Кіріспе

Ризокарпасо (Ριζοκάρπασο []; Dipkarpaz) – Кипрдің солтүстік-шығысындағы Карпас түбегінде орналасқан қала. Атақты түрде Кипр Республикасының Фамагуста ауданының бөлігі болғанымен, 1974 жылы аралға түрік әскерінің заңсыз басып кіргенінен бері ол Солтүстік Кипрдің де-факто басқаруында болып, Искеле ауданының құрамында әкімшілік жүргізілуде. Ризокарпасо түбектегі ең ірі қалалардың бірі. Қала маңындағы топырақ құнарлы терра-фускадан тұрады. Жергілікті егістік дақылдарына қарабақ, мақта, темекі және астық жатады. Қала төңірегі аралдың ең жабайы және табиғаты бұзылмаған аймандарының бірі ретінде кеңінен танымал. Әкімшілік аумағында Карпас ұлттық паркі, Карпас есегі және аралдың ең әдемі жағалаулары орналасқан. Экономика негізінен ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы және балық аулауға негізделген. 2000 жылдан бері қала экологиялық туризмді қабылдап, ескі дәстүрлі ауылдық үйлерді дәстүрлі стильдегі қонақ үйлерге айналдырды. Аймақта кез келген өнеркәсіптік кәсіпорындар жоқ. Жағажай теңіз тасбақаларының көбею ортасы болып табылады, сондықтан консерваторлардың назарында. Бұл жер туристік нұсқаулықтарда "күн батуын тамашалауға арналған орын" ретінде де көрсетілген. Тамыз айында қала теңіз тасбақаларына арналған жылдық фестивальге ұйымдастырады, онда концерттер, тасбақа балапандарын табиғатқа жіберу, жағажайды тазалау және жағажайда экологиялық білім беру шаралары өткізіледі.

Тарих

Ризокарпасо аймағы аралдағы ең ерте мекенделген жерлердің бірін қамтиды. Олардың ішінде Карпасия және Афендрика ежелгі қалалары бар. Бұл Лузиньян барондықтарының ең ірілерінің бірі болған. Стефано Лусиньянның сөзіне сәйкес, Ризокарпасо қаласы де Норес әулетінің феодалдық иелігіне кірді, бірақ Кипрдың Джеймс II королі, королева Шарлоттаны қолдаған Готье де Норестің құқықтарын жойды, себебі Шарлотта Джеймстің қарсыласы болған. Қалада екі шіркеу бар: Әйіптегі Сенесиос және Қасиетті Үштік шіркеуі. Олар Кипрдің ерекше аралас стилінің мысалы болып табылады, Лузиньяндықтар әкелген кеш готикалық элементтерді православие дәстүрінің кеш византиялық стилімен үйлестіреді. Бұл Кипрдің солтүстік бөлігінде әлі де жұмыс істеп тұрған сирек христиан шіркеулерінің бірі, ал түркі кипрлік полициясы олардың қызметтерін тоқтатып тастады деген мәлімдемелер бар. Ризокарпасоның бір бөлігі батыс жағалаудағы Карпасияның ежелгі қаласында орналасқан, аңыз бойынша оны Пигмалион патша құрған.

Демография

1974 жылға дейін қалада басым түрінде грек кипрліктері тұрған. 1974 жылғы 20 шілдеде Түркияның Кипрге басып кіруі кезінде түрік әскерлері жарым аралды бөліп тастады, бұл қаланың грек кипрлік тұрғындарының оңтүстікке қашуына кедеріс келтірді. Осының салдарынан, 250 грек кипрлігі тұратын Ризокарпасо Солтүстіктегі ең ірі грек халқының мекені болып табылады. Дегенмен, 1974 жылдан 1985 жылға дейін шамамен 2500 грек кипрлігі ауылды тастап кетті.

Саясат

Қалада түрік кипрлік муниципалитет бар, оның қазіргі мэрі – Республикалық түрік партиясынан Суфи Кошкун. Кошкун 2014 жылы өткен сайлауда 50%-дан астам дауыс алып, бұрынғы мэр Мехмет Демирчини, ол Ұлттық бірлік партиясынан болған, жеңіп қызметке кірді.

Мәдениет және туризм

Түрік кипрлік Дипкарпаз спорт клубы 1978 жылы құрылған; оның футбол командасы 2015 жылы Кипр түрік футбол қауымдастығы (CTFA) K PET 2-ші лигасынде ойнады. Қаладағы білім беру жүйесіне бастауыш мектеп және Режеп Тайып Ердоған орта мектебі кіреді. Қала шағын туристік мүмкіндіктерге ие. Қазаншұйық жағажайы, таза 4 километрлік жағажай және Апостол Андреас монастыры қаладан жиырма шақырым шығысқа қарай орналасқан.