly undermined. Very talented poets were also believed to possess the power to raise boils on the face of the target of their satires or inflict other bodily harm (early Irish society placed great store on the physical appearance of leaders). Conversely, the praise of a skilled poet was very greatly valued as it enhanced social and political prestige. In addition to their poetry, the senior members of the Ó Dálaigh sept were also chieftains, their lands included the minor 'kingdom' of Corca Raidhe (Corcaree) in Meath and Mhuintir Bháire in Cork. Royal courts would often grant lands to their bards, and many townlands such as Ballydaly, near Strokestown, County Roscommon, commemorate this in their names. In theory, the lands of Irish poets were held sacrosanct and could not be despoiled during warfare or raiding. Other members of the family were ecclesiastics: monks, abbots and bishops; they often combined their church roles with the production of religious poetry. The Irish bardic poet was often intimately involved in dynastic politics and warfare, a number of the Ó Dálaigh died violent deaths, or caused the violent deaths of others; the murderous, axe wielding crusader Muireadhach Albanach Ó Dálaigh is the archetype of the warlike Irish poet.
Ерте заманауи дәуір
Аунхус Фионн О Далай ("Пиостылар" деп аталады), фл. 1520-1570, соған қарай. туылған граф Мит; О Далаи отбасының бөлімшесінің басшысы, олар Десмондтың Маккартилері үшін ақындар болған. Оның "Барлық қыздардың Күн - Құдайдың анасы" ("Grian na Maighdean Máthair Dé") атты құдай анасына арнаған өлеңі сақталған. Маоилсшеахлан Ог О Далай, 1578 ж. Дезмондтың 14-ші графы Джеральд Фицджеральдтың сарай ақыны. Аунхус Руадх на наор О Далахи (1550-1617 жж.) Ол сэр Джордж Кереу мен Маунтджойдың Ирландияның басшыларын мазақтап, олардың арасындағы қақтығысты тудыру үшін жұмысқа орналасты. "Ирландия тайпалары" атлы сатирасына қарсылық білдіру оны өлтіруге әкелді. Оссоридің Кэрбхолл Ог Ог Далай, фл. 1620-шы жыл. Көптеген dánta grádha махаббат өлеңдерінің және "Eileen Aroon" деп те аталатын атақты әннің композиторы. Доминик О Далай (15961662), Керриде туған, Галисиядағы Доминик орденіне Доминик де Росарио ретінде кірді. Ол Лувен университетінің ректоры болды және Лиссабонда доминикандықтардың ирланд колледжін құрды. Доминик О Далай кейін Португалия королевасының кеңесшісі және Людовик XIV-дің португал елшісі болды. Ол Коимбраның епископы және Португалияның құпия кеңесінің президенті болды. Оның еңбектеріне Initium, incrementa et exitus familiae Geraldinorum Desmoniae comitum (Дезмонд графтары, Джеральдиндер) кіреді, ол 1655 жылы Лиссабонда жарық көрді. Доминик Джеральдиндердің анасының ұрпағы болды. Лохлан Ог О Далай, фл. шамасында 1610 жыл. Ол Ирландияның жергілікті қоғамы мен мәдениетінің тұтылуына наразылық білдіріп өлең жазды. "Cait ar ghabhader Gaoidhil"; "Гейлдер қайда кетті?" деп сұрады, сосын өзі: "Олардың орнына бізді мақтаншақ, лас шетелдіктер толығады" деп жауап берді.
Aonghus Fionn Ó Dálaigh (known as "The Pious"), fl. 1520–1570, prob. born County Meath; head of the branch of the Ó Dálaigh family who were poets to the MacCarthys of Desmond. His poem to the Blessed Virgin, Grian na Maighdean Máthair Dé (Sun of All Maidens is the Mother of God) is extant. Maoilsheachlainn Óg Ó Dálaigh, d. 1578. Court poet of Gerald FitzGerald, 14th Earl of Desmond. Aonghus Ruadh na nAor Ó Dálaigh, (1550–1617). He was employed by Sir George Carew and Mountjoy to lampoon the Irish chieftains and instigate enmity between them. The hostile reaction to his satire "The Tribes of Ireland" led to his assassination. Cearbhall Óg Ó Dálaigh of Ossory, fl. 1620. Composer of many dánta grádha love poems and the celebrated song Eileanóir a Rún (Eleanor my Darling/Love), also known as 'Eileen Aroon'. Dominic Ó Dálaigh (1596–1662), born in Kerry, he entered Dominican Order in Galicia as Dominic de Rosario. He was Rector of the University of Louvain and established an Irish College of Dominicans in Lisbon. Dominic Ó Dálaigh later acted as advisor to the Queen of Portugal and Portuguese envoy to Louis XIV. He was Bishop elect of Coimbra and president of the privy council of Portugal. His works include Initium, incrementa et exitus familiae Geraldinorum Desmoniae comitum (The Geraldines, Earls of Desmond), published in Lisbon in 1655; Dominic was a descendant of the Geraldines on his mother's side. Lochlann Óg Ó Dálaigh, fl. ca. 1610. He wrote poetry lamenting the eclipse of the native society and culture of Ireland. "Cait ar ghabhader Gaoidhil"; "Where have the Gaels gone?" he asked, and answered himself thus: "In their place we have a proud impure swarm of foreigners".
Септаның кейінгі тарихы
Ирландияның галликалық тілдерде сөйлейтін дворяндықтарының танымалдылығының соңы, 17-ші ғасырдың басында графтардың қашуымен бейнеленген, бұл О Далаг сияқты бардтық отбасылардың әлеуметтік тұтылуын білдірді, олар олардың қамқорлығына байланысты болды. О Далай атауы да өзгерді, ол Дэли, О'Дэли, Дейли, Дейли, Дейли немесе Доули болып ағылшыншаланды. Ағылшын билігіне қарсы көтерілістердің салдарынан және Ирландия плантацияларында жер жоғалтуымен О Далаидың көптеген тармақтары аздап не көптеп кедейленді. Бұған мысал ретінде Мхуинтер Бхаир (Шеепсхед түбегі, Корк) Далилерінің тағдыры келтіріледі, олар Аунхус Руад О Далайдың (Аунхус Руад на наАор) туыстары мен ұрпақтары; олар Джеймс II-нің құлауынан кейін соңғы жерлерін жоғалтып, қиындыққа тап болған жалға алушы шаруалар күйіне түсті. Көптеген адамдар көшіп кетті, ал кейбіреулері шетелде атақ-даңққа ие болды, мысалы Дионисио (Денис) О'Дали, Францияда иезуит білімін алғаннан кейін, Канар аралдарындағы Санта-Крус-де-Ла-Пальмадағы ирланд саудагер отбасына үйленді. Жергілікті саясатқа араласқаннан кейін ол түрмеден қашып, сот арқылы күрескеннен кейін Испаниядағы алғашқы сайланған үкімет өкілі болды (1767). Аралдың астанасындағы басты көшеге оның есімі берілген. Галвей графтығының Клуонбруск қаласынан шыққан О'Дейли отбасының бірнеше мүшелері Испанияда және оның колонияларында өркендеді, 1726 жылдан бастап испан сотында ықпалды болған және көптеген ирландтық эмигрант ақсүйектер мен әскери офицерлерге демеушілік жасаған доминикандық діндар Денис О'Дейлиден басталады. Бұлардың ішінде оның немере інісі Томас 1744 жылы испан әскеріне қосылды және Барселонада әскери инженер ретінде біліктілік алғаннан кейін портты жобалау және Гижондағы (1754) айлақты қайта құру үшін жауапты болды. Кейін ол Пуэрто-Рико қаласындағы бекіністердің бас инженері болды (1766), онда ол өзін орнықтырып, үйленді. Оның ұлы Деметрио Пуэрто-Риконың ең танымал әскери офицерлері мен саясаткерлерінің бірі болды. Оның ағасы, Джейме (әдетте Джеймс) О'Дейли и Блейк, Кадисте саудагер және Кариб теңізіндегі отарлаушы ретінде түрлі-түсті мансапқа ие болды. Ирландияда кедейлендіру үрдісіне айрықша ерекшелік ретінде Дунсендлдің Дейли отбасы болды, ол протестанттық өрлеудің бір бөлігі болды, бірақ оның мүшелері жиі католик құқықтарының кеңейтуін қолдады. Бұл отбасының ұрпақтары Галвей қаласының мэрі және депутаты болды, олар сондай-ақ Дунсендл барондары ретінде жұртына көтерілді. Дунсендл Далилер Доннадх Мор О Далайдан тарағанын мәлімдеді және ежелгі Уи Неилл байланыстарын жазу үшін Ольстердің Қызыл қолы өздерінің гербтеріне қосылды. Ақырында, Дунсендлдің Даллилері өздерінің байлығы мен саяси беделін сақтап қалды, бірақ ата-бабалары ұзақ уақыт бойы сақтаған сенім мен мәдениетті жоғалтудың құнын төледі. Жоғарыда аталған ұрыстың мүшесі Денис Сент-Джордж Дейли 1900 жылы Парижде өткен жазғы Олимпиада ойындарында ерлер полосынан алтын медаль жеңіп алды.
The end of the prominence of the Gaelic speaking nobility of Ireland, epitomised by the Flight of the Earls, in the early 17th century meant the social eclipse of those bardic families, such as the Ó Dálaigh, that depended on their patronage. The name Ó Dálaigh also changed, becoming anglicised to Daly, O'Daly, Dayley, Daley, Dailey or Dawley. With the loss of land in the wake of rebellions against English rule and in the Plantations of Ireland, most branches of the Ó Dálaigh became, to a greater or lesser extent, impoverished. An example of this is the fate of the Dalys of Mhuintir Bháire (the Sheep's Head Peninsula, Cork), relatives and descendants of Aonghus Ruadh Ó Dálaigh (Aonghus Ruadh na nAor); they lost the last of their land in the aftermath of the fall of James II, and were reduced to the state of struggling tenant farmers. Many responded by emigrating and some gained distinction abroad, such as Dionisio (Denis) O'Daly who, following a Jesuit education in France, married into an Irish merchant family in Santa Cruz de La Palma, Canary Islands. Following involvement in local politics he became the first elected government official in Spain (1767), following an escape from prison and a legal battle. The main street in the island capital's is named after him. Several members of an O'Daly family from Cloonbrusk, Co. Galway, prospered in Spain and her colonies, beginning with Dominican friar Denis O'Daly who became influential in the Spanish Court from 1726 and sponsored many Irish emigrant nobles and military officers. These included his nephew, Thomas who joined the Spanish military in 1744 and, after qualifying as a military engineer in Barcelona, was responsible for designing the port and rebuilding the pier in Gijón (1754). He later became Chief Engineer of the fortifications in Puerto Rico (1766), where he established himself and married. His son Demetrio became one of Puerto Rico's most famous military officers and politicians. His brother, known as Jaime (likely James) O'Daly y Blake, had a colorful career as a merchant in Cadiz and colonist in the Caribbean before eventually also settling in Puerto Rico as a merchant, following a personal plea to the king. In Ireland, one prominent exception to the trend of impoverishment was the Daly family of Dunsandle, which became part of the Protestant Ascendancy though its members often espoused the extension of Catholic rights. Generations of this family served as mayors of, and MPs for, Galway, they were also raised to the peerage as Barons of Dunsandle. The Dunsandle Dalys claimed descent from Donnchadh Mór Ó Dálaigh and incorporated the Red Hand of Ulster into their coat of arms to record their ancient Uí Néill connections. Ultimately, the Dalys of Dunsandle retained their wealth and political prominence, but at the cost of losing the faith and culture their ancestors long upheld. A member of the above mentioned line, Denis St. George Daly, won a gold medal for men's polo at the 1900 Summer Olympics in Paris.