Кіріспе

Ирландиялық опера "Тойға асығыңыз" - Гилберттің 1873 жылғы "Тойлық наурыз" пьесасына негізделген В. С. Гилберттің либреттосы мен Джордж Гроссмит музыкасы бар үш актілі комедиялық опера. Опера Гросмит жасаған композицияның ең амбициялық бөлігі болды. Бұл шығарма Чарльз Уиндхемнің басқаруымен Лондонның Критерион театрында 1892 жылы 27 шілдеде ашылды. Ол 1892 жылы 20 тамызда 22 спектакльден кейін жабылды. Опера сәтсіз аяқталса да, композитордың 18 жасар ұлы Джордж Гроссмит-младший Лондон сахнасына шығады. Ол театр саласында ұзақ уақыт қызмет етті.

1-сурет: Ағаш қайыңның үйіндегі бөлме.

Бүгін - "Қозық-қарға" үйлену тойы. Джексон Пэттиге қалыңдық Мария Магуайрдың Уэльстің шалғай бұрышында тұратынын түсіндіреді. Бопадди ағасы Пэттиге үйлену тойына арналған сыйлық береді. Ағаш қайың ағасына Хайд-паркте болған бір қызық оқиға туралы айтып береді. Атқа мінген жігіт бір әйелдің сабан шапанын жеп жатқан күйінде аңды ұстап алады. Ағаш қайың әйелге бүлінген шапаны үшін шиллинг төледі. Бопадди ағасы шапқының өзінің үйлену тойына берген сыйлығына ұқсайтынын айтады. Жалғыз қалған Дәндібек өзінің болашақ қалыңдығына қуанатынын, бірақ оның әкесі "адамдық шошқа" екенін айтады. Ол сондай-ақ оның көңілді туысы Фудлге ашулы, оған оны сүйуге рұқсат етіледі, ал Десанға болмайды. Леонора, ағаш қайыңның атын шапанын жарып алған ханым, оның туысы капитан Бэппен бірге келеді. Ағаш қайың оларға кешірім сұрайды және көбірек ақша ұсынады, бірақ олар оның шапқырын ауыстыруы керектігін талап етеді, өйткені Леонораның күйеуі өте қызғанышпен қарайды және егер ол шапқырсыз қайтып келсе, оны кешірмейді. Ағашқұйрық жергілікті шапаншыдан алмастыруды уәде етеді. Осы уақыт аралығында ол жасырынуларын талап етеді, өйткені қалыңдық пен қайын атасы үйде басқа әйелді тапса, бұл ыңғайсыз болар еді. Тойға келген қонақтар да келіпті. Магуайр үйлену тойының тоқтатылғанын айтады, өйткені Вудпекер оларды сыртта күтіп тұрды, және ол Мария Фудлге үйленетінін мәлімдейді. Ағашқұйрық кешірім сұрағаннан кейін, Магуайр Марияға үйленуге болады дейді. Ағаш қайыңға тіркеуге бара жатқанда, шапан дүкенінде тоқтап қалу үшін себеп керек, сондықтан ол оларға некелік куәлігін жоғалтып алғанын айтады. Магуайр тағы да үйлену тойын тоқтатады, бірақ Вудпекер дәрігердің үйіне барып, жаңа лицензия алатынын айтқанда, олар тынышталды. Ағашқұйрық қалыңдықтың отбасы ауыл адамдары екенін және дәрігердің ортақ дүкені мен киіз үйдің айырмашылығын білмейтінін байқады.

2-сурет: Фабриканың көрнекі бөлмесі

Белла, флизельщик, бір кезде үйленуді ұсынған, содан кейін тастап кеткен Вудпекерді таниды; ол әлі де уәдесін орындауға ниетті екенін айтады. Белла оған жақсы сабан шапқышты беруге келіседі, егер ол оны түстен кейін түскі асқа және кешкі театрға алып кетсе. Ол келіседі де, қыз шапқышты алуға кетеді. Тойға келген қонақтар шыдамсызданып, кіреді. Олар өздерін дәрігердің ортақ бөлмесінде деп санайды. Криппс кіргенде, олар оны тіркеуші деп қате қабылдайды және неке куәлігін алу үшін өз аттарын оған диктантпен беруге тырысқанда, шатасу пайда болады. Фудл Бэлланы құшақтап жатқан Ботпекерді көрді. Магуайр тағы да тойды тоқтатып, Марияны Фудлге береді. Ағашқақ Белланың оның туысы екенін айтады, ал той қайтадан жалғасады. Криппс кетіп, тойға келгендер оны қуып жетеді. Белла Дропашкаға өзінің іздеген сабан шапқырына сәйкес келмейтінін және үш апта бойы оған ұқсас басқасын ала алмайтынын айтады. Лондоннан көрген жалғыз соған ұқсас шапқыры Маркет-Харбороның маркизасына сатылған. Ағашқұйрық маркизаға барып, оның шапанын тастап кетуіне көндіру керек деп шешті. Криппс тынысы қатып, үйлену тойының артынан кіреді, олар әлі де оны тіркеуші деп санайды.

1-сурет: Көркем жабдықталған қонақ бөлмесі

Турниптопшир герцогы Маркет-Харбороу маркизасының үйіне итальяндық фальцет әншісі Ниснардінің концертіне келеді. Герцог "өте сезімтал герцогтан гөрі қарапайым адам болуды артық көретінін" айтады. Ағаш қайырығы келеді. Қазір ол Мариямен тұрмысқа шыққан, ал тойға келгендер сыртта күтіп тұр. Ол оларға Маркизаның үйі Сент-Джеймс залында екенін және ол үйде ертеңгілік асқа дайындық жасап жатқанын айтты. Герцог Вудпикерді итальяндық әнші деп қате түсіндіріп, Ниснарди келгенін айту үшін кетеді. Маркиза кіреді, сонымен қатар Десанның Ниснарди екенін болжайды. Ол оның хатты алған-алмағанын сұрайды. Ол "мен жасадым" деп жауап береді және Десанға гүл сыйлайды. Ол гүл емес, қыздың киімін қалайтынын айтады. Ол Ниснардидің жазбасынан үзінді келтіргенде, Дескері шатастықты түсінеді, бірақ ол түсіндіре алмай тұрып, маркизаның қонақтары концертке келеді. Ойынға қосылып, Дескер оларға дауысы жоғалып кеткенін, бірақ маркиза оның қалауына бойсұнса, ән айта алатынын айтады. Ол өзінің сабан шапанын қалайды. Магуайр кіреді, ішімдік ішіп. Маркиза оны Ниснардидің сүйемелдеушісі етіп алады. Ол оны қонақтарымен таныстыруға шығарады. Қызметші қыз шапқышпен кіреді, бірақ оны ашқанда, ол қара шапқышты табады. Қызметші қыз маркиза өзінің ақ сабан шапанын немересі генерал-майор Бунтхендер ханымға бергенін түсіндіреді. Ағаш қайың генерал-майордың үйіне бірден баруды шешті, бірақ герцог оны кетер алдында тоқтатты. Ағаш қайыңның айтуынша, ол өзінің дыбыс бұрамасын тастап кеткен және оны алуға үйге бара жатқан. Маркизаның қонақтары оның ән айтуын талап етеді. Магуайр фортепианода ойнауға тырысады. Тойға келген қонақтар маркизаның тамағын жей бастады. Маркиза герцогтің қолына құлап түседі, ал Десан қашып кетеді.

1-сурет: Генерал-майор Бунтхендердің үйіндегі киім-кешек бөлмесі

Генерал-майор аяғын ыстық ваннаға малып жатыр. Ол ешқашан шайқасқа қатысқан емес, бірақ егер одан сұраса, ерлік істерді орындайтынын айтады. Әйелі Леонора күні бойы жоқ, ол өзін алдап жүр ме деп ойлайды. Ағаш қайың келіп, маркизаның концерті туралы түсіндіреді. Бунтхендер Бунтхендерге бұл әңгімені неге айтып отырғанын білгісі келеді. Ағаш қайың Бунтхандердің әйелімен кездескісі келеді. Ол "үйде жоқ" дейді, бірақ Десан төменге түсіп, оны іздеп, Бунтхендер мен оның аяқ ваннасын қоршап алады. Бунтхард, киімін кигеннен кейін, Дескердің артынан жүретінін айқайлайды. Магуайр үйді Ағашқұйрықтың үйі деп ойлап кіреді. Оның аяқкиімдері ауырған, ол Бунтхандердің аяқкиімдерін көргенде, оларды өз аяқкиімдерімен ауыстырды. Содан кейін тойға келгендерді үйіне кіргізеді. Бопадди аға кіреді, ал Бунтхендер үйіне шабуыл жасалып жатыр деп санайды. Ол шуды естіп, төмен түсіп кетеді, Магуайрдың қатаң аяқкиімдері бар. Магуайр тойға қонақтарды алып келеді. Магуайр Дрогатель экранның артында киініп жатыр деп санайды және бақытты некеге қол жеткізу үшін "барлық жағынан әйеліңізге беріле тұрыңыз" деп кеңес береді. Олар кетіп барады. Ағашқақ бірнеше шапқышты тапты, бірақ зақымдалған шапқышты ешкім таппады. Бунтхендер оны ұры деп есептеп, қарсы алады. Ағаш қайыңның шапқыштың қажеті туралы түсіндіреді. Бунтхендер алғашқыда көңілді, бірақ ол өз әйеліне Woodpecker атты күйреткен сопақша шапқыр екенін түсінеді. Ол өз ісін сотқа беруге уәде береді.

2-сурет: Ағаш қайыңның үйінің маңындағы көше

Магуайр мен Марияның ойлауы бойынша, неге Ағашқақ оларға құтылып кетеді. Олар, ақыры, Дәндіқұстың үйін тапқандарын білген соң, есікті қағып алады. Джексон, парковник, оларға кіре алмайтынын айтады, өйткені "шапақсыз әйел" әлі де іште. Магуайр үйде тағы бір әйелдің бар екенін естіп, таңғалады. Марияны ажырастырып, Фудлге үйлендіруге уәде беріп, Джексонға барлық үйлену сыйлықтарын алуға бұйрық береді. Ағаш қайың келіп, Леонораның үйде екенін мойындайды. Джексон сыйлықпен оралады. Магуайр бәріне сыйлық алып, вокзалға баруға бұйырды. Бопадди аға оларды сақ болуға шақырады, өйткені оның сыйлығы - нәзік сабан шапқышы. Ағашқақшы шапқыншылықпен шапқын қорабын ашады; шапқын оның аты жеген шапқынға ұқсас. Ол Леонораны іздеп, ішке кіреді. Полиция қызметкері Уилкинсон кіреді және барлық сыйлықтар ұрланған мүлік деп санайды. Ол барлық тойға келгендерді тұтқындап, полиция бөлімшесіне алып кіреді. Ағаш қайың Леонора мен капитан Бэппен бірге қайта оралады, бірақ бас киім жоқ. Бунтхард тез жақындап келеді, Леонора оның өзінен "Дыбырауық"пен бірге көрінуін қаламайды. Тез ойланып, Дырқас офицер Уилкинсонға Леонораның мас және тәртіпсіздікке ұшырағанын айтады. Ол мен Бэпп тұтқындалып, полиция бөлімшесіне әкелінеді. Бунтхундер Ағашқұйрықтың үйіне ашулы келеді. Капитан Бэпп шапқышты станция терезесінен лақтырады, бірақ ол қол жетпейтін жарық бағанасына түседі. Бунтхендер Леонораны таппай, оның Вудпекерді айыптауы әділетсіз деген қорытындыға келеді. Бунтхандердің күдімін оятпай, Woodpecker шапқышты ығыстыру үшін қосқышпен шатырды пайдалануға тырысады. Леонора мен тойға келгендер полиция бөлімшесінен оралады. Магуайр бас инспекторға пара берді, олар кінәсіз. Тойға келген қонақтардың бірі шапқышты қайтарып алады, Леонора оны алады. Ол күйеуіне күні бойы әпкесінің үйінде күтіп отырғанын айтады. Барлығы татуласты. Ағаш қайың мен Мария үйге бірге кіреді.