Alexander Tamanian

Кіріспе

Армян сәулетшісі (1878-1936) Александр Таманян (4 наурыз 1878 - 20 ақпан 1936) - Ресейде туған армян неоклассикалық сәулетшісі, Ереван қаласында жасаған жұмыстарымен танымал.

Өмір және жұмыс

Таманян 1878 жылы Екатеринодар қаласында банкир отбасында дүниеге келген. 1904 жылы Санкт-Петербург өнер академиясын бітірген. Оның шығармалары сол жылдары танымал болған сезімтал және көркем неоклассикалық үрдістерді бейнеледі. Оның алғашқы еңбектерінің қатарына Царское Селодағы В. П. Кочубейдің особнягі, 1911-1912; Москвадағы Новинский бульварындағы князь С. А. Шербатовтың үйі, 1911-1913; селолық темір жол қызметкерлерінің тұрғын үйі және Москва маңындағы Прозоровская станциясындағы (қазіргі Кратово) туберкулезге қарсы санаторий, 1913-1923; Литюбердегі Қазан темір жолының орталық цехтары, 1916). 1914 жылы сәулет академиясының академигі болды, 1917 жылы Өнер академиясының вице-президенті болып сайланды. 1923 жылы Ереванға көшіп келіп, республикадағы жаңа құрылыс жұмыстарына жетекшілік етті. Ол жергілікті Халық Комиссарлары Кеңесінің бас инженері және Армения КСР-інің Орталық сайлау комиссиясының мүшесі болды (1925-1936), құрылыс индустриясын демеушілік етті, Ленинканан (қазіргі Гюмри) (1925), Степанакерт (1926), Нор Баязет (қазіргі Гавар) және Ахта ахпара (екеуі де 1927 жылы), Ечмиадзин (1927-1928) және басқалар. Таманян 1924 жылы бекітілген қазіргі Ереван қаласының алғашқы бас жоспарын жасады. Таманианның стилі негізінен шағын провинциялық қаладан қазіргі Армения астанасына, ірі өнеркәсіптік және мәдени орталыққа айналдыруда маңызды рөл атқарды. Неоклассицизм оның дизайнында басым болды, бірақ Таманиан ұлттық дәмділік (туфтың қызыл қаптамалары, тасқа жасалған дәстүрлі сәндік оюлар және т.б.) енгізді. Еревандағы ең танымал жобаларының арасында ГЭС (1-ЭРГЭС, 1926), А. Спендиарь атындағы опера және балет театры (1926-1953), Республика алаңы (1926-1941) және басқалары бар. Сондай-ақ, ол елдегі тарихи ескерткіштерді қалпына келтіру жобаларын әзірлеуде маңызды рөл атқарды, ол Армениядағы тарихи ескерткіштерді қорғау жөніндегі комитеттің төрағасы болды. Таманиан Бенуа отбасы мүшесі Камилла Эдвардсқа үйленген. Олардың ұлдары Геворг (Георги) және Юлиус Таманян да атақты сәулетшілер болып, әкесінің ісін жалғастырды. Таманян 1936 жылы 20 ақпанда Ереванда қайтыс болды. Ол Ереванның орталық бөлігінде орналасқан Комитас пантеонында жерленген.

Tamanian was born in the city of Yekaterinodar in 1878 in the family of a banker. He graduated from the St Petersburg Academy of Arts in 1904. His works portrayed sensitive and artistic neoclassical trends popular in those years. Some of his early works included the mansion of V. P. Kochubei in Tsarskoye Selo, 1911–1912; the house of Prince S. A. Scherbatov in Novinski Boulevard in Moscow, 1911–1913; the village railway employees housing and the tuberculosis sanatorium at the Prozorovskaya station (now Kratovo) near Moscow, 1913–1923; central workshops of Kazan railway in Lyubertsy, 1916). He became an Academician of Architecture in 1914, in 1917 he was elected as the Vice President of the Academy of Arts. In 1923 he moved to Yerevan, heading the new construction effort in the republic. He was the chief engineer of the local Council of People's Commissars and was a member of the CEC of the Armenian SSR (1925–1936), sponsored the construction industry, designed the layouts of towns and villages including Leninakan (now Gyumri) (1925), Stepanakert (1926), Nor Bayazet (now Gavar) and Ahta ahpara (both in 1927), Echmiadzin (1927–1928), and others. Tamanian created the first general plan of the modern city of Yerevan which was approved in 1924. Tamanian's style was instrumental in transforming what was essentially a small provincial city into the modern Armenian capital, a major industrial and cultural center. Neoclassicism dominated his designs but Tamanian also implemented a national flavor (red linings of tuff, traditional decorative carvings on stone etc.). Among his most famous designs in Yerevan are the hydroelectric station (ERGES 1, 1926), the Opera and Ballet house named after A. Spendiarian (1926–1953), the Republic Square (1926–1941) and others. He also played a major role in the development of restoration projects of historical landmarks in the country, chairing the Committee for the Protection of Historic Monuments in Armenia. Tamanian was married to Camilla Edwards, a member of the Benois family. Their sons Gevorg (Georgi) and Yulius Tamanian also became noted architects and continued their father's work. Tamanian died in Yerevan on February 20, 1936, and is buried at the Komitas Pantheon which is located in the city center of Yerevan.