Кіріспе

Ayios Dhometios (Άγιος Δομέτιος немесе Άη Δεμέτης; Aydemet) - Кипрдің астанасы Никосияның батысында орналасқан қала маңы. Оның халқы 12,456 (2011 жылғы санақ бойынша) Кипрдің ең үлкен муниципалитеттерінің бірі. Түрік бақылауындағы Аиос Дометиос ауданында да 2,314 (2011 жылы) тұрғыны бар. 2003 жылдан бастап және бақылау пункті ашылғаннан бері Агиос Дометиос Кипрдегі ең маңызды бақылау пункті болып табылады, онда күн сайын мыңдаған грек кипрліктері мен түрік кипрліктері шекарадан өтеді.

Тарих

Ayios Dhometios, Никосиядан батысқа қарай 4 шақырым жерде орналасқан шағын ауыл ретінде ежелгі дәуірден бері өмір сүріп келеді. Аиос Дометий туралы сөз франктар дәуірінен (Люзигнан кезеңі 11911489) басталады. Қала IV ғасырда Персиядан шыққан және кейінірек мәсіхші болған Персияның қасиетті Дометийінің есімімен аталған. Ол Месопотамиядағы үңгірде тұрып, көптеген адамдарды мәсіхшілікке айналдырды. Рим императоры Юлиан Дрожный Дометийді адамдарды алдап жүр деп айыптапты, сондықтан Дометий императорға жауап беріп, осы зиянсыз адамдардың барлығы оған еркін келіп тұрады, ал ол оларды жөнді жіберіп жібермейді. Оның жауабына наразы болған Юлиан Ізгі жолдан бас тартқандықтан, оны өлтіруге бұйырды. 362 жылы Дометий таспен атқыланып өлтірілді. Аиос Дометий шіркеуі 17 ғасырда салынған және ол әулиеге арналған. Ол шағын төбеде салынған және қаланың басты көрікті жерлерінің бірі. 1881 жылы алғашқы британдық санақта халықтың саны 430 адам болды. 1960 жылы тәуелсіздік алған кезде олардың саны 10 055 адамға дейін өсті, оның ішінде гректер 7 672, марониттер 73, армяндар 66, түріктер 1, британдықтар 2,065. Шабуыл кезінде Агиос Кипр Ұлттық гвардиясы, ELDYK, Түрік қарулы күштері мен TMT арасында қатты ұрыстар болған.

Аиос Павлос

Аиос Павлос шіркеуі Сент-Пол шіркеуі айналасында орналасқан. Аиос Дометиос орта мектебі де Аиос-Павлоста орналасқан. Ол сондай-ақ Ayios Dhometios аумағындағы аймақ болып саналады, оның солтүстік аймағын қамтиды.

Әкімшілік

Ayios Dhometios 1986 жылдан бері муниципалитет болып табылады және мэрді бес жылда бір рет өткізілетін мэр сайлауында халық тікелей сайлайды. 2006 жылдың 17 желтоқсанындағы сайлауда мэр доктор Андреас Хаджилоизу қайта сайланды. Ол 1996 жылы сайланып, 2001 жылы қайта сайланды. Костас Петру 2011 жылдың желтоқсанындағы сайлауда доктор Андреас Хаджилоизуды жеңгеннен кейін қазіргі мэр болып табылады. Түрік бақылауындағы Аиос Дометиос (түрік тілінде Айдемет немесе Метехан деп аталады) бөлігі қазіргі уақытта Никосияның Түрік муниципалитеті махаласы немесе маңы ретінде басқарылады.

Байланысты құрылғылар

Аиос Дометиос қаласында EuroAsia Interconnector, EuroAfrica Interconnector, Quantum Cable, Quantum Corporation компаниясының штаб-пәтері орналасқан. EuroAsia Interconnector - грек, кипрлік және Израиль электр желілері арасындағы 2000 МВт электр желісі. EuroAfrica Interconnector - бұл Грекия, Кипр және Египет электр желілері арасындағы 1710 км ұзын су асты электр кабелі арқылы 2000 МВт электр желісі. Кванттық кабель - Жерорта теңізі арқылы Азия мен Еуропаны байланыстыратын 7700 шақырымдық су асты байланыс кабель жүйесі. Ол Кипр, Грекия, Израиль, Италия, Франция және Испанияны байланыстырады.

Ayios Dhometios бақылау-қадағалау пункті

2003 жылдың сәуірінде Кипр Республикасы мен Солтүстік Кипрдің де-факто Түрік Республикасы арасындағы буферлік аймақтың ашылуы көліктік және жаяу жүргіншілерге арналған кейбір қосымша бақылау пункттерін көгалдандыру туралы пікірталасты тудырды. Таңдалған аумақтардың бірі Аиос-Дхометиос қаласындағы Демократия даңғылының соңы болды. Ақырында келісімге қол жеткізілді және 2004 жылдың сәуір айының соңында екі тарап та жол салу және бақылау ғимараттарын орналастыру бойынша бөлек жұмыстарды бастады. 2004 жылдың 23 мамырында бақылау пункті жұртшылыққа ашылды, ал бірінші күні екі жақтағы мыңдаған грек және түрік кипрліктер бақылау пункті арқылы өтті. Содан бері Аиос-Дхометиос көліктердің негізгі өту нүктесіне айналды, онда күн сайын мыңдаған грек және түрік кипрліктері өтеді. Бұл киелі Георгийге арналған. Аңыз бойынша ол найзамен айдаһарды өлтірген. Қаладағы үшінші шіркеу - Сент-Пол шіркеуі және ол үштің ең жаңасы. Ол 1980 жылдардың соңында сол қасиеттіге арналған, қасында орналасқан ескі шіркеудің орнына салынған.

Саябақтар

Аиос-Дхометиос қаласында төрт саябақ бар. Түрік шапқыншылығы кезінде жоғалған және әлі күнге дейін MIA болып табылатын Аиос Дометиос тұрғындарына арналған және Кока-Кола фабрикасының қарама-қарсысында орналасқан Missing in Action паркі, Аиос Дометиос паркі орналасқан. ол басқыншы аймаққа кіретін бақылау пунктінің жанында орналасқан, Аиос Павлос паркі Жас мектептің жанында және Ұлттық гвардияға арналған ең жаңа салынған парк, ол да Жас мектептің жанында.

Ескі Аиос Дометиос

Аиос Дометиос қаласының бір бөлігі бұрынғы қалпында сақталған. Бұл әлі күнге дейін тұрғындар тұратын және толықтай жұмыс істейтін аудан. Оның әдемі, Кипрдің сәулет өнеріне тән дәстүрлі ескі есіктері мен түрлі-түсті терезелері бар.

Білім

Аиос Дометиос қаласында үш бастауыш мектеп және бір орта мектеп бар. 1-ші бастауыш мектеп, Сент-Дхометий шіркеуінің қарама-қарсысында орналасқан, ең көнесі және аралдың британдық билігі кезінде салынған. Шабуылға дейін төртінші бастауыш мектеп болды және орта мектеппен ғимаратты бөлісті. Мектептің жаңа ғимараты 1974 жылдың маусым айында салынып біткен еді, бірақ бір айдан кейін түрік әскерлері жаңа ғимаратты басып алды.

Демография

Агиос Дометиос - Никосияның мәдениеттер араласқан, халық көп тұратын аудандарының бірі. Кипр гректерінің тарихи қауымдастығына қарамастан, Агиос-Дхомецийде Никосияның ең үлкен понттық грек қауымдастығы орналасқан, онда бірқатар дүкендер, мейрамханалар, саяси клубтар және ойын-сауық орталықтары жұмыс істейді. Агиос-Дхометиос қаласында бұрынғы кеңестік елдердің тұрғындары көп, сондықтан Nastinka және Mini Mix сияқты ресейлік супермаркеттер, дүкендер, нан пісіру орындарын көру оңай. Агиос-Дхометиос қаласында 200-ден астам армян тұрады, олар Кипр армяндары және бұрынғы Кеңес Одағынан және Армениядан келген армян иммигранттары, бұл армян тағамдары бар мейрамханалар арқылы қауымға ерекше сезім береді.

Никосия жарыс клубы

Никосияның жарыс клубы - Кипрдегі ат жарыстарын ұйымдастыруға уәкілеттігі бар жалғыз ұйым. Жарыс қыс және көктемде жексенбі және сәрсенбі күндері, ал жаз және күз айларында сәрсенбі және сенбі күндері өткізіледі.

Спортшылар

Аиос Дометиос спорттық іс-шараларда ұзақ дәстүрге ие. Еліміздің ең үздік спортшылары қалалардан келеді. Георгий Анастасиадис, Ұлттық баскетбол құрамасының қазіргі капитаны; Кристос Стилианидес, Кипр баскетболсының барлық уақыт аңызы және Яннос Иоанну, Ұлттық футбол құрамасының бұрынғы капитаны барлығы Аиос Дометиостан келеді. Дометия мен Мария Иоанну, елдің ең үздік екі әйел бадминтоншы спортшылары да Аиос Дометиос қаласында тұрады.

Аиос Дометиос

ENAD (Ε.Ν.Α.Δ, Ένωση Νέων Αγίου Δομετίου) 1937 жылы құрылған және Никозияның жетекші баскетбол клубтарының бірі болып табылады. Олар екі рет Кипр чемпионатында (1969, 1990) және бір Кипр кубогында (1987) жеңімпаз атанды, ал команда сонымен қатар футбол және волейбол командаларын қолдады. ENAD баскетболға көңіл бөлуді шешті, сондықтан олар барлық басқа іс-шараларды тоқтатты. 2005-06 баскетбол маусымында ENAD соңғы он жылдағы ең жақсы көрсеткішпен тұрақты маусымда екінші орынды иеленді, бірақ жартылай финалда чемпион AEL командасынан шығарылды. Мариос Аргиру 2008-09 маусымға дейін команданың бас бапкері болды және 2010-11 маусымға дейін командаға оралды. Командалардың клуб үйі Грегорис Афксентью даңғылында орналасқан.

Мавромматис Айос Павлос

Мавромматис - гандбол және үстел теннисі клубы. Мавромматис командасы Кипрдің үстел теннисі бойынша ең үздік командаларының бірі болып табылады. 2005-06 маусымда Мавромматис керемет гандбол ойнады және жоғары дивизионда қалуға тырысты, бірақ көптеген адамдар оларды төмендеуге ұшыратты.

EAS Ayios Dhometios (Айос Дометиос)

Кипрдің негізгі спорты - футбол, ал Ayios Dhometios-тың осы спорт түрінде де командасы бар. EAS Никосия лигасының әуесқойлық саптарында ойнайды және бірнеше маусым бұрын Кипрдің төртінші дивизионына көтерілуді аздап жеңіп алды, бірақ плей-оффта сәтсіз аяқталды. EAS сонымен қатар Кипрдің үшінші дивизионында ойнайтын, бірақ 2006-07 маусымда жоғарылау үшін үй ішіндегі футбол командасын ұстайды. ЕАҚ-тың велокомандасы да елдегі ең үздік командалардың бірі.

Стадиондар

Ayios Dhometios-та екі негізгі стадион бар, онда муниципалитет командалары бәсекелеседі. Футбол стадионы 1-ші бастауыш мектептің жанында орналасқан және 1000 жанкүйерге арналған. Бұл - қиыршық тас және өте жақсы жағдайда емес. Баскетбол аренасы немесе қалалық стадион қаланың батыс бөлігінде, 3-ші бастауыш мектептің жанында орналасқан. Ол 1500 көрерменге арналған, бірақ рекордты 4000 көрермен 1990 жылғы баскетбол финалында, онда ENAD чемпиондық жеңіп алды. Жақында оған заманауи ағаш паркет төселіп, қайта жөндеу жұмыстары жүргізілді. Бұл ENAD баскетбол, Mavrommatis гандбол және EAS жабық футбол командаларының үй алаңы. Кипр спорт басқармасы Ayios Dhometios қаласында қалалық стадион орналасқан жерде жаңа жабық арена салу туралы шешім қабылдады. Қалалық стадионның бұзылуы 2009 жылдың ортасына жоспарланған, бірақ кейінге қалдырылды.

Олимпиадалық от эстафетасы

2004 жылғы Афины Олимпиадасы әлемді аралап өткен кезінде Кипрді алау бағытының бірі ретінде таңдады. Шынында да, Кипр - шұғыл Грекияға қайтып оралғанға дейінгі соңғы аялдама және шұғыл Грекияда бір күннен артық тұрған жалғыз ел. 2004 жылдың 8 шілдесінде Аиос Дометиос қаласына от келді, оны 5 жүгіруші қала бойына алып өтті.

Туған қалалар

Аиос Дометиос - Афинадағы Аиос Николаос пен Коридаллостың туысқан қаласы.