Кіріспе

О Далайг отбасы - 12 ғасырдың басында, Ку Коннахт О Далайг "Барлық Ирландиядағы поэзияның алғашқы Олламы" (оллам - қазіргі ирланд тілінде университет профессорларына берілген атақ) ретінде сипатталған кезде танымал болған білімді ирландтық бардтық отбасы. Қазіргі ирланд тегі О'Дэли, Дэли, Дейли, Дейли, Дейли, Дейли, Дейли және Доули О Далайдан алынған.

Атаудың шығу тегі

О Далай деген атау "Далахтың ұрпағы" дегенді білдіреді. Жеке аты Dálach-тың шығу тегі мүлдем анық емес, бірақ ең көп қабылданған теория - бұл "ассамблея" дегенді білдіретін dáil деген сөзбен бірдей түбірден шыққан; Ирландия парламенті "Dáil Éireann" деп аталады. Сондықтан далах "кеңесші" немесе "кеңесші" дегенді білдірген болса керек.

Шығуы және ата-бабалары

Отбасы туралы ең алғашқы жазбалар оларды қазіргі Уэстмиттегі Тетба аймағында орналастырады, олардың жерлері Уэстмиттегі Мояшел және Магерадернон барониясында болды. Ата-бабаларымыздан тараған клан Corca Adaimh ("Адам нәсілі") деп аталды және олар Ниаллдың ұлынан шыққан деп мәлімдеді. Маэль Дуйнның ұлдарына жоғары патша Фергал мак Маэль Дуйн және О Далай ата-бабасы Адамх кірді. Алайда, бір дереккөзде Адамның Фергал мак Маэле Дуиннің ұлы, басқа Маэль Дуиннің ұлы екені айтылады. Адамның шөбересі Далах деп аталды, содан кейін оның аты шыққан. О Далаи О'Нилл және О'Доннеллдермен туыстық қатынас бар деп мәлімдеді. Гофраид Фионн О Далай отбасы үшін 6 ғасырдағы Далахтан шыққандығын мәлімдеді, ол қасиетті және ақын Колманның шәкірті болды. Далах Ирландияның ертедегі шіркеуінің епископы болды. Мунстерде қоныстанған О Далагтарға Кашельдің Еоганахт патшаларынан, атап айтқанда, Киелі Патрик шомылдыру рәсімінен өткен Кашель патшасы Энгхустан балама шығу тегі берілген сияқты. Алайда бұл тұқымдық Ниаллдан алынғаннан гөрі жақсы куәландырылмаған және О Далаидің Мунстер тармағының басқалардан бөлек шығу тегі бар деп есептелетіндігі туралы нақты белгі жоқ. Бұл тек бардтар отбасын олар қызмет еткен жергілікті династиялармен біріктіру әрекеті болуы мүмкін.

Ирландия бойынша көші-қон

12 ғасырдың басында О Далагтар Ирландияның әр жеріне таралып, көптеген патшалық әулеттерге қызмет етті. Бұл диаспора 1172 жылы басталған нормандықтардың басып кіруімен күшейген болуы мүмкін. Алайда олар өздерінің ата-бабалары мекендеген Вестмид жерінде бас иелері болып қалды. Отбасының жаңа тармақтарының ең ертелері Корк, Роскоммон, Клэр және Слайго округтерінде болды. О Далаи жаңа отандарының қоғамдарында беделге ие болуды жалғастырды, олар Ирландияның әртүрлі корольдік соттарының ақындары болды және Вестмиттен тыс жерлерде кішігірім басшылар ретінде билік етті. О Далаихтардың көбі әртүрлі ирланд корольдік соттарының мұрагерлік ақындары болды және олардың біразы Ард Оллах (Ирландияның бас ақыны) лауазымын атқарды. Ард Оллам әлеуметтік иерархияда Ирландияның Жоғары Королімен қатар болды және өзінің сотын ұстады. О Далаigh отбасының бірден көп мүшесі осы лауазымға және Шотландияның Бас Оллам лауазымына ие болды. Отбасының бас ақыны "О Далай" деп аталды, сонымен қатар Томмонд князі "О'Брайен" деп аталды. Клан мүшелері бүкіл Ирландияда, сондай-ақ Шотландияда бард мектептерін құрды. Ирландияның ақсүйек бардтарына үлкен бедел берілді және олар филид немесе "білікті адамдар" деп саналды; әлеуметтік дәрежесінде олар патшалардан төмен, бірақ барлық басқалардан жоғары болды. О Далаиг - орта ғасырлардағы Дан Дирич деп аталатын күрделі және күрделі поэзияның ең үздік орындаушылары. Ирландтық бардтық олаамға берілген беделдің бір бөлігі қорқыныштан туындаған; өте қабілетті ақынның глэм дицен (сатиралық поэма) сатирикалық сатирасы болған көшбасшы өзінің әлеуметтік позициясын нашар әлсіретуі мүмкін. Өте талантты ақындар да өздерінің сатираларының нысанасына бет-әлпеттерін көтеру немесе басқа да дене жарақатын келтіру қабілетіне ие болды деп саналады (алғашқы ирланд қоғамы көшбасшылардың дене көрінісіне үлкен мән берді). Ал шебер ақынның мақтауы әлеуметтік және саяси беделді арттыра түсетін. О Далаи септасының аға мүшелері поэзиядан басқа да бас әміршілер болды, олардың жерлеріне Меттегі Корка Раид (Коркаре) және Корктағы Мунтир Бхаир кішігірім "патшалығы" кірді. Патшалық соттар көбінесе бардтарға жер береді, ал Роскоммон округіне жақын Боллидали сияқты көптеген қалалар бұл оқиғаға өз аттарын береді. Теориялық тұрғыдан алғанда, ирланд ақындарының жерлері қасиетті болып саналды және соғыс немесе шабуыл кезінде олжалануы мүмкін емес еді. Отбасының басқа мүшелері дін қызметкерлері болды: монахтар, абаттар және епископтар; олар жиі шіркеу рөлдерін діни поэзия жасаумен ұштастырды. Ирландияның бардтық ақыны династиялық саясат пен соғысқа жиі қатысқан, О Далайдың бірнешеуі зорлық-зомбылықпен қаза болған немесе басқалардың зорлық-зомбылықпен қаза болуына себеп болған; қылмыскер, балта ұстайтын крестпен соғысушы Мюреадх Альбанах О Далай - соғысқа бейім Ирландия ақынының архетипі.

Ерте заманауи дәуір

Аунхус Фионн О Далай ("Пиостылар" деп аталады), фл. 1520-1570, соған қарай. туылған граф Мит; О Далаи отбасының бөлімшесінің басшысы, олар Десмондтың Маккартилері үшін ақындар болған. Оның "Барлық қыздардың Күн - Құдайдың анасы" ("Grian na Maighdean Máthair Dé") атты құдай анасына арнаған өлеңі сақталған. Маоилсшеахлан Ог О Далай, 1578 ж. Дезмондтың 14-ші графы Джеральд Фицджеральдтың сарай ақыны. Аунхус Руадх на наор О Далахи (1550-1617 жж.) Ол сэр Джордж Кереу мен Маунтджойдың Ирландияның басшыларын мазақтап, олардың арасындағы қақтығысты тудыру үшін жұмысқа орналасты. "Ирландия тайпалары" атлы сатирасына қарсылық білдіру оны өлтіруге әкелді. Оссоридің Кэрбхолл Ог Ог Далай, фл. 1620-шы жыл. Көптеген dánta grádha махаббат өлеңдерінің және "Eileen Aroon" деп те аталатын атақты әннің композиторы. Доминик О Далай (15961662), Керриде туған, Галисиядағы Доминик орденіне Доминик де Росарио ретінде кірді. Ол Лувен университетінің ректоры болды және Лиссабонда доминикандықтардың ирланд колледжін құрды. Доминик О Далай кейін Португалия королевасының кеңесшісі және Людовик XIV-дің португал елшісі болды. Ол Коимбраның епископы және Португалияның құпия кеңесінің президенті болды. Оның еңбектеріне Initium, incrementa et exitus familiae Geraldinorum Desmoniae comitum (Дезмонд графтары, Джеральдиндер) кіреді, ол 1655 жылы Лиссабонда жарық көрді. Доминик Джеральдиндердің анасының ұрпағы болды. Лохлан Ог О Далай, фл. шамасында 1610 жыл. Ол Ирландияның жергілікті қоғамы мен мәдениетінің тұтылуына наразылық білдіріп өлең жазды. "Cait ar ghabhader Gaoidhil"; "Гейлдер қайда кетті?" деп сұрады, сосын өзі: "Олардың орнына бізді мақтаншақ, лас шетелдіктер толығады" деп жауап берді.

Септаның кейінгі тарихы

Ирландияның галликалық тілдерде сөйлейтін дворяндықтарының танымалдылығының соңы, 17-ші ғасырдың басында графтардың қашуымен бейнеленген, бұл О Далаг сияқты бардтық отбасылардың әлеуметтік тұтылуын білдірді, олар олардың қамқорлығына байланысты болды. О Далай атауы да өзгерді, ол Дэли, О'Дэли, Дейли, Дейли, Дейли немесе Доули болып ағылшыншаланды. Ағылшын билігіне қарсы көтерілістердің салдарынан және Ирландия плантацияларында жер жоғалтуымен О Далаидың көптеген тармақтары аздап не көптеп кедейленді. Бұған мысал ретінде Мхуинтер Бхаир (Шеепсхед түбегі, Корк) Далилерінің тағдыры келтіріледі, олар Аунхус Руад О Далайдың (Аунхус Руад на наАор) туыстары мен ұрпақтары; олар Джеймс II-нің құлауынан кейін соңғы жерлерін жоғалтып, қиындыққа тап болған жалға алушы шаруалар күйіне түсті. Көптеген адамдар көшіп кетті, ал кейбіреулері шетелде атақ-даңққа ие болды, мысалы Дионисио (Денис) О'Дали, Францияда иезуит білімін алғаннан кейін, Канар аралдарындағы Санта-Крус-де-Ла-Пальмадағы ирланд саудагер отбасына үйленді. Жергілікті саясатқа араласқаннан кейін ол түрмеден қашып, сот арқылы күрескеннен кейін Испаниядағы алғашқы сайланған үкімет өкілі болды (1767). Аралдың астанасындағы басты көшеге оның есімі берілген. Галвей графтығының Клуонбруск қаласынан шыққан О'Дейли отбасының бірнеше мүшелері Испанияда және оның колонияларында өркендеді, 1726 жылдан бастап испан сотында ықпалды болған және көптеген ирландтық эмигрант ақсүйектер мен әскери офицерлерге демеушілік жасаған доминикандық діндар Денис О'Дейлиден басталады. Бұлардың ішінде оның немере інісі Томас 1744 жылы испан әскеріне қосылды және Барселонада әскери инженер ретінде біліктілік алғаннан кейін портты жобалау және Гижондағы (1754) айлақты қайта құру үшін жауапты болды. Кейін ол Пуэрто-Рико қаласындағы бекіністердің бас инженері болды (1766), онда ол өзін орнықтырып, үйленді. Оның ұлы Деметрио Пуэрто-Риконың ең танымал әскери офицерлері мен саясаткерлерінің бірі болды. Оның ағасы, Джейме (әдетте Джеймс) О'Дейли и Блейк, Кадисте саудагер және Кариб теңізіндегі отарлаушы ретінде түрлі-түсті мансапқа ие болды. Ирландияда кедейлендіру үрдісіне айрықша ерекшелік ретінде Дунсендлдің Дейли отбасы болды, ол протестанттық өрлеудің бір бөлігі болды, бірақ оның мүшелері жиі католик құқықтарының кеңейтуін қолдады. Бұл отбасының ұрпақтары Галвей қаласының мэрі және депутаты болды, олар сондай-ақ Дунсендл барондары ретінде жұртына көтерілді. Дунсендл Далилер Доннадх Мор О Далайдан тарағанын мәлімдеді және ежелгі Уи Неилл байланыстарын жазу үшін Ольстердің Қызыл қолы өздерінің гербтеріне қосылды. Ақырында, Дунсендлдің Даллилері өздерінің байлығы мен саяси беделін сақтап қалды, бірақ ата-бабалары ұзақ уақыт бойы сақтаған сенім мен мәдениетті жоғалтудың құнын төледі. Жоғарыда аталған ұрыстың мүшесі Денис Сент-Джордж Дейли 1900 жылы Парижде өткен жазғы Олимпиада ойындарында ерлер полосынан алтын медаль жеңіп алды.