Кіріспе
1968 жылғы халықаралық шарт Жол белгілері мен сигналдары туралы конвенция, әдетте, жол белгілері мен сигналдары туралы Вена конвенциясы деп аталады, бұл халықаралық деңгейде қолданылатын жол қозғалысы үшін қол қою жүйесін (жол белгілері, жол жарықтары және жол белгілері) стандарттау жөніндегі көпжақты шарт.
The Convention on Road Signs and Signals, commonly known as the Vienna Convention on Road Signs and Signals, is a multilateral treaty to standardize the signing system for road traffic (road signs, traffic lights and road markings) in use internationally.
Тарих
Бұл конвенция Біріккен Ұлттар Ұйымының Экономикалық және әлеуметтік кеңесінің 1968 жылғы 7 қазаннан 8 қарашаға дейін Венада өткен Жол қозғалысы жөніндегі конференциясында мақұлданды, 1968 жылғы 8 қарашада Венада жасалды және 1978 жылғы 6 маусымда күшіне енді. Бұл конференцияда сондай-ақ жол қозғалысы туралы Вена конвенциясы жасалды, ол халықаралық жол қозғалысы заңдарын стандарттау арқылы осы заңнаманы толықтырады. Конвенция 1949 жылғы жол белгілері мен сигналдары туралы Женева хаттамасын қайта қарады және едәуір кеңейтті, ол өз кезегінде 1931 жылғы Женева конвенциясына негізделген Жол белгілерін біріктіру туралы. 2003 жылы өзгерістер енгізілді, соның ішінде белгілердің оқылуы, айналма жолдарда басымдық беру және туннельдердегі қауіпсіздікті жақсарту үшін жаңа белгілер енгізілді. Вена конвенциясы да, Женева протоколы да, негізінен, 20-ғасырдағы Батыс Еуропадағы жол қозғалысы белгілері туралы консенсус негізінде қалыптасты. Мүмкіндігінше әмбебап ету үшін конвенция кейбір өзгерістерге жол береді, мысалы, қауіптілік туралы ескерту белгілері үшбұрышты немесе шаршы алмаз пішінде болуы мүмкін, ал жол белгілері ақ немесе сары болуы мүмкін. БҰҰ-ның көпшілігі толық келісімді ратификацияламаса да, онда қамтылған белгілер мен заң принциптері көпшілік жерлерде жол қозғалысы заңдарының негізін құрайды. Оңтүстік Африканың даму қауымдастығы (SADC) ұсынған SADC RTSM деп аталатын баламалы конвенцияны оңтүстік Африканың он елі қолданады. Сауд Арабтық Даму Кеңесінің РТСМ-нің көптеген ережелері мен қағидаттары Вена конвенциясының ережелеріне ұқсас. Құрама Штаттарда белгілер АҚШ Федералды тас жол басқармасының бірыңғай жол қозғалысын бақылау құрылғылары туралы нұсқаулығына негізделген. MUTCD-дегі белгілер көбінесе мәтінге бағдарланған, бірақ кейбір белгілер пиктограммаларды да қолданады. Канада мен Австралияда жол белгілері негізінен MUTCD-ге негізделген. Оңтүстік Америкада, Ирландияда, бірнеше Азия елдері (Камбоджа, Жапония, Таиланд, Малайзия және Индонезия) және Жаңа Зеландияда жол белгілеріне Вена конвенциясы мен MUTCD әсер етеді. Орталық Америкада жол белгілеріне MUTCD қатты әсер етеді және ол Американың Орталық Америка интеграциялық жүйесіне (SICA) сәйкес келеді.
Жол белгілері
Сонымен қатар, конвенцияда жол белгілері де нақтыланған. Барлық осындай белгілердің биіктігі 6 метрден кем болмауы тиіс, ал мысық көзінің шағылымы жол бетінен 15 метрден аспауы тиіс. Жол белгілері ақ немесе сары түсті болуы тиіс. Белгілердің ұзындығы мен ені мақсатына байланысты өзгереді, бірақ өлшемнің нақты сандары көрсетілмеген; құрылыс салынған аймақтардағы жолдар жолақты бөлу үшін үзілген сызықты қолдануы керек, ал үздіксіз сызықтар тек көрінудің төмендеуі немесе көлік жолдарының тарылуы сияқты ерекше жағдайларда ғана қолданылуы керек. Жол бетіне жазылған барлық сөздер жер атаулары немесе "стоп" немесе "такси" сияқты көптеген тілдерде танымал сөздер болуы керек.
Уағдаласушы тараптар
Конвенцияға 2022 жылдың қазан айына қарай 71 мемлекет қатысушы және 35 қол қоюшы (оның ішінде қосылатын мүшелер) бар: Албания, Армения, Австрия, Әзірбайжан, Бахрейн, Беларусь, Бельгия, Бенин, Босния және Герцеговина, Бразилия, Болгария, Бурунди, Орталық Африка Республикасы, Чили, Коста-Рика, Кот-д'Ивуар, Хорватия, Куба, Кипр, Чехия, Конго Демократиялық Республикасы, Дания, Эквадор, Эстония, Финляндия, Франция, Грузия, Германия, Гана, Грекия, Гайана, Киелі орын, Венгрия, Үндістан, Индонезия, Иран, Ирак, Италия, Қазақстан, Кувейт, Қырғызстан, Латвия, Либерия, Лихтенштейн, Люксембург, Солтүстік Македония, Мексика, Молдова, Моңғолия, Марокко, Черногория, Мьянма, Нидерланды, Нигерия, Норвегия, Пәкістан, Парагвай, Филиппин, Польша, Португалия, Катар, Ресей, Сан-Марино, Сауд Арабия, Сенегал, Сербия, Сей, Сейшелия, Сейшель, Сьерра-Лерон, Сьерра-Леоне, Словения, Кипр, Испания, Швеция, Швеция, Швеция, Швеция, Гвинея, Гвинея, Гвинея, Гвинея, Швейцария, Түркістан, Уганда, Араб Араб Араб Араб Араб Араб Корольстан, Тайланд, Туниса, Тайланд, Түркістан, Бірік әмірліктер, Түркістан, Түркістан, Украина, Түркіменстан, Түркіменстан, Түркіменстан, Түркіменстан, Венесу, Венесу, Венесузелавия, Венесузелавия, Венесуэва. Еуропадағы конвенцияға қатысушы емес елдер - Андорра, Ирландия, Исландия, Мальта және Монако. Азиядағы конвенцияға қатысушы емес елдер: Ауғанстан, Бангладеш, Малайзия, Қытай Халық Республикасы (Гонконг пен Макаоны қоса алғанда), Қытай Республикасы (Тайвань), Израиль, Жапония, Иордания, Ливан, Солтүстік Корея, Оман, Палестина, Сирия және Йемен. Камбоджа, Лаос және Оңтүстік Корея осы конвенцияға қол қойған, бірақ әлі ратификацияламаған. Басқа елдер конвенцияға қол қоймады, алайда кейбіреулері өз еркімен Вена конвенциясының кейбір белгілерін қабылдады.