Кіріспе
Әскери тактика: жау құрамының екі жағына бір мезгілде шабуыл жасау. Қысқыш қозғалысы немесе екі жақты қоршау – бұл әскери маневр, онда күштер жау құрамының екі қанатына (жағына) бір мезгілде шабуыл жасайды. Бұл классикалық маневр соғыс тарихы бойында маңызды рөл атқарды. Қысқыш қозғалысы көбінесе қарсыластың күштері әскердің орталығына қарай жылжығанда, ал әскер өз сыртқы күштерін қарсыластың қанаттарына жылжытып, оны қоршауға тырысқанда пайда болады. Сонымен қатар, екінші қысқыштар алыс қанаттарға шабуылдап, нысаналы бөлімшелерге күш түсіруге кедерілдері мүмкін.
The pincer movement, or double envelopment, is a military maneuver in which forces simultaneously attack both flanks (sides) of an enemy formation. This classic maneuver has been important throughout the history of warfare. The pincer movement typically occurs when opposing forces advance towards the center of an army that responds by moving its outside forces to the enemy's flanks to surround it. At the same time, a second layer of pincers may attack the more distant flanks to keep reinforcements from the target units.
Сипаттама
Толық қос қанатты шабуыл нәтижесінде шабуылдаушы әскер қарсыластың алдында, екі жағында және артында қалып келеді. Егер шабуылдаушы қанаттар қарсыластың артында қосылса, қарсылас қоршалады. Мұндай шайқастар көбінесе қарсыластың қарсыласуымен немесе жойылуымен аяқталады, бірақ қоршауда қалған күштер жарылып шығуға тырыса алады. Олар қашып құтылу үшін қоршауды іштен бұзуға тырысады, немесе достық сыртқы күштер қашып құтылу жолын ашу үшін сырттан шабуылдай алады.
Тарих
Пинчерлік шабуыл туралы ең алғашқы мәліметтер Үнді эпосы Махабхаратадағы Падмавюха немесе Чакравюха формациясымен байланысты. Сунь Цзы «Соғыс өнерінде» (дәстүрлі түрде б.з.д. 6 ғасырға датарланған) бұл маневр туралы ойлар қозғаған, бірақ оны іске асыру мүмкін емес деп санайтындықтан, әскердің бірінші кезекте қашуы мүмкін екенін ескертіп, одан бас тартуға кеңес берген. Ол жауға қашуға мүмкіндік берудің (немесе кемінде сондай көрінуді жасаудың) жақсырақ екенін айтқан, себебі қоршауда қалған әскерлер күшпен қарсы тұруы мүмкін. Дегенмен, қашуға жол көрсетілсе, олар құрылымын жоғалтып, жойылуға бейім болады. Бұл маневр б.з.д. 490 жылы Марафон шайқасында қолданылған болуы мүмкін. Тарихшы Геродот афиналық генерал Мильтиадтың 900 платалық және 10 000 афиналық гоплиттерді U формасында, қанаттары ортасынан гөрі тығыз орналастырғанын сипаттаған. Оның жауы күшті болғандықтан, Мильтиад парсы әскерінің шебінің енімен теңесу үшін күштерінің ортасын жұқартса, қанаттарын нығайтуды жөн көрген. Шайқас барысында әлсіз орталық бөлімдер шегінді, бұл қанаттарға парсы әскерінің шебінің артына жиналуға және көп санды, бірақ жеңіл қаруланған парсыларды үрейлі түрде шегінуге мәжбүрлеуге мүмкіндік берді. Бұл маневрді Ұлы Александр б.з.д. 326 жылы Гидасп шайқасында қолданған. Ол шабуылын үнділердің сол қанатына бағыттап, үнді патшасы Порус оң қанатындағы атты әскерін қолдау үшін жіберді. Александр сол қанатында Коин мен Демитрий басқаратын екі атты әскерін жасырып орналастырған. Содан кейін бұл бөлімдер Порустың атты әскерін қоршап алып, классикалық қыспаққа түсірді. Оның танымал мысалы б.з.д. 216 жылы Канна шайқасында болды, онда Ганнибал римдіктерге қарсы осы маневрді орындады. Әскери тарихшылар оны грек тарихшысы Полибийдің егжей-тегжейлі сипаттаған, қыспақ қозғалысының алғашқы табысты қолданылуы деп санайды. Кейінірек оны 633 жылы Валажа шайқасында Халид ибн әл-Уәлид, 1071 жылы Манзикерт шайқасында Альп Арслан (айрақты тактикасы деп аталды) және 1187 жылы Хатин шайқасында Саладин қолданды. Шыңғыс хан «мүйіз тактикасы» деп аталатын қарапайым түрін қолданды. Екі жақты атты әскерлер жауды қоршап алды, бірақ олар көбінесе бірікпей, жаудың артына қашуға мүмкіндік берді. Бұл Шыңғыстың басқа моңғол тайпаларын жеңген алғашқы жеңістерінің кілті болды. Оны 1526 жылы Мохач шайқасында Сулейман Ұлы және 1706 жылы Фрауштадт шайқасында фельдмаршал Карл Густав Рейнскиолд қолданды. Ат пен мылтық дәуірінде де бұл маневр көптеген әскери мәдениеттерде қолданылды. Ирандық жаулап алушы Надер-шах 1733 жылы Киркук шайқасында Осман империясына қарсы қос қоршауды қолданды; Надердің басшылығымен түрік-парсы әскері Осман әскерін екі жағынан қоршап, сан жағынан басым болғанына қарамастан, олардың орталық бөлімін қоршады. 1745 жылы Карста болған тағы бір шайқаста Надир Осман әскерін талқандап, олардың лагерін қоршады. Осман әскері қоршаудың қысымына көнбеді. Сондай-ақ 1739 жылы Карнал шайқасында Надир өзінен алты есе көп санды Моғол әскерін шығарып алып, Кунджпура ауылының маңындағы қоршауда Моғолдардың маңызды бөлігін қоршап жеңді. Дэниел Морган оны 1781 жылы Оңтүстік Каролинадағы Каупенс шайқасында қолданды. Зулу әскерлері бұқа мүйізінің формациясы деп аталатын маневрдің нұсқасын қолданды. Бұл маневр Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германияның қарулы күштерінің блицкригінде қолданылып, күрделі, көп салалы іс-әрекетке айналды. Ол механикаландырылған броньтық техникамен жылдам қозғалысты, артиллерия шабуылдарын, әуе күштерінің бомбалауын және тиімді радиобайланысты қамтыды, мақсаты жаудың басқару және бақылау тізбектерін жою, жау әскерлерінің моральын төмендету және жабдықтау желілерін бұзу болды. Киев шайқасында (1941) Осі күштері әскери тарихындағы ең көп сарбазды қоршауға алды. Операция соңында жарты миллионнан астам кеңес сарбазы тұтқынға алынды.