Кіріспе

Три Святителия (Три Святителя) - 1890 жылдары Ресейдің Императорлық әскери-теңіз флоты үшін салынған три Святителиядан бұрын жасалған жауынгерлік кеме. Ол Қара теңіз флотында қызмет етті және 1905 жылы маусымда көтерілісші ресейлік "Потьомкин" атты жауынгерлік кемені қуып жүрген күштердің флагманы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде кеме екі рет неміс крейсеріне (ресми атауы Явуз Султан Селим) тап болды, бірақ ол неміс кемесіне ешқашан соқпайтын, ол оған зақым келтірмеген. 1915 жылдан бастап ол жағалауды бомбалау рөліне ауыстырылды, өйткені ол флоттағы ең ескі соғыс кемесі болды. 1917 жылғы ақпан революциясы басталған кезде Три Свиатители Севастополде қайта жөндеуден өтіп жатты және одан кейін ол ешқашан жұмыс істемеді. Три-Свиатители 1918 жылы мамыр айында немістер қаланы басып алған кезде тұтқынға алынды және 1918 жылы қарашада қарулы келісімнен кейін одақтастарға берілді. 1919 жылы ағылшындықтар Севастопольден кетіп, алға басып келе жатқан большевиктердің ақ рустарға қарсы қолданып кетуіне жол бермеу үшін оның қозғалтқыштарын жойды. 1920 жылы ақтар Қырымнан көшіп кеткенде, ол тасталып, 1923 жылы жойылған.

Дизайн

Три Свиатителияның дизайны Балтық флотының ресейлік Navarin линкорының кеңейтілген нұсқасына негізделген, оның бронь мен қару-жарағы жақсартылған. Кеменің ұзындығы су деңгейінен 371 метр, жалпы ұзындығы 378 метр. Оның ұзындығы 22 метр, су тереңдігі 9 метр болатын. Ол , оның жобаланған ығысуы Три Свиатителиядан әлдеқайда үлкен болды, ол Navarin-тен 7 метр ұзын, 6 фут (2 метр) кең және көбірек ығысуды қамтамасыз етті. Оның биіктігі 2 метр болатын .

Қозғалтқыш

Кемелерде британдық Хамфрис және Теннант фирмасы жасаған үш цилиндрлі тік үш есе кеңейтілген бу қозғалтқыштары бар еді. Будың жалпы шығарылымын қозғалтқыштарға 14 цилиндрлі от құбырлары қазандықтарымен қамтамасыз етілген. Теңіздегі сынақтарда электр станциясы жалпы 305 кВт қуаты бар үш динамоны толық жүктемеде жеткілікті қуатымен қамтамасыз еткен. Бірақ олар тым кішкентай болды және барлық электр жабдықтарын бір мезгілде жұмыс істеуге жеткілікті қуат бере алмады.

Қару-жарақ

Оның негізгі қару-жарағы төрт 40 калибрлі Обухов Модель 1895 гауһардан тұрады. Әр мұнараның ату бұрышы 270°-ға тең болатын. Қарудың атыс аралығы 105 секундқа тең. Олардың ең жоғары биіктігі +15 градус, ал ең төменгі биіктігі -5 градус. Олар 10° биіктіктен 10 м/с жылдамдықпен оқ атыпты. Бір қаруға 75 оқ тиді. Торпедоға қарсы кемелердің қару-жарағы көптеген түрлі қарулардан құралған. 45 калибрлі төрт Канет 1892 үлгісіндегі пулялар үстінен жасалған құрылыстың бұрыштарына орнатылған. Қарулы қарудан 18 градус биіктікте отын шапқыштық жылдамдықпен оқты. Отын жылдамдығы минутына 12-15 рет. Барлығы 10 Hotchkiss пулеметтері тасымалданды: 4,7 дюймдік пулеметтердің арасында алты, екі - суперструктураның алдыңғы шетінде және екі - артқы корпустағы амбразураларда. Барлығы 40 Hotchkiss пулеметтері орнатылған; сегізін әр жауынгерлік жоғарғы жақта, сегізін жоғарғы жақта, он екісін кішкентай корпус амбразураларында алдыңғы және артқы жақта және қалған төртеуінің орналасуы белгісіз. Три Свиатители алты торпеда түтігін алып жүреді. Алдыңғы кең түтікшелер су астында, ал қалған төрт түтікше су үстіне, әрқайсысы алдыңғы және артқы және артқы кең түтікшелер.

Қорғау

Три-Свиатители - Харви бронын қолданған алғашқы ресейлік кеме. Төменгі каземат белдеуден жоғары, ұзындығы 218 фут (66 м), биіктігі сегіз фут болды және мұнаралардың негіздерін қорғау үшін жасалды. Оның қабырғалары 16 дюймді құрайтын, ал алдыңғы және артқы жағынан 16 дюймді көлденең қалқандар арқылы жабылатын. Жоғарғы каземат алты дюймдік пуляларды қорғады және барлық жағынан қалың болды. Мұнаралардың қабырғалары қалың, ал басқару мұнарасының қабырғалары қалың болды. Никельді болаттан жасалған бронь қақпағы төменгі казематтан қалың, ал негізгі бронь белбеуінің алдыңғы және артқы жағында қалың болды.

Қызмет

Три Свиатителия Шығыс православие шіркеуінің үш қасиетті иерархының есімімен аталған. Ол Николаев кеме жасақтауында 1891 жылы 15 тамызда салынған, бірақ нақты құрылыс 1891 жылдың қаңтарында басталған. Кеме 1893 жылы 12 қарашада суға қосылып, келесі жылы аяқталу үшін Севастополға жеткізілді. Ол ресми түрде 1895 жылы Қара теңіз флотында қызмет етті, бірақ оның теңіздегі сынақтары 1896 жылдың қыркүйек-қазан айларына дейін басталмады. 1899 жылы Три Свиатители әлемдегі алғашқы радиомен жабдықталған кеме болды, бұл қондырғыны орыс физигі Александр Степанович Попов жасаған, оның қашықтығы шамамен 3 миль (5 км). Кеме 1905 жылы 30 маусымда ресейлік "Потьомкин" атты шайқас кемесін басып алудың сәтсіз әрекеті кезінде контр-адмирал Ф. Ф. Вишневецкийдің флагманы болды. Оның алдыңғы жауынгерлік шапаны 1908 жылы алынып тасталды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Три Свиатители, доредноут алдындағы ресейлік Евстафи (флагман), Иоанн Златоуст, Пантелеимон (бұрынғы Потемкин), Ростислав атты әскери кемелерімен бірге 1914 жылы 17 қарашада таңертең Трапезонды бомбалады. Оттамалық крейсер Явуз Султан Селим мен жеңіл крейсер Миддли келесі күні Севастополге қайтып оралған кезде оны ұстап алды. Түскі сағатқа қарамастан, тұманды жағдай болды және бастапқыда бас кемелер бір-бірін байқамады. Қара теңіз флоты соғыстан бұрын "бас кеме" бақылауындағы бірнеше кемелерден отты шоғырландырумен тәжірибе жүргізді және Евстафи өзінің отты Иоанн Златоуст, бас кеме, Явузды көретінге дейін ұстады. Ақыры, пулемет командалары Евстафидің өз бағасынан асып түсетін қашықтықты көрсетті, сондықтан Евстафи өзінің деректерін пайдаланып, Явуз бұрылып, оның кең жағын ашу үшін от ашты. Алайда Три Свиатители Иоанн Златоусттың дәл емес қашықтықтағы деректерін пайдаланып, Османдық кемені ешқандай соққыға ұшырамады. Три Свиатители мен Ростислав 1915 жылы 18 наурызда Босфордың сағасында Осман бекіністерін бомбалады, бірақ солтүстікке қарай жүзіп, қоршау күштеріне қосылу үшін тек 105 раунд атқан. 3 сәуірде Явуз және бірнеше түрік әскери-теңіз кемелерінің рейд Орыс порты Одесса; Орыс жауынгерлік эскадрильясы оларды тосқауылға алу үшін сортты. Жауынгерлік кемелер Явузді күні бойы қуып жүрді, бірақ тиімді оқ ату қашықтығына жете алмады және қуып жүруді тоқтатуға мәжбүр болды. 25 сәуірде Три-Свиатители мен Ростислав Босфор бекіністерін бомбалауды қайталады. 2 және 3 мамырда Святтелия, Ростислав және Пантелеймон бекіністерді қайтадан бомбалады. Алайда бұл жолы үш жауынгерлік кеменің арасында 528 алты дюймдік снарядқа қоса жалпы саны 337 негізгі оқ атылды. 1915 жылы 9 мамырда Три Свиатители мен Пантелеимон Босфор форттарын бомбалау үшін қайта оралды. Явуз қоршаудағы үш кемені басып алды, бірақ екі жақ та зақым келтірмеді. Три Свиатители мен Пантелимон өздерінің жұбайларына қосылды және соңғысы Явузға екі рет соққы берді. Орыс кемелері оны алты сағат бойы қуып жүріп, кейіннен тоқтады. 1915 жылы "Три-Святтелия" кемесі әр мұнарасының үстінде екі ұшаққа қарсы пулеметпен жабдықталған. 1915 жылы 12 тамызда ол және басқа да барлық пре-дредноуттар, ресейлік императорлық "Мария" дредноуты қызметке кіргеннен кейін 2-ші линкорд бригадасына ауыстырылды. 1916 жылы Анадолу жағалауында жағалауды бомбалау және кемелерге қарсы миссияларды жүргізді. Три Свиатители 1917 жылғы ақпан төңкерісі кезінде Севастополде қайта жөндеуден өткізілді. Ол 1918 жылы мамыр айында Севастополде немістердің тұтқындауына ұшырап, 1918 жылы желтоқсанда қарулы келісімнен кейін одақтастарға берілді. 1919 жылы 24 сәуірде ағылшындықтар Крымнан кетіп бара жатқанда, оның қозғалтқыштарын бұзып, алға қарай келе жатқан большевиктердің ақ рустарға қарсы пайдалануына жол бермеді. Кеме Ресейдің Азамат соғысы кезінде екі жақтан да тұтқындалды, бірақ 1920 жылы қарашада Қырымнан көшіп шыққан кезде ақ ресейліктер оны тастап кетті. Три Свиатители 1923 жылы жойылған, бірақ ол 1925 жылы 21 қарашада Әскери-теңіз тізімінен шығарылған.