Кіріспе
Диафонема - тілдің немесе тіл кластерінің екі немесе одан да көп түрлері арасындағы байланысты дыбыстардың сәйкестігін анықтайтын абстрактілік фонологиялық бірлік. Мысалы, кейбір ағылшын түрлері кешке дейінгі дауыстыны күту немесе сегіздікке қарсы қояды Басқа ағылшын түрлері кешке дейінгі немесе сегіздікке қарсы тұрады Бұл екі түрлі сорттағы фонемалардың бір-біріне тоспалы емес жұбы үш түрлі диафонемаларды қою арқылы татуластыруға болады: А кеш сияқты сөздер үшін бірінші диафонема, күту сияқты сөздер үшін екінші диафонема және сегіз сияқты сөздер үшін үшінші диафонема Сөздер фонемалары диафонемалар Түрлілігі A Түрлілігі B кеш күту сегіздік диафонология диалекттердегі диафондардың жүзеге асуын зерттейді және орфография тілдің бір диалектісіне сәйкес келсе, маңызды. Тарихи лингвистикада бұл тілдің диалекттерге бөлінуіне байланысты ата-баба фонемасының рефлекстерімен байланысты, мысалы, көне ағылшын тілінің қазіргі заманғы реализациялары. Диафон сөзі бастапқыда диафонемамен бірдей мағынада қолданылған, бірақ кейіннен диафонема мен диафонема арасындағы байланысты фонема мен алофон арасындағы қатынасқа ұқсас етіп, кез келген ерекше нұсқаларға сілтеме жасау үшін қайта қолданылды.
A diaphoneme is an abstract phonological unit that identifies a correspondence between related sounds of two or more varieties of a language or language cluster. For example, some English varieties contrast the vowel of late with that of wait or eight Other English varieties contrast the vowel of late or wait with that of eight This non overlapping pair of phonemes from two different varieties can be reconciled by positing three different diaphonemes: A first diaphoneme for words like late , a second diaphoneme for words like wait , and a third diaphoneme for words like eight Words Phonemes Diaphonemes Variety A Variety B late wait eight
Diaphonology studies the realization of diaphones across dialects, and is important if an orthography is to be adequate for more than one dialect of a language. In historical linguistics, it is concerned with the reflexes of an ancestral phoneme as a language splits into dialects, such as the modern realizations of Old English
The concept goes back to the 1930s. The word diaphone was originally used with the same meaning as diaphoneme, but was later repurposed to refer to any of the particular variants, making the relationship between diaphoneme and diaphone analogous to that between phoneme and allophone.
Екі тілділік
Айнар Хоуген екі тілділікті зерттеуге диафониялық әдісті кеңейтті, диафониялар әртүрлі тілдердің дыбыстары бір категорияға байланысты болатын тіл аралық сәйкестендіру процесін білдіреді деп сенді. Тіл аралық сәйкестендірулер туысы жоқ сорттар арасында болуы мүмкін болғандықтан, көптеген түрлі тілдік байланыс жағдайлары үшін диасистеманы құруға болады, мұндай құрылыстың орындылығы оның мақсатына байланысты және оның қарапайымдылығы жүйелердің фонологиясының қаншалықты изоморфтылығына байланысты. Мысалы, Лос-Охос испан тілі (Рио-Ариба округінің шағын ауылы, Нью-Мексико) және Оңтүстік-Батыс ағылшын тілінің жергілікті түрлері бір-біріне өте изоморфты, сондықтан мұндай тілдік байланыс жағдайына диафониялық тәсіл салыстырмалы түрде қарапайым болады. Гавай плантацияларында жапондық иммигранттар қолданатын пиджин ағылшын тілінің фонологиясын талқылауда диафониялық тәсіл қолданылады. Хауген де, Вайнрайх та тілдер арасындағы фонемалық жүйелер бір-бірімен теңестірілмейтін кезде, бір тілден тыс фонемаларды қолдануды орынсыз деп санайды. Сол сияқты, , фонемиялық бейнелеулер фонологиялық араласумен айналысқан кезде шатасуға әкелуі мүмкін деп айтады және тар фонетикалық транскрипция қиын болуы мүмкін деп ескертеді, әсіресе синтаксис және морфология сияқты басқа грамматикалық ерекшеліктерді талқылау кезінде. Фонемиялық жүйелер ескермейтін алофондар интерференция және тіл аралық сәйкестендіру процесінде маңызды болуы мүмкін.
Қарыз алу
Сол сияқты диафон терминін қарыз алудан туындаған әр түрлі тілдерде кездесетін туыс сөздерді талқылау кезінде қолдануға болады. Нақты айтқанда, бұл терминді тілшілер формасы мен / немесе таралуындағы ұқсастықтар салдарынан тілдік тұрғыдан қиылысқан фонемаларға теңестіру үшін қолданды. Мысалы, испан тілінде "диафониялық сәйкестендіруге" ие болған Хуаве тіліндегі қарыз сөздер: àsét ("май", испан тілінен aceite) және kàwíy ("ат", испан тілінен caballo). Ана тілі фонологиясымен бірдейлікті қабылдау дегеніміз - қарыз алушы тілдің (осы жағдайда, Хуаве) сөйлейтін адам қарыз алушы тілден (осы жағдайда, испан тілінен) жаңа ерекшеліктерді өздерінің ерекшеліктеріне тең деп естиді және оларды қайта жаңғырту кезінде өздерінің орнына қояды. Бұл тіл аралық көшірмелерде фонемалар немесе фонотаксикалық шектеулер тым әртүрлі болған кезде, одан да экстремалды компромистерлер болуы мүмкін; мысалы, ағылшынша "Merry Christmas" сөз тіркесі, гавай тіліне қарыз алғанда, mele kalikimaka болады.
Пиджин және креол тілдері
Диафониялық сәйкестендіру процесі пиджиндер қалыптасқан кезде пайда болады; лексикалық және морфосинтактикалық үлгілер ортақ болса да, сөйлейтіндер көбінесе өз ана тілінің фонологиялық жүйелерін қолданады, яғни олар жұмыс істейтін пиджиннің өзара түсініктілігін жеңілдету үшін басқалардың сөйлеуінде осындай диафониялық сәйкестіктерді тануды үйренуі керек. ереже айырмашылықтарын белгілі бір сөйлеудің посткреольдік континуумның акролектальдық және базалектальдық формалары арасындағы арақашықтығын анықтау үшін пайдалануға болады деп ұсынады. мезолектальды сорттардың көбінесе мұндай ережелерден шыға алмайтын ерекшеліктері бар екендігін атап көрсетеді.