Кіріспе

Англияның Девон графтығының оңтүстік жағалауындағы Торбей қалашығының тарихы 450 000 жыл бұрын Кентс үңгірінен табылған ертедегі адам заттарынан басталады. Он бірінші ғасырдағы Domesday Book жазбаларына дейін Торквейде тұрақты жұмыспен айналысқаны туралы дәлелдер аз, бірақ римдік сарбаздар сапар жасағаны және 'Торре' деп аталатын кішкентай саксондық қонысы болғаны белгілі. 1196 жылы мұнда Торре аббатшылығы құрылды, ол 1539 жылы таратылған кезде Англиядағы ең бай премонстратанттық монастырға айналды. Ғимараттарды 1662 жылы сэр Джордж Кэри сатып алған. Карилер мен Бриверлер отбасылары арасында қазір Торквей орналасқан жердің көп бөлігі болды. XIX ғасырда жердің басым бөлігі үш отбасына тиесілі болды: Кари, Палк және Маллок. 19-ғасырдың басына дейін, 2-ші баронт Лоуренс Палк мұнда жаңа порт салғанға дейін, аз даму болды. Қаладағы кейінгі құрылыс көп бөлігін оның адвокаты Уильям Китсон жасаған, ол 1833 жылы Палк иеліктеріне жауапты болған. Бұл кезде қала таза ауа мен жұмсақ климатқа ие болғандықтан, науқас қонақтарды қысқы демалыс орны ретінде тарта бастады. Оның халқы осы ғасырдың алғашқы 50 жылында он есе өсті. Кейінгі ғасырда Торквей жоғарғы таптардың сүйікті курорты болды. 1870 жылы Лоуренс Палк, 1-ші барон Холдон қала үшін тағы бір жаңа порт салды, бұл оны яхта матростары арасында танымал етті. Сондай-ақ, Австралиядан көмір мен жүнді импорттау үшін де кеңінен қолданылған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қалада бірқатар ауруханалар мен сауықтыру үйлері құрылды. Соғыс аралығында Ұлы Батыс темір жолының ірі жарнамалық науқаны Торквейдің ірі демалыс орнына айналуын қамтамасыз етті. Екінші дүниежүзілік соғыста қала қонақ үйлердің басымдылығымен RAF үшін кең көлемді оқу орындарын қамтамасыз етті. 1944 жылдан бастап бұл жерде көптеген американдық әскерлер де орналасты. Қала бірнеше рет бомбаға түсіпті. 1948 жылы Торкайда Олимпиада ойындарының су спорты жарыстары өтті. 1950 жылы осы жерде Еуропалық радио хабар тарату одағы құрылды. Соңғы уақытта қалада шет тілдерін оқытатындар көптеп тұрады. 2004 жылы Еуропалық Одақ кеңейгеннен кейін, бұл жерге көптеген поляк және чех жұмысшылары қоныс аударды.

Нормандықтар жаулап алғанға дейін

Қазіргі Торквейді құрайтын аймақта палеолит дәуірінен бері адам өмір сүрген. Кентс үңгірінен табылған қол балталары 450 000 жыл бұрын жасалған, ал Кентс үңгірінен табылған 4 деп аталатын жоғарғы жақ сүйегінің фрагменті Еуропадағы қазіргі заманғы адамның ең көне үлгісі болуы мүмкін. 43 жылы Клавдийдің шабуылы кезінде Рим империясының Британияға келуіне дейін оның ерте тарихы туралы аз мәлімет бар. Римдік сарбаздар осы кезеңнің бір кезінде Торквейге барып, Кентс үңгіріндегі "Бет" деп аталатын таңғажайып жартастан құрбандықтар әкелгені белгілі. Бұл сарбаздар 43 жылы Британияға шабуыл жасаған кезде болашақ император Веспасианның командалық жасағы болған II Аугуста легионының құрамына кірген болуы мүмкін. Бұл оның оңтүстік-батыстағы кең ауқымды іс-әрекеттерін қарастырған кезде, Рим тарихшысы Свэтонийдің айтуынша: "Ол екі күшті халықты, жиырмадан астам қала мен Вектис аралын бағындырды". Бұл аймақта Рим қонысының ешқандай дәлелі табылған жоқ, бірақ жақын маңдағы Тотнес, Ньютон Абботта және Торбайдың қарама-қарсы жағындағы Берри Хедте темір дәуіріндегі бекініс болған және 1730 жылы римдік монеталар табылған, оның ішінде император Клавдийдің монетасы табылған. Бұл табылған жер Веспасианның Оңтүстік-Батыс аймақтағы қызметімен бірдей кезеңді құрайды. Сонымен қатар, 1840 жылы Торквейдің жағалауындағы Белгрейв қонақ үйінің құрылысы басталғанда, жұмысшылар "бұл үлкен таспен салынған және оны бөлшектеу және алып тастау үшін оқ-дәрі қажет болған, оны қалай құрған болса, солай құрған" деген кең жолдың айғақтарын тапты. Бұл жол жергілікті тұрғындарда "calcetum" (лат. "көше" деген мағынаны білдіреді) деп аталды және ол ортағасырлық және ерте заманауи көздерде қаладағы әртүрлі мүліктердің арасындағы шекара сызығы ретінде аталады, онда адамдар жиі кездесетін. Оның көлемі, құрылысының сапасы және Токвейдің осы ауданында он тоғызыншы ғасырға дейін дамудың жоқтығын ескере отырып, бұл жергілікті тарихшылар Дж. Т. Уайт пен Перси Расселдің болжамы бойынша, бұл римдік жолдың қалдықтары болуы мүмкін, бірақ бұдан әрі қазба жұмыстары жүргізілмеген. Римдік жолдың болуы Иска Дюмниорумнан шығып, Батыс Девонға қарай Торквейден солтүстікке қарай 14 миль жерде Тейньбриджте Тейнь өзенін кесіп өтуі бұл жолдың Британияның оңтүстік-батысындағы Римдік жол желісінің бөлігі болуы мүмкін екенін көрсетеді. Римдік әкімшілік Британиядан кеткеннен кейін, шамамен 410 жылы, Эксетерді қоршаған ежелгі римдік цивитасқа негізделген Батыс елінде бритон патшалығы пайда болды. Латын тілінде ол Дюмония деп аталды және жергілікті бритон тілінде Дифнейнт: "Dove naynt" деп айтылады және ақырында Девонға бұзылады, қазіргі Торквей қаласы орналасқан аймақ осы Рим империясының бөлігі болған болар еді. Дюмонияны ағылшын-саксондық Уэсекс патшалығы біртіндеп басып алды, бірақ Торквей немесе Торбай аймағы бұл уақытта аталмаған, және де девонның барлық жерінде ағылшын-саксон дәуірінің соңғы кезеңінде Нормандық жаулауға дейін викингтердің кездейсоқ шабуылдары болғанмен, викингтердің бұл жерге келгеніне ешқандай дәлел жоқ.

Орта ғасырлар мен қайта өрлеу дәуірі

Қазіргі қаланың көп бөлігі Уильям Брюердің (1226 жылы қайтыс болған) иелігінде болған Тор Мохунның ежелгі усадьбасында орналасқан. Торквейдің әртүрлі аймақтары "Домсдей кітабында" айтылған, соның ішінде Кокинтон немесе Кочинтон, ол кітапта сипатталғандай, Эдуард Исповедник тұсында Альрик есімді англосаксонға және кітап құрылған кезде Уильям де Фаллезия есімді норманға тиесілі болған. Мейденкомб англосаксон кезеңінде Хэммондқа өтуден бұрын Уильям Шиврдің Норман жаулап алуынан кейін және Сент-Мэричерч немесе Сент-Мари Черч кезінде Экстер епискобының меншігінде болған. 1196 жылы Торре аббатшылығын Уильям Брюер Премонстратант монастыры ретінде құрды. Аббатхана осы аймақта көп жерлерге ие болды және таратылу кезінде Англиядағы өз орденінің ең бай монастыры болды. Монастырь өзі жақында орналасқан Коккингтон әулетінің Де Коккингтон отбасының рұқсатымен жақын маңдағы Корбин Бастан алынған таспен салынған. Ол 1539 жылдың ақпанына дейін солай болды, ол барлық басқа монастырлар сияқты тағдырға ұшырап, Генрих VIII-нің Римнен бөлініп кеткеннен кейін монастырларды тарату кезінде министрлеріне берілді. Торре аббатшылығының канондары он үшінші ғасырдың басында Ньютон аббат қаласының маңайындағы Аббаттардың жаңа қаласы ретінде құрылды. Торквей өзі Саксонның Торре ауылында (орталық немесе жарлы шың деген мағынаны білдіретін 'тордан') дамыды. Флейт өзенінің немесе Флейттің (ағылшынша Fleete - ағыс) суы Бартоннан теңізге ағып, 1835 жылы қиратылғанға дейін Флейт Миллде жүгері ұнтақтау үшін пайдаланылды. Торре Аббатханасының монахтары алғашқы балық аулау кейнені салған, сондықтан Торквей деген атау пайда болды, ол 1765 жылы Торквейдің қазіргі заманғы нұсқасына дейін Торквей мен Торкейді қоса алғанда, әртүрлі жазу арқылы дамыды. Бұл елді мекен бастапқыда өзеннен кейін Флит деп аталды, бірақ көп ұзамай Торквей атауы стандартқа айналды. Torre Abbey 1662 жылы сэр Джордж Кэри сатып алды және 1929 жылға дейін отбасымен бірге болды, содан кейін полковник Лайонель Кэри қайтыс болды және оны Торкуэй корпорациясы сатып алды. Кэрилер отбасы белгілі торкиндар болды және 14-ші ғасырдан бастап Кокингтон ауылының көп бөлігіне ие болды, оның шекарасында қазіргі Шифэй, Челстон және Ливермид аймақтары бар. Кейбір деректер бойынша, бұл отбасының ата-бабасы Рим императоры Карустың ұлынан шыққан, ол өмір бойы Британияда генерал болып қызмет еткен. Отбасы Кокингтонды ағылшын азаматтық соғысынан кейін жоғалтқанмен, Генри Карри оны Эксетер алтын шебері Роджер Маллокка сатты. Ол Генри соғыста Карл I-ге әскер жинаған кезде, отбасына салынған қарыздар мен ауыр айыппұлдарды жабу үшін, Палк отбасына сатылғанға дейін. 1521 жылы Кокингтон Кэридің Уильям Кэри Мэри Болейнге, Генри VIII-нің екінші әйелі Энн Болейннің қарындасына үйленді және осылайша 1533 жылы Энн Болейн дүниеге келгенде болашақ королева Елизавета I-нің ағасы болды. 1588 жылы ағылшын-испан соғысы кезінде Испанияның армадасы сәтсіз аяқталғаннан кейін, Торре абатханасына тиесілі ортағасырлық қора 397 испандық әскери тұтқындарды орналастыру үшін пайдаланылды және осыны мойындау үшін ғимарат "испан қорасы" деп аталды. 1605 жылы Кокингтонның тұрғыны Джордж Уэймут Мэннің жағалауын барлап, Плимут қаласына бір топ америкалықтармен бірге оралғанда, үлкен шумаққа ұшырады. Испания королі армадасының сәтсіз аяқталғанына 100 жыл толғанда, Вильгельм III 5 қарашада 1688 жылы Торбейдегі Бриксемге қонып, Лондонға қарай аттанған кезінде Торквейден өтіп, "Даңқты революция" кезінде елге билік етуге жолға түсті. Ол кезде ол "Кокингтон Маллокс" партиясының депутаты Роулин Маллокпен кездесті.

Наполеон соғыстары және ерте дамуы

1794 жылы Торквейге алғашқы келушілердің бірі былай деп жазды: "Біз күткен бейшара ыңғайсыз ауылдың орнына, жазғы келушілер үшін жабдықталған, әдемі жаңа ғимараттарды көру біздің таңғалуымыз болды, мұнда келушілер күймемен жүруден, суға түсуден, зейнеткерлікке шығудан және ең романтикалық жағдайдан ләззат ала алады ". Оның дизайнын Джон Ренни жасаған, кейіннен Лондон көпірінің дизайнын жасаған. Кемежайдың дамуымен бір уақытта Ньютон-Абботқа арна салу туралы ұсыныстар да айтылды, бірақ олардан ештеңе шықпады. Ватерлоо шайқасынан кейін Наполеон тұтқындалғаннан кейін, оны екі күн бойы Торбайда Билли Руффиан деген лақаппен HMS Bellerophon әскери кемесінде ұстады. Бұрынғы император шығанақты алғаш көрген кезде "Кель Бон Пейс" ("қалай ғажайып ел") деп айқайлап, оны Эльбадағы Порто Феррагомен салыстырған. Бірақ алдағы жылдары бұл салада үлкен өсім болады. 1822 жылы қазіргі Куинс қонақ үйінің орнында Торкейдің екінші қонақ үйі ашылды, бұл "Қаладағы екі қонақ үй оның моральдық денсаулығына зиян келтіреді" деп сенген Торре викарының қарсылығына қарамастан. Бұл жылдардағы атмосфера Октавиан Блюиттің 1832 жылы жарық көрген "Торквей панорамасы" кітабында жақсы баяндалған. Ол бізге басқа да нәрселермен қатар, Лондоннан ұзақ қайықтағы сапардың шаршауын болдырмақ болған адамдар Портсмутқа қайықтап, "Брансуик" "көп күшті бу кемесі" Торкуэйге тікелей барды. Сол жылы, болашақ британ премьер-министрі Уильям Эварт Гладстон қалада болған кезде, оны консервативтік партия үшін Ньюаркта сайлауға қатысуға шақырды және солтүстікке Нотингемширге сапар үш күнді алды. 1830 және 1840 жылдары Китсон Торквейдің дамуына әсер етті, сондықтан ол бүгінгі күнге дейін "Торквейдің жасаушысы" ретінде белгілі, ол қазірдің өзінде қарыздан құтылу үшін Диппеге қашып кеткен Palk орнына әрекет етеді. Китсонға 1833 жылы Палк иеліктерінің басқаруына берілгеннен кейін, Torquay-ді өз желісі бойынша дамыту үшін еркін қол берілді. Банкир, заңгер және Палк істерінің менеджері ретінде атқаратын рөлдерімен қатар, ол 1835 жылы жергілікті басқарудың алғашқы түріне комиссар болып сайланды. Ол қалаға көптеген негізгі мүмкіндіктерді енгізді.

Тосқауылдар мен одан әрі өсу (19 ғасырдың ортасы)

1840 жылдары теміржол маниясы Торквейді соқтырды, қазір біз үшін теміржолдардың 19 ғасырда қаншалықты маңызды болғанын елестету қиын, мүмкін жағдайды белгілі ағылшын тарихшысы Г. М. Тревелян жақсы сипаттаған: "Теміржолдар Англияның әлемге берген сыйы болды". Әлемдегі пойыздардың басым бөлігі әлі күнге дейін өткен ғасырда "Бирмингемде жасалған" деген жазуы бар рельстермен жүреді. Торквей тұрғындары темір жолдың келушілерді және өркендеуді әкелетінін білген және олар темір жолдың қалаларына келуін қалаған. Ақырында, 18 желтоқсанда 1848 жылы Торре темір жол станциясы (теңізден біршама қашықтықта) ашылды және Торкуэй өзінің тарихында алғаш рет елдің қалған бөлігімен байланыста болды. 1850 жылы қала өзін "Суару орындарының патшайымы" және "Англияның Монпельесі" деп атай бастады. Линкомб және Варберри және басқа да көрікті жерлердегі өмірді жақсы көретін және артықшылықты өмір сүрген кезде, Торквейдің жұмысшы сыныптары Джордж көшесі, Свон көшесі және Пимлико сияқты көп адам тұратын пәтерлерде өмір сүрді. Бұл ашық кәрізді көшелерде орналасқан үйлер жұмыссыздардың, үй қызметшілерінің, жұмысшылардың, қолөнершілердің және басқалардың үйлері болды, олар қалада жұмыс істесе де, аштық пен санитарлық проблемалар үнемі қауіп төндіретін жағдайда өмір сүруге мәжбүр болды. Бір жылы 66 адам алты апта ішінде холера эпидемиясынан қайтыс болды. Көптеген үмітсіз девондықтардың шетелде сәттілік тілеп, "Элизабет, Изабелла және Маргарет" желкенді кемесімен Торквей портынан Америка мен Канадаға көшіп барғандарына таңқаларлық емес. Олар артында қалғандарға төмен жалақымен, аз құқықты, қауіпсіз емес жұмыспен қарама-қарсы келешекте қарама-қарсы болды. Сол кездегі жұмысшы таптық отбасылардың негізгі тамақтануы негізінен нан мен басқа да нәрселерден, әдетте ірімшік пен бірнеше көкөністерден тұратын, сондықтан негізгі азық-түлік қоры аз болған немесе сатып алу өте қымбат болған кезде, өмір сүру одан да қиын болды. 1846 жылы картоп өнімі сәтсіз болды және өнімнің нашар жиналуы болды, нәтижесінде нан бағасы күрт көтеріліп, "кедейлер арасында үлкен қиындық туды", әсіресе Ирландияда, содан кейін ашаршылық болды. Алайда, бай Торкиндер ирландтықтарға көмек көрсету үшін 4000 фунттан астам жинаған кезде, көптеген девондықтар өз жағдайларына қуанышты емес және бұл туралы бірдеңе жасауға шешім қабылдады. Қала бойынша тәртіпсіздік туралы хабарлар тарады, бірақ ешкім назар аудармады, сондықтан 17 мамыр күні сағат 19.30-да Lower Union Street-те жиналған қалың топ, билік өкілдері нан пісірушілерге шабуыл жасалып, әйелдер олжаны алжапқыштарына салып алып кетіп жатқан кезде, күзетілмеген. Түн жамылғанда көтерілісшілер қараңғылықты пайдаланды. Содан кейін бірнеше мың "жұрт" Флит-стритке жиналып, басқа дүкендерге шабуыл жасап, терезелерді сындырып тастады. Содан кейін олар бұрылып, қаланың жоғарғы жағындағы Торреге қарай жүріп кетті. Осыдан кейін болған қақтығыста "Тәулік туралы" заң оқылып, тұтқынға алынғандар қалалық әкімдікке қамалды. Келесі күні Торквейдің сыртында теміржолда жұмыс істейтін 60 әскери қызметкердің тобы тұтқындалған жолдастарын босату үшін қала әкімдігіне қарай жүріп кетті. Бірнеше күн бойы қақтығыстардан кейін олардың басшысы Джеймс Харт тұтқындалды. Эксетерден келген жағалау күзеттері мен 5-ші фюзельерлердің 40 мүшесі тәртіпті қалпына келтіруге көмектесті. 1847 жылдың 21 мамырында "Торквей және Тор" журналында "өнімнің жоғары бағасы" толқуларға себеп болды деп мойындалды, бірақ "кедейлердің зардаптарын жеңілдету үшін қадамдар жасалды және ақ ниетті кедейлер біз оларға жақын арада берілетін деп сенетін жеңілдету қорқытып талап етілмегенін, бірақ ерікті түрде алдын ала белгіленгенін білгенде әлдеқайда риза болады" деп мәлімдеген. Сол уақытта таратылған "Тор мен Торквейдің кедейлеріне" деген жолдамада егіннің нашарлауы Құдайдың қолынан келді және олар "Құдайдың қамқорлығына" сенім артулары керектігі туралы хабарланды. 1854 жылдың қаңтар айында Барнстапл, Тивертон және Эксетерде бұдан әрі тәртіпсіздіктер болды, сонда әскерилер қайтадан шақырылды. Торквейде қиындықтар күтілді, бірақ бұл жолы судьялар оны тұқым қуалайтын алдын ала шаралар қабылдады, бірақ бес жылдан кейін қала әкімдігі өртке ұшырауға тырысты. 1847 жылғы көтеріліске қатысты қорқынышты түбіртек болды, 1863 жылы Торре ауданында 16 жыл бұрын сол тағдырлы түнде өлтірілген жас жігіттің сүйектері бар терең емес қабір табылды, ал келесі жылы қалада тағы екі қаңқа табыл�...

Торквейдің алтын дәуірі (19 ғасырдың соңы)

Қала Еуропаның байлары мен артықшылықтары арасында танымал бола бастаған кезде, ол беделді қонақтарды тарта бастады, орыс Романовтар абыройлы отбасы қалада Вилла Сиракуза (қазіргі The Headland Hotel) деп аталатын жеке демалыс үйін салдырды, онда олар жиі көңіл көтереді. Романовтар отбасының резиденциясында болған кезде олар Виллада Ресей патшалық отбасын көңілдестірді. Олар болмаған кезде вилла көбінесе жеке жалға берілді. 1864 жылдың тамызында Уэльс принсі Ресейдің Ұлы герцогинясы Марияны Вилла Сиракузада тұрған кезде кездестірді. Виллада тұрған оның тобы арасында граф Грегор Строганов пен графня Александра Толстой, белгілі романист Лев Толстойдың қызы болды. 1850 жылы 31 шілдеде Ольденбургтің ханзадасы мен ханшайымы Петр, олардың бес баласы мен серігі экспресс пойызбен Торкуэйге келді, оларды алғаш рет Осборн үйінде, Уайт аралында, олардың туысы, королева Виктория қабылдады. Олденбургтік Петр ханзада Ресей патшасы Александр II-нің туысы болды. Ол Ресейдің көптеген ауруханаларының қамқоршысы және үлкен қайырымдылық жасаушы ретінде кеңінен танымал болды. Осылайша, ол Торкейдің Юнион көшесінде жаңа Торбей ауруханасының (кейін Торбей ауруханасы) іргетасын қалау үшін шақырылды. Уптон шіркеуіндегі қызметтен кейін салтанатты рәсім 1850 жылы 24 тамызда өтті, ал сәулетші Харви мырза "машинамен жерге түсірілген" алдында "Торквей Мадрепоре тұтқасы бар сәнді күміс шүмекті" принске сыйлады. Патшалық партия 1850 жылдың 11 қыркүйегіне дейін Торквейдегі Вилла Боргезеде (Торквейде салынған алғашқы итальяндық вилла) тұрды. 2014 жылдың 31 шілдесінде Торбай азаматтық қоғамы Вилла Боргезеде тарихи Көк тақтаны ашты. Императорлық қонақ үйде осы кезеңде көптеген танымал қонақтар, соның ішінде Франция императоры Наполеон III, Нидерланды королевасы және король Эдуард VII болды. Бенджамин Дизраэли өзінің саяси мансабында курорттың көрнекті қонағы болды. 1859 жылы Торквейге темір жол келгеннен кейін Торре ауданында көптеген жаңа виллалар салынды. Ең алғашқылардың бірі - 1860 жылы салынған Хоуден Корт. Өсім 1870 және 1880 жылдары баяулады, негізінен, жоғары таптар, олар үшін Торкуэй басқаларды қоспағанда, енді жазғы және қысқы демалыс күндерін шетелге шығара бастады. Осы арада, жақын маңдағы Сент-Мэричерч шіркеуінің халқы Торквейдің үстіне көтеріліп, ғасырдың басында 800 адамнан бастап, соңында 7000-ға дейін өсті. Сол кезеңде Кокингтон, кішігірім дәрежеде, терең елдік приходтан виллалар шашыраған қала маңындағы қалашыққа айналды, бірақ ескі ауыл қозғалмаған. Эдвард Кардуэлл, 1-ші виконт Кардуэлл, Крым соғысынан кейін британдық әскерді реформалаған депутат, соңғы жылдары Торквейдің көрнекті тұрғыны болды және 1886 жылы 15 ақпанда қалада қайтыс болды. Кейінгі жылдары Виктория патшайым Торбей суларында бүкіл Корольдік флотты тексерді. Осы кезеңде Торквей қалада болған уақытын бейнелеген әдеби таланттарды тартты. (роман) қаладағы Ливермид ауданында тұрды. Элизабет Барретт Браунинг 1838 жылы денсаулығына байланысты Торквейде қоныстанды және шығанақта болған кезінде ол "De Profundis" және "The Cry of the Children" сияқты әдеби шығармалар жазды. Рудьярд Киплинг 1896 жылы өміріндегі қиын кезеңнен кейін Рок-хауста (Мейденкомб) өмір сүрді. Бұл ғимарат 1909 жылы "Үй хирургы" атты әңгімесін жазуға ықпал еткен деп есептеледі. Сонымен қатар, ағылшын әдебиетінің екі классикалық шығармасы - Оскар Уайльдтың "Ешқандай маңызды емес әйел" және сэр Артур Конан Дойлдың "Баскервиллдердің иттері" Торквейде болған кезде жасалған деп хабарланады. Ақырында Чарльз Дарвин Торквейдің Ильшам ауданындағы Хескет Хрессентте тұрып, "Жындардың пайда болуы" кітабының соңғы бөлімдерін аяқтады. Кейінгі бірнеше жылда Торквейдің демалыс пейзажына даму болды, қаланың алғашқы спорттық аренасы, 1888 жылы Торквей Атлетик пен жергілікті бәсекелестер Ньютон Аббот арасындағы регби матчымен ашылған демалыс алаңы. Ақырында 1928 жылы Кокингтонның өзі қала шекарасына біріктірілді және осы кеңейту арқылы Торквейдің саяси бірлігі қазір бұрынғыдан екі есе үлкендікті қамтыды, қазіргі заманғы Ливермид, Кокингтон, Челстон Сент-Мэричерч, Плейнмур, Баббакомб, Уоткомб және Мейденкомб аймақтарын, сондай-ақ қаланың тарихи өзегін қамтиды. Ол осы контурды қазіргі заманға дейін сақтап келді, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Хеле ауылы мен Шифай және 1990-шы жылдар мен 21-ші ғасырдың басында қаланың шетіндегі Саздар өнеркәсіптік және тұрғын үй қорының дамуынан басқа. Әлемге танымал инженер-электрик, математик және ф...

1939 жыл

"Әуе шабуылына қарсы күрес" бойынша оқу 1935 жылы басталса да, жауынгерлерді қабылдау 1939 жылдың қаңтарынан бастап басталды. Қарауылдар жалданып, қаладағы барлық үйлерге барып, 20 000 - 30 000-ға жуық азаматтық газды тыныс алу аппараттары орнатылды. Наурыз айында Торбай АРП комитеті Аптон бастауыш мектебін Торбай аймағының бас кеңсесі ретінде £3,350 құнын төлеп сатып алды. Оқытылған еріктілердің саны 2033-ті құрады, ал онда 2200 құм қапшығы, 200 киім костюмі, 69000 респиратор және 140 болат қалқан "Ішкі істер министрлігі оларды жіберу үшін мекенжай күтіп тұр" деген тапсырыс болды. 1 қыркүйекте, соғыс жарияланғалы екі күн бұрын, тұрақты "Варденс" бекеттері құрылды және қала бойынша құм тортасы салынды; сегіз күннен кейін алғашқы әуе шабуыл жаттығуы өтті, ол неміс шабуылдауын симуляциялады, онда Сент-Маркс жолынан қыша газы бомбасы тасталды. Соғыс жарияланғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, бүкіл елде ет пен бензинді рациондау жоспарлары жарияланды. Бензинге арналған кітапшаларда екі айға арналған, бірақ әрбір купонның құны қанша болатыны айтылмаған. Көмір мен коксты рациондау тізіміне айдың соңына дейін қосылды. Қаланың күзетшілері үй-үйден өтіп, зақымданған газдың шабуылға ұшырауы жағдайында тұрғындарды респираторларды киюге дайындады. 1939 жылдың қыркүйек айының соңында "Тамақ бақылау кеңсесі" Электр залында (кейінгі AMF Боулинг) ашылды. "Тіркеу күні" 29 қыркүйекте өтті; әрбір тұрғын бірегей нөмірі бар тіркеу карточкасын алды. Қазан айында Palace қонақ үйі үкіметтің реквизициясына ие болды және RAF офицерлері үшін қалпына келтіру ауруханасы және оқу мекемесі ретінде ашылды, бастапқыда 48 төсекпен, бірақ көп ұзамай 250-ге дейін кеңейтілді. Кейіннен ол "Торквей" әуе ауруханасы деп аталды. 1942 жылдың қазан айында бомбаға ұшырағанға дейін көптеген ұшақ экипаждары осында жаттықты және жаттықты, соның ішінде Джеймс Николсон, Ұлыбритания шайқасының жалғыз ұшқышы және ВК-мен марапатталған RAF Fighter Command жалғыз ұшқышы.

1940 жыл

1940 жылы Уолтемстоудан шыққан Райтон Чилкотт мемориалының қарама-қарсысындағы Сансомның гаражын иеленді; 300-ге жуық адам соғыс үшін ұшақ бөлшектерін (соның ішінде Short Sunderland ұшақ қайығын) өндірді. Франция құлағаннан кейін Британияға шабуыл жасаудың нақты мүмкіндігі пайда болды, ал автоматтар мен пиллбокстар Торквей мен шығанақтың жағалауында салынған. Торквейде бұл жұмысты "Баффтар" деген лақап атпен аталатын Корольдік Шығыс Кент полкі атқарды. Корбин бас тауына әскери-теңіз пулеметтері орналастырылды, бұл оның Наполеон әскерлеріне қарсы қорғанысының қайталануы болды. Мамыр айында соғыс жөніндегі мемлекеттік хатшы Энтони Иден 17 пен 65 жас аралығындағы ер адамдарды соғысқа қатыспаған еріктілерге қосылуға шақырып, тарихи хабарландыру жасады. Олар ақы төленбейді, бірақ киім-кешектер киіп, қару-жарақпен қамтамасыз етіледі. Екі күннің ішінде 400 адам қосылды, ал дүйсенбі күні, 20-сы күні, тіркелім 600 адаммен жабылды. Шілдеде атау "Үй сақшылары" деп өзгертілді. Торкуэй әуе командасын даярлау үшін RAF үшін қонақ үй ғимараттарын ұсынды. Palace Hotel-дегі жоғарыда аталған RAF ауруханасына қосымша, No 1 ITW (Initial Training Wing) 1940 жылы маусымда Баббакомбеде құрылды. Бас штаб Норклиф мейманханасында, Сефтон, Освальдс, Трекарн, Фокслендс және Палермо қонақ үйлері ұйықтауға пайдаланылды. Баббакомбтен бастауыш ұшу оқу-жаттығу мектептеріне (оның ішінде Канада мен Оңтүстік Родезияда) жіберілді, онда олар ұшқыштар, бақылаушылар, W / T операторлары және сымсыз операторлар / әуе қарушылары болды. 1940 жылдың шілдесінде 579 жауынгерді қабылдаудан бастап, Баббакомбтен ұшқыш қанаты кеткенге дейін тағы 27000-ға жуық ұшқыш оқытылды. No 3 ITW маусым айында Торквейге де келді. Оның штаб-пәтері Сент-Джеймс қонақ үйінде (қазіргі Харбор-Пойнт) болды. Beacon Terrace-дегі қонақ үйлер, Park Hall Hotel және Regina Hotel (мамыр 1942 жылы "жұмбақпен қашу" кезінде сәл зақымдалған) бірге реквизицияланды; Дорчестер және Девоншир қонақ үйлері кейінірек, 1943 жылдың ақпанынан бастап реквизицияланды. Сент-Винсент қонақ үйі (қазіргі пәтерлер) WAAF пайдалану үшін алынды. 1944 жылдың ақпан айында таратылмас бұрын, 8 мыңға жуық оқушы өткен. Үшінші ITW No 5 болды, ол да 1940 жылы маусымда Торквейге көшірілді. Бас кеңсе Касл-Чемберсте болды, кейіннен Метрополь қонақ үйіне (қазіргі Кавендиш) көшті. Пайдаланылған қонақ үйлердің толық тізімі белгісіз, бірақ олар 1943 жылы 30 мамырда зақымдалған және эвакуацияланған Majestic және Stanbury қонақ үйлерін қамтиды. No 3 ИТТ-да 10 000-ға жуық адам білім алды.

1941 жыл

1941 жылдың басында алғашқы "Соғыс қару-жарағы аптасы" өткізілді және бірінші күні £ 150,007 жиналды. Осы кезеңде Бристоль мен Плимуттан көшірілгендер Торкуэйге ағыла бастады. Темір қоршаулар "жарақа үшін қол жетімді" (яғни балқыту үшін) деп саналды және оларды алып тастау келесі жылдың басында басталды. 1941 жылы 22 сәуірде Торкуэйде алғашқы әуе шабуылы болды (Плимут блиц кезінде); Уорберридегі бас күзетшінің үйі қиратылды және оның екі баласы қаза тапты. 4 мамырда тағы бір, 31 жоғары жарылғыш бомбалар Форест-роудқа, Дайсонға және Мейденкомбке тасталды. Бұл алғашқы шабуылдардың көпшілігі Люфтваффе ұшқыштарынан болды, олар Плимут шабуылдарынан қалған бомбаларды тастап, Франция мен Төменгі елдердегі базаларына оралды. No 13 ITW 1941 жылы маусымда Торквейде негізінен Қауымдастық пен одақтас әуе күштерінің ұшқыштарын, бақылаушыларын және навигаторларын даярлау үшін құрылды. Алдымен, оқушылар саны азайып, курстар ұзарады, сондықтан тек 3000-ға жуық адам қанатты аралап өтті. Басты кеңсе алғашқыда Белгрейв қонақ үйінде, кейіннен Торре абатханасында болды. Бұл қанаттың журналында американдық әскерлердің Торбейге алғаш рет келуі, олар 1944 жылға дейін және D күні қонулары жазылады.

1942 жыл

1942 жылдың наурыз айында Торкей порты арқылы блок-корабль ретінде қарастырылған шағын кеме әуе шабуылы кезінде батып кеткен. Мамыр айында британдық Тайфун ұшағы Мидфут жағажайсына ұшып құлаған, ұшқыш жараланбаған. No 39 Air Sea Rescue бөлімшесі Торквей гаваниінде орналасқан (бұл, мүмкін, блок-кеме дайын болған). Кейін 1944 жылы HSL No 2511 Торквейде орналасқан; ол Хьюберт Скотт Пейн жобалаған атақты Уэйлбекке ұқсас 20 метрлік Торникрофт кемесі болды. 7 маусымда Торквейге төрт ұшақ шабуыл жасады, зардап шекпеді. Тамыз айының банктік мейрамында болған әуе шабуылы едәуір залал келтіріп, адам қазасын болды, 4 қыркүйекте кешкі шабуыл жасалды. Мистер Дентон мен сержант. Ричардсон (Үй күзетінің) осы шабуылдан кейін өртке қарсы күрестегі ерлігі үшін Джордж медалімен марапатталды. 25 қазанда Торкейге тағы бір ірі рейд өтті, оның барысында Корольдік әскерінің ауруханасы, Торкейдің Палас қонақ үйінде орналасқан аурухана қатты зақымдалды, 43 адам зардап шекті, оның ішінде 19 адам қаза тапты. Мейманхананың шығыс қанаты қатты зақымдалды және ғимарат соғыстың қалған бөлігінде әрекетсіз қалды. Бос тұрған қонақ үй бірнеше айдан кейін тағы да шабуылға ұшырады. Шабуылдың 65 жылдығы 2007 жылдың 25 қазанында мейманханада еске алу рәсімімен атап өтілді.

1943 жыл

1943 жылы жергілікті халықты ең ауыр қайғылы оқиғалардың бірі - "Рогация жексенбісі" шабуыл болды, ол Сент-Мэричерчтегі приход шіркеуін қиратып, 21 баланың өліміне әкелді. Неміс ұшақтарының бірі қасқырдың қасына барып, қасында орналасқан католик шіркеуінің мұнарасына тиіп, Тейнимут жолындағы үйлерге ұшып, көп адам қаза тапты. Моррисон мен Андерсон баспаналары сол жылдың соңында Торбей қалаларының бәрінде жеткізілді. Моррисонның жабық баспаналары "NHI актілері бойынша міндетті түрде сақтандырумен қамтылған және жылына 350 фунт стерлингтен аспайтын табысы бар адамдарға тегін беріледі, басқалары оларды 7 фунт стерлингке сатып ала алады" (бір жылдан кейін, D күні аяқталғаннан кейін, әртүрлі кеңестер оларды "V" қаруының шабуылдарынан зардап шеккен Лондон үшін жинады). 1943 жылдың соңында Оңтүстік Хамс шайқас аймағынан эвакуацияланғандар Торбей қалаларына келе бастады.

1944 жыл

1944 жылдың басында АҚШ армиясының мыңдаған әскери қызметшілері Торквейге келіп, оңтүстік Англияда күштерді жинауға дайындалды, бұл ақыр соңында "Оверлорд" операциясын бастауға әкелді. 3204-ші квартермейстерлік қызмет ротасының ер адамдары негізінен Челстон мен Кокингтонға орналасты. Жеті GI "Кипресс-Хайтс" қаласында Мистер ДеСюанмен бірге болды; басқалары "Гринхейвен" және "Комбе Мартин" қаласында Мистер Медоумен бірге Викаредж-роудтағы және Шервелл-лейндегі, Ратмор-роудтағы, Авеню-роудтағы, Олд-Милл-роудтағы және Тор-парк-роудтағы кішкентай үйлерде болды. Тағы бір бөлімше 618-ші оқ-дәрі компаниясы, 6-шы амфибиялық инженерлер болды, ерлер Сент-Мэричерч пен Аптондағы жеке үйлерде орналасты. 257-ші орднанс MM ротасы 6-шы инженерлік арнайы бригадаға қосылды, ол "өте жылы қысқы күні" 1944 жылдың 3 ақпанында Торквейге келді. Олар да Сент-Мэричрч қаласындағы жеке үйлерге барды. 31-ші химиялық корпус туралы аз мәлімет бар, ол да Уптон қаласында орналасқан және 6-шы инженерлік арнайы бригаданың бөлігі ретінде Нормандияда қызмет етті. 1944 жылдың ақпан айында No 13 ITW Wing Бриджнортқа көшірілді, алдымен Розетор (қазіргі Ривьера орталығы), содан кейін Белгрейв АҚШ армиясына берілді. 1944 жылдың көктемі мен жазында қалада тағы бір ITW No 21 өткізілді, бірақ олар аз болды, тек 1000-ға жуық, бірақ бұл соғыстың барысында Торкейде оқытылған ұшқыштардың жалпы санын 49000-ға дейін көтеруге көмектесті. D күніне дейін неміс шабуылы күтілді, ал Torquay-де 29 мамырда 20 ұшақ миналар орналасты деп есептеледі. Кейбіреулері бомбалар алып жүрді, олар порттың айналасына, Челстонға және басқа жерлерге тасталды. No 4 және 5 парк жарым жартысы қираған, бірақ ең көп зардап шеккен "Бей Корт" қонақ үйі болды, онда құтқарушылар аман қалғандарды іздеу үшін бірнеше күн қазған. Бұл Торквейдегі соғыс кезінде болған соңғы тіркелген рейд болды, бірақ соңғы төрт жыл ішінде әуе шабуылы салдарынан шығанақта 700-ден астам "әуе шабуылы туралы ескертулер" естілді. 1944 жылдың басында Те Уоштан Корнуоллға дейін жағалауға тыйым салынды, ал келушілерге тиісті рұқсаттар болған жағдайда ғана рұқсат етілді: бұл Overlord операциясын және D Day десанттарын дайындаудың абсолютті қауіпсіздігін қамтамасыз ету болды. Торкуэй десантта маңызды рөл атқарды, Американың 4-ші жаяу әскер дивизиясының 23000-нан астам адамы Оверлорд кезінде Торкуэйден Юта Бичке кетті. Қатысу шектеулері шілде айының басында Нормандиядағы жағажайдың басталуынан кейін және қалада орналасқан американдық және одақтастық әскерлері Солтүстік Франция мен нацистік Европаға кеткеннен кейін алынды. Шектеулер алынып тасталғаннан кейін көп ұзамай Ұлы Батыс темір жолы "Оңтүстік-Батысқа демалысшылар көп келеді деп күтеміз, бірақ өкінішке орай, қосымша пойыздар жүргізу үшін ешқандай шара қолданылмаған" деп мәлімдеді. Ол судың қақпаларын ашты, екі аптадан кейін Паддингтон станциясының сыртындағы көрініс тақтасында "Паддингтон толығады. Басқа жолдарды пайдаланыңыз".

1945 жыл

Қалада әлі де жөндеуге болатын соғыс зақымдануының белгілері болса да, Торкуэй мамыр айында бейбітшілік жарияланғанда "көргендерге ашық" деп жарияланды. Ол RAF персоналын даярлау арқылы және "Оверлорд" операциясын дайындау мен түпкілікті табысқа жетудегі рөлі арқылы соғыс күш-жігеріне үлкен үлес қосты.

1945 жылдан бастап

Соғыстан кейін туристік үлгілер айтарлықтай өзгерді. Көптеген адамдар демалыс үшін шетелге саяхаттауға мүмкіндік алды, ал автокөлік иелігі кәдімгі нәрсеге айналды, бұл британдық демалыс орындарына келушілердің азаюына әкелді, көбінесе көлікпен саяхаттайды және жиі саяхаттайды, әр жерде бір-екі күн өткізеді. Көптеген қонақтар қонақ үйдің орнына арзан төсек-орын мен таңғы асқа арналған жатақханаларда тұрады. 1948 жылы Торбайда 1948 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының су спорты жарыстары өтті. Олимпиада алауы Лондоннан әкелінді және ол Torre Abbey Gardens-те жанды. 1950 жылы Еуропа мен Жерорта теңізі елдерінен 23 телерадиокомпанияның біріккен коалициясы - Еуропалық радио және телерадио бергіштік одағы (ЕВС) - BBC-нің теңіз жағалауындағы Империал қонақ үйінде өткен конференциясы нәтижесінде Торквей қаласында құрылды. ЕҚБ-ның ең танымал туындысы - Eurovision Network ұйымдастырған Eurovision ән байқауы. ХХІ ғасырдың басында Торквей шетелде жақсы танымал болды және көбінесе көлікпен саяхаттайтын шетелдік туристерді қабылдады. Сондай-ақ, ағылшын тілін үйрену және Англияның көрікті жерлерін көру үшін жазғы уақытта қалаға келетін шетелдік тілдерді үйренушілердің негізгі бағыты болып табылады. 2005 жылдың қазан айында Торкей Торбейдің бір бөлігі ретінде өзінің бірінші тікелей сайланған мэрін Николас Биді сайлады, бұл сайлау жүйесі кейіннен "толық сәтсіздік" деп сипатталды, Би сайлаушылардың 7% -дан аз дауыс алды. Ол екінші турда Либерал-демократ Николас Паннеллді жеңіп, жалпы саны 7 096 дауыс жинады. Сайлаудан кейін Бай "көпшілік сайлауға қатыспайтынын" айтты. 2004 жылы Еуропалық Одақтың кеңейтілуі кезінде Торквейде елеулі демографиялық өзгерістер болды, аймаққа шығыс Еуропадан келген көп жұмысшылар қоныс аударды. Жаңа келушілердің арасында Польша мен Чехиядан келген жұмысшылар бар, 2005 жылғы бағалау бойынша аймақта 5 мың поляк бар. Кейбір жұмысшылар жұмыс істегеннен кейін өз елдеріне қайта оралады, ал басқалары Британияда тұрақтанады. Халықтың санының өзгеруіне байланысты жергілікті "Геральд экспресс" газеті апта сайын поляк тілінде колонка шығара бастады (Polak dla Polakow), ал Люциус көшесінде поляк дүкені (Polski Sklep) ашылды. 2022 жылдың 28 мамырында Rendezvous атты суперяхта; 85 фут Princess моторлы қайығы Торквей портында өртенді. Полиция үлкен оқиға деп жариялады және жағалау күзетшілері жағалау мен жолдарды қоса алғанда, жақын маңдағы аумақты эвакуациялады. Жергілікті өрт сөндірушілер кеме сүйрегіштен алыстап кеткеннен кейін оны Принцесса пирсіне бекітіп алды, бірақ ол көп ұзамай суға батып кетті. Жарақат алғандар туралы хабар берілмеген.