Кіріспе

1985 жылы жазылған C. J. Cherryh ғылыми фантастикалық романы Cuckoo's Egg - американдық жазушы C. J. Cherryh-дің ғылыми фантастикалық романы, ол ойдан шығарылған нәсілді (Шонунин) адам баласын өсірумен таныстырады. Оны 1985 жылы DAW Books баспасы басып шығарды, сонымен қатар сол жылы Phantasia Press баспасынан шектеулі қалың қаптамамен басылды. Кітап Хьюго сыйлығына ұсынылды және ең үздік роман үшін Locus сыйлығының ұзақ тізіміне енді. Кейін ол 2005 жылы "The Deep Beyond" жинағында Черридің "Serpent's Reach" романымен бірге қайта басылды. Кітаптың атауы - бұл Куккоулардың кейбір түрлерінің, Ескі және Жаңа әлем құстарының арасында паразиттік үрдіс. Бұл әдіспен құс жұмыртқаларын басқа құстардың ұясына салады, ал үй жануарлары құс жұмыртқаларын құрғату үшін күш жұмсайды, тіпті өз ұрпақтарынан да зиян көреді. Бұл жағдайда метафора дұрыс қолданылмаған, өйткені кітаптағы Шонун мұны жасауға алданғаннан гөрі, адам баласын саналы түрде және әдейі тәрбиелеп жатыр. Cuckoo's Egg Cherryh-де ғарышкерлерді қамтитын ғылыми фантастикалық әңгімелерде жиі кездеспейтін тәсіл қолданылады, ол әңгімені ғарышкердің (Шонуннин) көзқарасынан баяндайды, осылайша адамдарды ғарышкерлер етеді.

Сюжет

Дана Дуун Штони но Лун (Дуун), Шонунин нәсілінің мүшесі, сыртқы түрінің сипаттамасына сәйкес адам болып табылатын шетелдік сәбидің қамқоршысы болады. Балаға "Торн" дегенді білдіретін Харас деген ат қойып, Дуун оған алыс Шеонда оқшауланған Дуунның балалық шағына ұқсас өмірді таңдады. Екеуіне мемл. және Элуд, үкімет өкілі, мезгіл-мезгіл келіп тұрады. Торн ерте балалық шаққа жеткенде, Дюнь оны Дюнь қатысатын жауынгерлер гильдиясының, Хатанидің, тәсіліне сәйкес тәрбиелейді. Хатани - бұл соғыс судьялары, оларды көпшілік шонуніндер құрметтейді, олар жанжалдарды шешу үшін абсолютті билік иелері, бірақ қоғамнан оқшауланған. Торн өскен сайын, ол бірнеше Шонунинмен қарым-қатынаста болғаннан физикалық айырмашылықтарымен көбірек алаңдайды, бірақ Дюун оған өзінің шығу тегі туралы жауап беруден бас тартады. Он алты жастағы Торн ашық ауада жаттығу кезінде оның бар екендігін білетін жақын маңдағы Шонунин қоныстарымен кездеседі. Олар қорқып, оны аңғара бастайды. Торн мен Дюан салыстырмалы түрде зардап шекпей қашып кетеді, бірақ Дюан олар Шионнан кету керек деп шешеді. Дюнь Торнға оның сыртқы келбеті генетикалық қате емес екенін айтады және Торнның ата-анасы жоқ екенін айтады: ол жасанды жатырдан туған. Торн мен Дюан Дзонанның астанасына жеткізіледі. Торн түрлі Шонн оқытушыларымен математика және Шонн әуе қатынасының тарихын үйренуге кіріседі. Ол кассеталарды тыңдап, ондағы таңғажайып дыбыстарды қайталап көруге шақырылады. Кейбір тәжірибелер барысында ол өзіне ұқсайтын жандарды көре бастайды, ақырында дыбыстарды тіл ретінде түсіне бастайды. Торн өзінің оқуын аяқтап, Хатани ретінде ресми түрде танылу үшін соңғы сынақтардан өтеді. Кейін Торн мен Дюньды ғарыш станцияларына апарады, оларды саяси мақсаттары үшін Торнды басқаруды қалаған жаулар қуып жүреді. Ақыры Дюнь Торнға өзінің шығу тегі туралы шындықты айтады. Дуун Шонунның ғарышкерлермен алғашқы байланысын сипаттап береді, ол Шонның үй жүйесіне зақымдалған ғарышкерлік зонд кірген кезде болды. Байланыс күшті болды. Бірінші атуды кім атқаны белгісіз, бірақ жақында ғана жұлдыздар аралық сапарға қабілетті болған Шонуниндер гиперғарыш арқылы секіру қабілетін жоғалтқан зақымданған шетелдік кемені екі жыл бойы қуып, оны жеңді. Олар экипаждың бір мүшесін ғана тірі тапты, ол адам өлтірілмей тұрып Дюнаны жарақаттаған. Шонаниндер зондтың Күн жүйесінен хабар жібергенін білгендіктен, технологиялық жағынан жоғары ғарышкерлердің жазасынан қорқып отырды. Дуунға Шонанин әлемін ғарышкерлердің ықтимал қатерінен құтқару міндеті жүктелген, ал Хатани ретінде оған өзінің жоспары үшін абсолютті бақылау мен ресурстар берілді. Дюунның шешімі - шетелдік баланы ересекке дейін өсіру, ол қайтадан байланыс орнаған кезде өз расасына елші ретінде қызмет ете алады және үлкен қақтығыстың алдын алады деп үміттенемін. Ғалымдар Дуун өлтірген ғарышкерді клондап, ғарышкер баласын жасады. Шетелдік пен жауды олардың ортасында өсіру Шонуньинді қорқытты, бірақ Дуун бұл істі өзі атқаруды шешті, өйткені жаратылыс өзіне қарсы шығады ма, жоқ па, белгісіз. Торнды Хатани кодексі бойынша тәрбиелеу арқылы Дуун Торнды Шонун қоғамның құрамына кіргізіп, оны болашақ елшілік міндеттеріне дайындады. Шетелдіктер бірнеше жыл бойы Шонунин зауытына хабар жіберіп отыр. Торн өзінің шығу тегін Дуун мен Шонунинмен қарым-қатынасымен үйлестіреді. Ол ғарыш тілінде алғашқы жұлдыздар аралық сәлемдемесін жіберіп, сәлемдеген.

Қабылдау

Аудармашы және ақын Бертон Раффель "C. J. Cherryh's Fiction" атты эссесінде "Күкі жұмыртқасы" "Черридің жасаған кез келген ісі сияқты жақсы және қозғаушы" және "бұл бір жағынан ғажайып күш турнесі, адамдарға бөтен көзқараспен қарайды.

Альянс-Одақ ғаламшарымен қарым-қатынасы

Cherryh-дің үшінші тұлғада әңгіме айтуды қолдануына байланысты, Cuckoo's Egg Альянс Одағының ғаламшарының бір бөлігі ме, жоқ па, ешқашан айтылмайды. Дж. Г. Стинсон өзінің "The Human as Other in the Science Fiction Novels of C. J. Cherryh" атты эссесінде бұл емес деп санайды, дегенмен кейбір библиографиялар бұл ғаламда орнатылғанын көрсетеді.