Кіріспе

Американдық ақын (туған 1964) Тодд Темкин (туған 1964) - американдық ақын. Висконсин штатының Милуоки қаласында туған Темкин ақын, әлеуметтік кәсіпкер және мәдени белсенді ретінде өзін танытты. Оның өлеңдері күлкіге, жақындыққа, өзін-өзі қорлайтын иронияға бай. Темкиннің өлеңдері оқырмандарды "жалған позалар мен асыра сілтеулерсіз, ақыл-ойдың жарылуымен" таң қалдырады. Жақында Чили телеарнасында көрсетілген деректі фильмде Темкин былай деді: "Біз қоғамның бізге берген есімдері мен белгілерінің ауыртпалығынан қажып өмір сүреміз. Меніңше, өлең бізді осындай ауыртпалықтардан азат етпесе, өлең өмірге енбейді". Темкиннің өлеңдері қарапайым әрі күрделі, әрі өлең мен сөз арасындағы айырмашылықты ашады". Темкин өзінің асырап алған елі Чилидегі әлеуметтік белсенділігімен де танымал. Ол Вальпараисоның ірі мәдени орталыққа және ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұрасына айналуына үлкен үлес қосты. Темкиннің Вальпараисо үшін жасаған жұмыстарының көп бөлігі 1998 жылы ақын құрған коммерциялық емес Вальпараисо қоры арқылы жүзеге асырылды. Сондай-ақ, Чилидің ең көне газеті "El Mercurio de Valparaiso" үшін танымал және ықпалды жексенбілік колонка жазады. 2010 жылы Меркурио Агилар "Moriré en Valparaíso" [Маған Валпараисода өлсін] деген атпен Темкиннің жексенбілік бағандарының жинағын жариялады. Қаланың атынан көптеген үлестерін қосқан үшін Вальпараисо мэрі Тодд Темкинге 2009 жылға арналған "Премио Хуан Росс" сыйлығын (Хуана Росс сыйлығы) берді. Чилидің сыншысы Матиас Аяла "Sunday Book Review" (El Mercurio) журналында былай деп жазады: "Темкин таңғаларлықтай кең ауқымдылықпен көңілділіктен элегияға дейін және керісінше, абсурдты және құлшылықты элементтерді біріктіріп, терең жарық беру үшін қозғалады". Чилидің құрметті ақыны Эннио Молтедо "Тодд Темкиннің өлеңдері таңдап өмір сүру мен міндетті өмір сүрудің айырмашылығын анық көрсетеді" деп жазды.

Университет

Темкинді ақын он алты жасында қатерлі меланомадан қайтыс болған әпкесі қатты өзгертті деп айтылады. Ол Индиана университетінде өнер тарихы мен психологияны оқыды. Кейін ол Пулитцер сыйлығының иегері Чарльз Симиктің тәрбиесімен ақын ретінде өсіп-жетілді. Ол М. А. М. Ертедегі поэтикалық әсерлерге Джеймс Райт, Уильям Карлос Уильямс, Галвей Киннелл, Филип Левин және В. С. Мервин кірді. 1992 жылы Темкин Чилидің Вальпараисо қаласындағы католик университетінде Солтүстік Америка әдебиетін оқытуға ұсынысты қабыл алды.

Чили

Чилидің тарихи портына қоныстанғаннан кейін, Темкин сабақ берді, өлеңдер шығарды және Вальпараисоның сүйкімді хаосына әуре болды. 1998 жылы ақын академиялық лауазымын тастап, Вальпараисоның мәдени мұра ретінде қайта туылуын насихаттауға арналған коммерциялық емес ұйым Вальпараисо қорын құрды. Тез арада Темкиннің қоры жетістіктер тізіміне ие болды, гранттар алды және көршілікті қайта дамыту жобаларын жүзеге асырды, бұл қозғалысты Вальпараисо атынан ұлттық науқанға айналдыру үшін жұмыс істеді. Соңғы жылдары Темкиннің қоры маңызды мәдени жобаларды басқаруға кірісті, ол белгілі кино сыншысы Альфредо Барриямен Вальпараисо кинофестивалінің бағытында және Чилидің меццо-сопраносы Мария Сесилия Толедомен бірлесіп, "Теңіз жағасындағы опера" деп аталатын 15 күндік жыл сайынғы іс-шараны жүргізді. Сондай-ақ, Темкин Вальпараисоның ең маңызды мәдени орындарының бірі - Вальпараисоның Консепсион ұлттық тарихи ауданындағы Deutsches Haus театрын қалпына келтіру жұмыстарына белсене қатысады. 2002 жылы Чилидің Ұлттық сәулетшілер қоғамы Тодд Темкинді Чилидің ұлттық мұрасын қалпына келтірудегі үлкен үлесін мойындау үшін "Құрметті сәулетші" деп атады. 2003 жылы Вальпараисоның тарихи бөлігі ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұралық орны деп жарияланды. 2007 жылдың тамызында Чилидің 13 каналы (Universidad Católica Televisión) шығарған Темкиннің өмірі мен Чили қоғамына қосқан үлесі туралы отыз минуттық деректі фильм көрсетілді. Бұл бағдарлама "Иммигранттың іздері" деп аталды.

Поэзия мен саясаттың араласқандығы

2003 жылы ақынның Вальпараисодағы істерге талмай қатысуы өз зардабын тигізе бастады. Темкин саяси және кәсіби ортада үлкен құрметке ие болса да, "El Mercurio de Valparaiso" газетінің "Жыл адамы" атағына екі рет ие болды. Кейбір жергілікті белсенділер Вальпараисоға қатысты барлық мәселелерде Темкиннің шектен тыс рөлін ашық түрде күмәнге ұшыратты. Мұндай қызғаныш қызу өршуге дейін жетті, Чилидің мемлекеттік хатшысы Соледад Альвьер (1998 2004) Темкинді ЮНЕСКО-ның әлемдік мұра конференциясында Вальпараисоға дауыс берген 21 елшінің делегациясының ресми жетекшісі болуға шақырды. Бұл жергілікті лауазымды адамдарды ашуға салды, олар мұндай құрмет ешқашан жерлесінен тыс адамға, тіпті америкалықтарға берілмеуі керек деп ойлады. 2004 жылы Темкин өзін жол қиылысында тауып, газеттер мен радио сұхбаттарында өзін бұрышқа түсіріп, жазуға қайта оралуды қалайтынын ашық айта бастады. 2005 жылы жарық көрген "Enloquecidos Moradores de un Mundo Sin Quehacer" атты еңбегін кейбіреулер ақын мен азаматтық белсенді арасындағы татуласу ретінде қарастырады. Жоғалған әлемнің ақымақ тұрғындары" кітабының алғы сөзінде Чили президенті Рикардо Лагостың (1998-2004) мәдени атташесі Агустин Сквелла былай деп жазды: "Тодд Темкин туралы сөз қозғағанда, ақынды мәдени белсендіден адамнан ажырату мүмкін емес сияқты. Мен белсенді, мәдени кәсіпкер, азаматты мадақтап, оған өзі қандай жақсы ақын екенін дәлелдеуге уақыт бөлгені үшін алғыс айтамын. Португалияның ұлы ақыны Фернандо Пессоа бірде біз бір адамнан артықпыз, біз әртүрлі адамдардың қазынасымыз деп айтқан. Мұндай идеяны осы кітаптың авторынан артық ешкім жүзеге асыра алмайды".