Кіріспе

Тадаббур и Құран - Құранның Амин Ахсан Ислахидің тематикалық және құрылымдық үйлесімділік тұжырымдамасына негізделген түсіндірмесі, ол бастапқыда Аллама Хамидуддин Фарахидің әсерінен жасалған. Тафсир алты мың беттен тұратын тоғыз томнан тұрады. Ол бастапқыда урду тілінде жазылған, бірақ қазір ағылшын тіліне аударылып жатыр. Оны тамил тіліне Абдурахман Умари аударған.

Шығыстанушыларға жауап

Біршама уақыт бойы Құранда бір тұтастық жоқ деген теория болды. Құранның әр түрлі аяттардың жинағы екендігіне, олардың бір-бірімен логикалық байланысы жоқ екеніне көз жеткізілді. 19 ғасырдың аяғы мен 20 ғасырдың басында батыс ғалымдары теорияны ұсынды және олардың кейбіреулері Құранды қайта реттеуге негіз болатын хронологиялық тәртіпті ұсынды. Ал мұсылман қауымында Құранның орны ерекше. Олар барлық діни бағыт-бағдар мен ұмтылыстарды Құраннан алады. Шығыстанушылар Құранның кітапқа тән қасиеттері жоқ деп санайды. Оны қалайша барлық кітаптардың ішіндегі ең жақсысы деп айтуға болады? Тадаббур мен Құран Құранның бірізді кітап емес екендігіне жауап ретінде жазылған. Ислахи өзінің басты еңбегін өзінің ұстазы Фарахидің ұстаздық принциптері негізінде жазды. Ислахи бұл жобаны өзінің мансабының басында бастады және оны 1980 жылы аяқтады. Бұл еңбек Құранның кездейсоқ реттелген кітап емес екенін, бірақ Құранда құрылымдық және тақырыптық үйлесімділік бар екенін растайды. Құранның құрылымы құдайлық және рационалды. Ислахи бүкіл Құранды Амуд (орталық тақырып) деп аталатын жеті топқа бөлді. Әр бөлім белгілі бір тақырыпқа арналады. Әр сүре бір тақырыпты қамтиды және көршілес сүремен жұп ретінде байланысты. Әрқайсысы Фатиха сүресінен басқа әртүрлі жолмен бірін-бірі толықтырады.

Ықпал

Құрандағы нәзм ұғымы Ислахи өзінің экзегезисінде қабылдаған, оны басқа ғұламалардан айырмашылығы бар көптеген орындарда Құранды түсіндіруге итермеледі. Тадаббур мен Құранның тағы бір ерекшелігі - мәтіннің мекен-жайларын анықтау. Бұл Құранның мұсылмандарға қатысты қағидаларын анықтау үшін маңызды. Тадаббур мен Құран қазіргі заманғы кез келген басқа Құрандық экзегетикалық шығармаларға қарағанда ислам әдебиеттеріне көбірек әсер етеді. Құранды түсіндіру мен түсіндіруді немесе исламдық тақырыптар бойынша жұмыс істейтін болашақ бірде-бір ғалым Ислахидің бұл монументалды экзегетикалық еңбегін елемеуге мүмкіндік бере алмайды.