Mustafa Naili Pasha

Кіріспе

Осман империясының ұлы везирі (1853-1854, 1857) Мұстафа Наили паша (немесе Гиритли Мустафа Наили паша, сөзбе-сөз "Креттің Мұстафа Наили пашасы"; 1798-1871) - Осман мемлекет қайраткері, Абдулмеджид I билігі кезінде екі рет ұлы везир қызметін атқарған, бірінші рет 1853 жылдың 14 мамыры мен 1854 жылдың 29 мамыры аралығында, екінші рет 1857 жылдың 6 тамызы мен 1857 жылдың 22 қазаны аралығында. Оның Ұлы везир қызметі Осман империясы мен Ресей империясы арасындағы шиеленістермен ерекшеленді. Оның бірінші өкілеттігі Қырым соғысының басталуымен, ал екіншісі соғыс салдарымен тұспа-тұс келді.

Өмірбаян

Ол Мысырда албан билеушісі Кавалали Мехмед Али Пашаның қорғауында өсіп, мансабын бастады және қазіргі Мысырдың негізін қалаушы сияқты албан тегіне ие болды. Ол 1820 жылдары Грекияның Тәуелсіздік соғысына қатысқан түрлі Эгей аралдарында Крит гректерінің көтерілісін басады, содан кейін (1832 жылы) Криттің губернаторы болып тағайындалды. 1828 жылы 18 мамырда ол Осман империясының бақылауына алынған Криттегі Франгокастеллоны Хацимихалис Далианистен қайтарып алды. Осман сұлтаны Махмуд II дайынсыз және өз әскері жоқ кезде (янцирлерді басып алғаннан кейін) өзінің бүлікшіл вассалы мен жауласының көмегін іздеуге мәжбүр болды. 1832 жылы Мұстафа Наили паша Мехмед Әли пашаның домендері астындағы Криттің губернаторы болып тағайындалған кезде, ол бүлікші аралда төрт жыл болған, сондықтан Осман жазбалары оны бірден "Гиритли" (Креттік) деп атайды. Оның билігі мұсылман жер иелері мен пайда болатын христиан сауда таптары арасында синтез жасауға тырысты. Мұстафа Наили пашаның билігі әдетте абай, британдықтарға жақтас болды және ол Крит түркілеріне қарағанда Крит гректерінің қолдауына ие болуға тырысты (әулиенің қызына үйленіп, оған христиандыққа мойынсұнуға мүмкіндік берді). Алайда 1834 жылы Афинада Крит аралын Грекиямен біріктіру үшін жұмыс істейтін комитет құрылды. 1840 жылы Палмерстон Мысырды Критті тікелей Осман билігіне қайтаруға мәжбүр етті. Бір уақыт бойы Мұстафа Наили паша жартылай тәуелсіз ханзада болуға ұмтылды, бірақ Крит гректері оған қарсы көтеріліп, мұсылмандарды қалаларды уақытша қоршауға алды. Ағылшын-Осман теңіз операциясы аралдың бақылауын қалпына келтірді және Мұстафа Найли-паша оның губернаторы ретінде бекітілді, бірақ Истанбулдан қолбасшылықпен. Ол Критте 1851 жылға дейін болды, содан кейін оны елордаға шақырды, онда ол салыстырмалы түрде қартайған шағында табысты мансапқа қол жеткізді.

He was raised and started his career in Egypt under the protection of the Albanian ruler Kavalalı Mehmed Ali Pasha and was of Albanian descent like the founder of modern Egypt. He suppressed a rebellion of Cretan Greeks during the troubles of the 1820s in various Aegean Islands in league with the Greek War of Independence and subsequently (in 1832) was appointed governor to Crete. On 18 May 1828 he regained Frangokastello (in Crete), to Ottoman control, from Hatzimichalis Dalianis. The Ottoman sultan, Mahmud II, who had been caught unprepared and without an army of his own (having suppressed the Janissaries), had been forced to seek the aid of his rebellious vassal and rival in Egypt. As of 1832, when Mustafa Naili Pasha got appointed governor of Crete which was under the domains of Mehmet Ali Pasha, he already had been present on the rebellious island for four years, which is why Ottoman records immediately refer to him as "Giritli" (the Cretan). His rule attempted to create a synthesis between the Muslim landowners and the emergent Christian commercial classes. Mustafa Naili Pasha's rule has been generally cautious, pro British, and he has tried harder to win the support of the Cretan Greeks (having married the daughter of a priest and allowed her to remain Christian) than the Cretan Turks. In 1834, however, a Cretan committee was already set up in Athens to work for the union of the island with Greece. In 1840, Egypt was forced by Palmerston to return Crete to direct Ottoman rule. For a time, Mustafa Naili Pasha angled unsuccessfully to become a semi independent prince but the Cretan Greeks rose up against him, once more driving the Muslims temporarily into siege in the towns. An Anglo Ottoman naval operation restored control in the island and Mustafa Naili Pasha was confirmed as its governor, though under command from Istanbul. He remained in Crete until 1851 when he was summoned to the capital, where at a relatively advanced age he pursued a successful career.