Кіріспе
Ризокарпасо (Ριζοκάρπασο []; Dipkarpaz) – Кипрдің солтүстік-шығысындағы Карпас түбегінде орналасқан қала. Атақты түрде Кипр Республикасының Фамагуста ауданының бөлігі болғанымен, 1974 жылы аралға түрік әскерінің заңсыз басып кіргенінен бері ол Солтүстік Кипрдің де-факто басқаруында болып, Искеле ауданының құрамында әкімшілік жүргізілуде. Ризокарпасо түбектегі ең ірі қалалардың бірі. Қала маңындағы топырақ құнарлы терра-фускадан тұрады. Жергілікті егістік дақылдарына қарабақ, мақта, темекі және астық жатады. Қала төңірегі аралдың ең жабайы және табиғаты бұзылмаған аймандарының бірі ретінде кеңінен танымал. Әкімшілік аумағында Карпас ұлттық паркі, Карпас есегі және аралдың ең әдемі жағалаулары орналасқан. Экономика негізінен ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы және балық аулауға негізделген. 2000 жылдан бері қала экологиялық туризмді қабылдап, ескі дәстүрлі ауылдық үйлерді дәстүрлі стильдегі қонақ үйлерге айналдырды. Аймақта кез келген өнеркәсіптік кәсіпорындар жоқ. Жағажай теңіз тасбақаларының көбею ортасы болып табылады, сондықтан консерваторлардың назарында. Бұл жер туристік нұсқаулықтарда "күн батуын тамашалауға арналған орын" ретінде де көрсетілген. Тамыз айында қала теңіз тасбақаларына арналған жылдық фестивальге ұйымдастырады, онда концерттер, тасбақа балапандарын табиғатқа жіберу, жағажайды тазалау және жағажайда экологиялық білім беру шаралары өткізіледі.
Rizokarpaso (Ριζοκάρπασο []; Dipkarpaz) is a town on the Karpas Peninsula in the Northeastern part of Cyprus. While nominally part of the Famagusta District of the Republic of Cyprus, it has been under the de facto control of Northern Cyprus since the illegal Turkish invasion of the island in 1974, being administered as part of the İskele District. Rizokarpaso is one of the largest towns on the peninsula. Soil near the town consists of terra fusca, which is very fertile. Local crops include carob, cotton, tobacco, and grain. The town's surroundings are renowned for being the wildest and one of the most unspoilt parts of the island. The municipality's territory features the Karpaz National Park, home to the Karpass donkey and some of the finest beaches of the island. The economy is primarily based on agriculture, husbandry, and fisheries. Since 2000, the town has embraced the concept of eco tourism, and converted old traditional village houses into guesthouses in traditional styles. The area lacks any industrial plants. The beach is a breeding ground for loggerhead sea turtles, and is as such a center of attention for conservationists. It is also billed in tourist guides as a "spot to watch sunsets". It hosts an annual festival dedicated to sea turtles in August featuring concerts, release of turtle hatchlings, beach clean ups, and other environmental awareness activities on the beach.
Тарих
Ризокарпасо аймағы аралдағы ең ерте мекенделген жерлердің бірін қамтиды. Олардың ішінде Карпасия және Афендрика ежелгі қалалары бар. Бұл Лузиньян барондықтарының ең ірілерінің бірі болған. Стефано Лусиньянның сөзіне сәйкес, Ризокарпасо қаласы де Норес әулетінің феодалдық иелігіне кірді, бірақ Кипрдың Джеймс II королі, королева Шарлоттаны қолдаған Готье де Норестің құқықтарын жойды, себебі Шарлотта Джеймстің қарсыласы болған. Қалада екі шіркеу бар: Әйіптегі Сенесиос және Қасиетті Үштік шіркеуі. Олар Кипрдің ерекше аралас стилінің мысалы болып табылады, Лузиньяндықтар әкелген кеш готикалық элементтерді православие дәстүрінің кеш византиялық стилімен үйлестіреді. Бұл Кипрдің солтүстік бөлігінде әлі де жұмыс істеп тұрған сирек христиан шіркеулерінің бірі, ал түркі кипрлік полициясы олардың қызметтерін тоқтатып тастады деген мәлімдемелер бар. Ризокарпасоның бір бөлігі батыс жағалаудағы Карпасияның ежелгі қаласында орналасқан, аңыз бойынша оны Пигмалион патша құрған.
Демография
1974 жылға дейін қалада басым түрінде грек кипрліктері тұрған. 1974 жылғы 20 шілдеде Түркияның Кипрге басып кіруі кезінде түрік әскерлері жарым аралды бөліп тастады, бұл қаланың грек кипрлік тұрғындарының оңтүстікке қашуына кедеріс келтірді. Осының салдарынан, 250 грек кипрлігі тұратын Ризокарпасо Солтүстіктегі ең ірі грек халқының мекені болып табылады. Дегенмен, 1974 жылдан 1985 жылға дейін шамамен 2500 грек кипрлігі ауылды тастап кетті.
Саясат
Қалада түрік кипрлік муниципалитет бар, оның қазіргі мэрі – Республикалық түрік партиясынан Суфи Кошкун. Кошкун 2014 жылы өткен сайлауда 50%-дан астам дауыс алып, бұрынғы мэр Мехмет Демирчини, ол Ұлттық бірлік партиясынан болған, жеңіп қызметке кірді.
Мәдениет және туризм
Түрік кипрлік Дипкарпаз спорт клубы 1978 жылы құрылған; оның футбол командасы 2015 жылы Кипр түрік футбол қауымдастығы (CTFA) K PET 2-ші лигасынде ойнады. Қаладағы білім беру жүйесіне бастауыш мектеп және Режеп Тайып Ердоған орта мектебі кіреді. Қала шағын туристік мүмкіндіктерге ие. Қазаншұйық жағажайы, таза 4 километрлік жағажай және Апостол Андреас монастыры қаладан жиырма шақырым шығысқа қарай орналасқан.