Кіріспе
Джордж Фридерик Хенделдің ораториосы Эстер (HWV 50) - Джордж Фридерик Хенделдің ораториосы. Ол ағылшын тіліндегі алғашқы оратория деп танылады. Гендель Жан Расиннің Ескі Келісім драмасынан либретто жазды. Бұл шығарма 1718 жылы жазылған, бірақ 1732 жылы толық ораторийге айналды.
Esther (HWV 50) is an oratorio by George Frideric Handel. It is generally acknowledged to be the first English oratorio. Handel set a libretto after the Old Testament drama by Jean Racine. The work was originally composed in 1718, but was heavily revised into a full oratorio in 1732.
Маск (1718, қайта қаралған 1720)
Эстер 1718 жылы Генделдің ағылшын мансабының басында және опера композиторы ретінде жетістіктерінің алдында жазылған маска, немесе камералық драма (HWV 50a) ретінде басталды. Ол алғаш рет Каннонс қаласында жазылды және орындалды, онда Чандос герцогы Генделді 1716-1718 жылдары өзінің қамқоршысының әншілері мен шағын оркестр үшін жазушы композитор ретінде қолданды. Естер кітабының осы алғашқы нұсқасы туралы біраз нәрсе белгілі. 1720 жылы қайта қаралған нұсқа сақталған, сондай-ақ, сондай-ақ, Хандос герцогы музыканттар мен әншілер тобымен жұмыс істеген Каннонс қаласында жеке орындау үшін арналған, және 1718 жылы Генделдің ағылшын тіліндегі алғашқы діни емес вокалды жұмысы Ацис және Галатея да премьерасы болған. Каннонның "Эстер" нұсқасы алты сахнада үзіліссіз жазылған және бір сопрано, альт, екі тенор және екі бас ансамбліне арналған. Акис пен Галатея сияқты Естер де сахналанған немесе жартылай сахналанған болуы мүмкін, солошылар қажет болған кезде хор құру үшін бірге ән салған. Либреттоның авторы белгісіз,
Қысқаша мазмұны
Естер есімді еврей жетім қыз персиялық Ахасуер патшаның кеңесшісі Мардохайдың үйінде тұратын. Мардохай патшаны өлтіруге жасалған құдалық жасалғанын анықтап, оның алдын алды. Ахасуир бұрынғы әйеліне бас тартқан соң, Естерді әйелін етіп таңдады. Ал Мардохай өзінің Құдайына ғана иіліп табынатын болады деп айтқан еді. "Естер" кітабының бірінші нұсқасы Хаманның Персия империясындағы барлық яһудилерді өлтіру туралы бұйрық шығарып, Мордохайдың өзіне жасаған қорлауына кек алу туралы шешім қабылдауымен басталады. Осы кезде яһудилер Естердің Персия патшайымы болғанын тойлап жатыр, бірақ олардың қуанышы барлық яһудилерді өлтіруге бұйрық берілгенін естігенде, қайғыға айналады. Естер Мордохайдан неге азалы киім киіп, күлге айналған күйзелісін көрсетті деп сұрайды және ол патшаның еврейлерді жою туралы бұйрық берген премьер-министрдің кеңесіне сай әрекет еткенін айтады. Ол Естерге күйеуінен бұйрықты күшін жоюды өтінді, бірақ ол өлім жазасына кесілген жағдайда, патшаның алдына шақырылмаған адам кіруіне тыйым салынатынын түсіндірді. Ол осы тәуекелді өз мойнына алып, патшаға барады. Патша оны шақырусыз келгеніне бола, протокол бұзғанын кешіреді және оның сұраған өтінішіне жауап беруге дайын. Бірақ Естер патша мен Хаманның өзі дайындаған қонақасына келуін ғана сұрайды. Естер патшаның қасына келіп, оның өмірін құтқарған Мардохайды еске салады да, өзінің яһуди екенін айтады. Ол патшаға яһудилерді жою туралы бұйрық өзінің және Мардохайдың өзіне қарсы шығарылғанын айтады. Ал патшаның бұйрығы бойынша, Мардохайды ағашқа іліп өлтіруге болады. Яһудилер құтқарылулары үшін Құдайға шүкірлік етеді.
Музыкалық ерекшеліктері
Ариялардың ішінде "Сіздің арфаларыңызды қуанышты шумен үйлестіріңіз" піццакато сырғалы сүйемелдеуімен ерекшеленеді; келесі арияда оркестрде нақты арфа қолданылады. Ән ұзақ әрі көркем хормен аяқталады.
Драматис персонаи
Роль1732 актерлік құрам Эстер сопрано Анна Мария Страда Ахасуер, Персия патшасы алто кастрато Сенесино Мордекай контраалто Франческа Бертолли Хаманбас Антонио Монтагнана Харбона контраалто Франческа Бертолли Израильдік әйел сопрано Энн Тернер Робинсон Бірінші Израильдік сопрано Мр. Дэвис
1-ші акті
Естер мен оның асырап алған әкесі Мордохай Естердің парсы патшайымына айналып, патшаның қалыңдығына айналғандарына қатты қуанады. Осы арада патшаның бірінші орынбасары Хаман Мардохайдың өзіне құлшылық етуден бас тартқанына ренжігендіктен, Ахасуер патшаны Мардохайдың бүкіл империядағы (ол кезде Иерусалим мен Яһудеяны да қамтитын) яһуди бауырластарының бәрін жоюға бұйрық беруге көндіреді. Естер патшаның яһудилерді құрту туралы бұйрығы шыққанда, Мардохайдың қуанышы аза тұтып, Естер патшайым болғаны үшін Құдайға ризашылық білдірді.
2-ші акті
Мордохай Естерге күйеуі патшаның яһудилерді құрту туралы бұйрығын күшін жоюды өтінді. Алайда Мардохайдың өтінішімен ол патшаның қаһарына ұшырауға бел буады. Яһуди халқы оның мейірімділік миссиясы сәтті болсын деп дұға етеді. Естер патшаның алдына келгенде, ол алдымен ашуланып, Естер есінен танып қалады. Қобызшылар оның әсемдігі патшаның жүрегін ерітіп тастайтынын айтады.
3-ші акт
Мордохай мен яһудилер Құдай оларға көмек көрсететінін және Естердің өтініші орындалатынына сенімді. Ахасевр патшаның сарайда отырған бөлмесінде Естердің сұрағандарының бәрін беремін деп уәде береді. Естер өзінің яһуди екенін айтып, Хаманның яһудилерді жою туралы бұйрықты өзі мен Мардохайды өлтіру үшін шығарғанын айтады. Патша қатты қорқып, Хаманның өлтірілуін бұйырады. Хаман Естерге кешірім сұрап жалбарынса да, ол оны елемей қояды. Яһудилер құтқарылғандары үшін Құдайды мадақтап, керемет әндер шырқады.
1718 жылы қайта қаралған 1720 жылғы нұсқа
Патриция Квелла (Естер), Энтони Рольф Джонсон (Ахасуер), Иан Партридж (Мордеқай), Дэвид Томас (Хаман), Эмма Киркби (Исраилдік әйел), Дрю Минтер (хирам). Дирижер Кристофер Хогвуд, "Ежелгі музыка академиясының оркестрі мен хоры". L'Oiseau Lyre 4144232, 1985 жылы шығарылған. Линда Расселл (Эстер), Том Рэндл (Ахасуер), Марк Пэдмор (Мордеқай), Майкл Джордж (Хаман), Нэнси Аргента (Исраилдік әйел), Майкл Ченс (хит). Дирижер Гарри Кристоферс, "Гармония мен өнертабыстың симфониясы" және "16". COR16019, 1996 жылы шығарылған.
Бірінші қайта құрылатын нұсқа (Cannons), 1720
Сюзан Хамильтон (Эстер), Джеймс Гилкрист (Ахасуер), Николас Мулрой (Мордеқай), Мэтью Брук (Хаман), Электра Лоххед (Исраилдік), Робин Блэйз (пастырь). Дирижер Джон Батт, Дунедин Консорты оркестрі мен хоры. Linn Records CKD 397, 2012 жылы шығарылған.
1732 жылғы нұсқа, оның ішінде екі Коронация әнұраны
Розмари Джошуа (Эстер), Джеймс Боуман (Ахасуер), Сьюзан Бикли (Мордеқай), Кристофер Пурвз (Хаман), Ребекка Отрам (Исраилдік әйел). Дирижер Лоренс Каммингс Лондондық Гендел оркестрі мен хоры. Somm SOMM238/9, 2007 жылы шығарылған.