Кіріспе

Өсімдікқоректі жануарлар тобы Зоологияда паллинивор /pəˈlɪnəvɔːɹ/, яғни "пыдақ жегіш" (грекше παλύνω palunō, "тасып, шашыратып", және латынша vorare, яғни "жеп қою") - бұл агиоспаменттер мен гимнаспоменттер өндіретін қоректік заттарға бай пыдақтарды іріктеп жейтін өсімдікқоректі жануар. Шын мәнінде, көпшілігі - жәндіктер немесе көбелектер. Бұл санатқа ең қатаң түрде көбінесе аралар мен бірнеше құрттар кіреді, өйткені тозаң көбінесе осы жәндіктердің өмірінің барлық кезеңдерінде тұтынылатын жалғыз қатты азық болып табылады. Алайда бұл санатты түр-түрі көп түрлерге дейін кеңейтуге болады. Мысалы, палиниворлы талпандар мен триптер, әдетте, экзинді немесе дәннің қатты бөлігін пайдаланбай, тозаң дәндерінің сұйық құрамында тамақтанады. Сонымен қатар, тізімді кеңейту үшін, егер личинка немесе ересек кезеңдері тозаңмен қоректенетін, бірақ екеуі де емес түрлерді ескерсек, тізім өте кеңейтіледі. Бұл санаттағы басқа да құрттар, сондай-ақ көптеген қоңыздар, ұшқыштар, көбелектер мен көбелектер бар. Асыл тұқымды тек личинка кезеңінде ғана жейтін аралардың бірі - Apis mellifera carnica. Бұл жерде көптеген жәндіктер, құстар, жабайы жәндіктер және басқа да нектариверлер бар. Өрмекшілердің негізгі азығы - гүлдің еркек бөлігінде пайда болатын, аталық гаметофит. Гүлдің әйел бөлігін немесе гинециумды ұрықтандыру үшін тозаң қажет, және оны әртүрлі түрлер ұзақ уақыт бойы тұтынады. Палиниворияның кем дегенде перм дәуірінен басталғанын көрсететін дәлелдер бар. Өсімдіктер мен паллиниверлер арасында өзара эволюция болуы мүмкін, яғни екі түрдің бір-бірінің іс-әрекетінен жеке пайда табуы мүмкін. Мысалы, паллиниверлер тозаңнан қоректік заттар алып, пайда көреді, сондықтан паллиниверлердің көзінің құрылымы тозаңнан берілетін визуалды белгілерді жақсырақ түсіндіру үшін дамыды. Асыл тұқымды өсімдіктер жануарлар арасындағы өзара әрекеттесуден пайда алады, өйткені жануарлар оны гүлден гүлге тасып, өз гүлдерінің көбею жетістіктерін арттырады. Осылайша, тозаң паллиниворларға визуалды түрде тартымды болып дамыды және оның беткі пішінін паллинивордың тактильді сезім рецепторлары арқылы оңай танитын етіп өзгертті. Осы кезеңдердегі қазбалар ертедегі буынтұқымдылардың, мамандалмаған жамбас ауыз бөліктері бар, спораларды тамақтандыру мінез-құлқымен айналысқанын көрсетеді. Әрбір жолдың ішінде осы құрылымдардың одан әрі мамандандырылуы орын алды. Мысалы, құрттар мен араларда глоссаны қамтитын ауыз бөліктерінің сегіз түрін анықтаған. Қазіргі кездегі паллиниворлардың әртүрлі құрылымдық және морфологиялық бейімделуінің эволюциясы да тозаң дәндерімен бірге дамыды деп ойланады. Осы кезеңнен кейін эволюция және паллинивор ауыз бөліктерінің және қазбаланған жәндіктердің ішегінде табылған тозаң немесе преполеннің ерекше бейімделуі үш негізгі тұқымға шоғырлануын көрсетті: Orthoptera (саранчалар, саранчалар және шегірткелер), Coleoptera, Diptera (жауырықтар) және Hymenoptera (жұртшалар, аралар, аралар және құмырсқалар). Анарлар тозаңды тиімді жинау, тасымалдау және тұтыну үшін ерекше морфологиялық және мінез-құлық қасиеттерін дамытты. Асыл тұқымды іздеу үшін аарылар алдымен асыл тұқымды табуы керек. Көру қабілеті ерекшеленіп, мысалы, ультрафиолет сәулесін көру қабілетімен, бал аралары гүл жапырақтарының түстерін "талаптайды", олар бал араларын нектар мен тозаңға жетелейді. Олар тозаңды нектармен бірге арнайы түкпен және денелерінде эволюцияланған скопальді немесе корбикулярлы құрылымдармен жинайды және сақтайды. Бал аралары көбінесе азық іздейтін жерлерді жақсы көреді, азық іздеген кезде құмырсқалар гүлдерге ұшып барып, тозаңын тікелей ала алмайды. Палиниворлардың саны азайып бара жатқанда, олармен бірге тозаңдау қызметі де азаяды. Бұл өз кезегінде гүлді өсімдіктердің көбею жетістіктерін төмендетеді және гүлді өсімдіктер популяциясының жалпы төмендеуіне және гүлді өсімдіктер түрлерінің санына әкеледі.

Арнайы және жалпы палиниверлер

Палиниверлерді жалпы алғанда екі топқа бөлуге болады: ерекше және жалпы. Жалпы палиниверлер, керісінше, гүлдену кезеңдері әр түрлі түрлі гүлді өсімдіктердің алуан түрлерін тұтынады және оларды тозаңдатады. Белгілі бір паллиниворлардың азаюы бәсекелестіктің төмендеуі мен ресурстардың қол жетімділігінің артуына байланысты жалпы паллиниворлардың популяциясының өсуіне әкелуі мүмкін. Аңтауыш ерекше немесе жалпыға тән болса, онда популяцияның қажеттіліктері әр түрлі болуы мүмкін.