Кіріспе
Viburnum trilobum (cranberrybush viburnum, American cranberrybush, high bush cranberry, немесе highbush cranberry) - Солтүстік Американың солтүстігінде, Ньюфаундлендтен батысқа дейін Британдық Колумбияға дейін, оңтүстікке дейін Вашингтон штатына дейін және шығысқа дейін солтүстік Вирджинияға дейін өсетін Viburnum түрінің бір түрі. Ол Еуропа және Азияның Viburnum opulus тұқымдасына өте жақын және жиі оның Viburnum opulus L. var түрінде қарастырылады. americanum Ait., немесе Viburnum opulus subsp. түрінің бір түрі ретінде. трилобум (Маршалл) Клаусен.
Viburnum trilobum (cranberrybush viburnum, American cranberrybush, high bush cranberry, or highbush cranberry) is a species of Viburnum native to northern North America, from Newfoundland west to British Columbia, south to Washington state and east to northern Virginia. It is very closely related to the European and Asian Viburnum opulus, and is often treated as a variety of it, as Viburnum opulus L. var. americanum Ait., or as a subspecies, Viburnum opulus subsp. trilobum (Marshall) Clausen.
Сипаттама
Бұл жапырақты бұта, биік өседі. Қабығы сұр, дөрекі, қабыршақты. Бұтақтары қап-қара, тығыз, бұтақтары қызғылт қоңыр түсті. Жапырақтары қарама-қарсы, үш қабатты, ұзын және кең, дөңгелек негізді және тісті жиектері бар; олар көптеген клен жапырақтарына ұқсас, оларды жапырақтың әсерімен біршама қыртысты бетімен оңай ажыратуға болады. Жапырақшалары жасыл. Бұршақ қабыршақтары клапанды. Гүлдері ақ түсті, сабақтарының жоғарғы жағында диаметрі 5 см-ге дейінгі қабықшаларда өседі. Әр қабықшада сыртқы стерильді гүлдер сақинасы бар, оның диаметрі айқын жапырақшалармен, ортасында шағын, құнарлы гүлдер бар. Гүлдерді жәндіктер тозаңданады. Жемісі - ұзын және кең, жалпақ, ақ тұқымдан тұратын ұзын түсті қызыл жапырақ. Өсімдіктер шамамен бес жасында жеміс бере бастайды; жануарлар, соның ішінде құстар жемістерді жегенде, тұқымдарды басқа жерге өздерінің нәжістерімен орналастырады.
Қолданылуы
Оны жиі "бақшадағы жәндік" деп атаса да, ол жәндік емес. Атауы қызыл жемістерден алынған, олар үстінен қараған кезде кранберриге ұқсайды, сондай-ақ дәмдері ұқсас және жылдың бір мезгілінде піседі. Үлкен тұқымдарын алып тастағаннан кейін, С витамині мол, қышқыл жемістерді шикі жеуге немесе етпен немесе аңмен бірге пісіру үшін соусқа пісіруге болады.
Зиянкестер мен аурулар
Вибурнн жапырақты кеміргіштің личинкалары мен ересектері жапырақтармен қоректенеді және өсімдікті толығымен жапырақтауы мүмкін. Қайталанған зақымдар өсімдікті өлтіреді.
Мәдениетте
Бұл батыс Канада мәдениеттерінде жиі қолданылатын жидектер. Түрлі халықтар, жергілікті және еуропалықтар, көптеген жылдар бойы жидектерді қолданған. Канадалық французша атау - пембина. Кейіннен пембина деп Манитоба мен Солтүстік Дакотадағы, Онтарио мен Альбертадағы үш өзен аталды.
Дәрілік
Viburnum trilobum жалпы атауы Cramp Bark астында V. opulus-пен бір-біріне ауыспалы қолданылады. Жалпы атауынан көрінетіндей, қабық жатырдың қимыл-қозғалысын, сондай-ақ дисменореяны, ПМС-ті, басқа тегіс бұлшықеттердің қимыл-қозғалысын, оның ішінде ішек-қарынды және кейбір түсік симптомдарын емдеу үшін қолданылады. Оның спазмоздық қасиеттері көбінесе валерен қышқылының болуына байланысты.