Кіріспе
Сербияның тарихи монархиясындағы құрметті атақ Оңтүстік славян монархтары арасында ұзақ уақыт бойы танымал болған Степан (/ Стефан, Stjepan / Стјепан, Stipan / Стипан және басқалар) есімі Сербияның әртүрлі билеушілері мен Сербия тағына дәулет берушілер, әсіресе Сербияның Неманжич патшалары мен Боснияның Котроманич патшалары құрметті немесе патшалық атақ ретінде қолданған.
The name Stephen ( / Стефан, Stjepan / Стјепан, Stipan / Стипан, and others), long popular among South Slavic monarchs, was used as an honorific or as a royal title by various rulers of Serbia and claimants to the Serbian throne, most notably the Nemanjić kings of Serbia and the Kotromanić kings of Bosnia.
Ономастика
Степан есімі грекше Стефанос (Στέφανος, tr. Стефанос), "тажы" дегенді білдіреді. Ертедегі славяндар /f/ дыбысын қолданбағандықтан грек Стефанос қазіргі Босния мен Герцеговина мен Хорватиядағы Степан (Стипан) және Степан (Стипан) болып, қазіргі Черногориядағы Шчепан (Шћепан) және қазіргі Сербиядағы Стеван (Стеван) және Степан (Степан) болып өзгерді. Серб-хорват тілінде жүздеген нұсқалары бар, олардың көпшілігі тек тегімен ғана анықталатын екіжүзділік. Серб Православие шіркеуі, алайда, өзінің литургиясында бастапқы айтылуын (осы суффикссіз) сақтады, бұл Стефан формасының (негізінен канонизацияланған) серб патшаларына сілтеме жасау үшін қолданылуына әкелді. Швейцариялық славяншы Роберт Зетт Стефанның қолданылуы әлеуметтік иерархияны білдіретінін, патшалық атаудың орнына құрмет атауын білдіретінін атап өтті: Урош I (124376) Стефанды қолданған кезде, оның ұлы Степан деп шомылдыру рәсімінен өтті. 1331-55) Стефан деп қол қойды, бірақ кішіпейілділікпен Степанды дұға кітабында қолданды. Сербияның кейбір патшалары монеталардың бетінде Стефан деп аталатын және өздерін Степан деп атаған киелі Стефан бейнесі бар.
Тарих
Степан есімі ортағасырлық Оңтүстік славян билеушілері арасында кеңінен тараған. Оңтүстік славяндарды христиандыққа айналдырғаннан кейін, христиан есімдері билеушілерде пайда бола бастады; Сербия билеушісі Мутимирден кейінгі ұрпақта (850-891 жж.) Степан мен Петір кездеседі. Хорватияның Трпимирович патшаларының бірнеше мүшелері, мысалы, Степан Джислав (969-997), Степан I (1030-58) және Степан II (1089-91) есімді болды. Ол сондай-ақ екінші атау ретінде қабылданған, христиандық аты қосымша славян ("халық") аты, Степан Джислав, және бірнеше серб билеушілері, Стефан Войслав (r. 101843), және ағайындылары Мирослав, Страцимир және Неманья. Боснияның бірнеше банділері: Степан Воиславлевич , Степан Кулинич (120432) және Котроманич банділері Степан I (128799) және Степан II (132253). Стефан есімін алғашқы славян атауына қосылған құрметті атау ретінде қолданудың патша дәстүрі Сербияның ұлы князі Неманьядан басталды (б. 1166-96). Оның ұлы Степан (1196-1228 жж.) патша тағына отырды, ал Сербияның барлық кейінгі Неманжич патшалары өздерінің славян атауларына қоса Степан деген құрметті атауды алды. Ортағасырлық Сербияда есімнің танымалдылығы Византия мәдениетінің әсерінен және Сербияның қамқоршысы әрі Византия империясының символы ретінде протомартир Стефанның мәртебесінен туындайды. Қасиетті Стефанға құлшылық ету соншалықты маңызды болды, ол Nemanjić билеушілерінің алғашқы патшалық мөрлерінің кері жағында және олардың негізгі монеталарында бейнеленген. Душан Дж. Попович пен Джон Ван Антверпен Файн, Дж. сияқты тарихшылар Сербия билеушілері үшін Степан "сапасыз атау" ғана емес, "названың бір бөлігіне жақын болды" деп айтады. Сима Цирковичтің айтуынша, бұл серб мемлекеті үшін ерекше символикалық мағынаға ие болды. 1371 жылы Степан V Уроштың (б.з. 1355-71) өлімімен Неманжичтар тұқымы жойылғанда Сербияның тағына орын бос қалды және ел ыдырап кетті. Босниялық бан Твертко I (1353-91), Стивен Драгутиннің (сурет 1276-1316) туысқан немересі, өзінің жойылған патшалыққа деген талабын алға тарта бастады және 1377 жылы Сербия мен Боснияның патшасы болды. Неманжицке еліктеуге тырысқан Твертко өз атына Степан есімін қосып, кейде өзінің шын есімін қалдырып, тек патшаның құрметті есімін қолданды. Сербияға Котроманичтің талап етуі Степан Твртко I билік құрған кезде барлық практикалық маңызын жоғалтса да, Боснияның кейінгі патшалары оның ізімен жүріп, Степан есімін қабылдады. Соңғысы, Степан Томашевич (1461-63 ж.), осы есіммен шомылдыру рәсімінен өткеннен кейін, тіпті өзін Стефан Штипан (Стефан Штипан) немесе Штефан Стипан (Штефан Стипан) деп атады. Боснияның патшалары ғана Стефан атағын иеленбеді. Сербия империясының ыдырауынан кейін пайда болған кішігірім мемлекеттердің иелері оларды ешқашан билік иелері ретінде қабылдамады. Лазар Хребельянович (1373-89) және оның күйеу баласы Вук Бранкович (1378-89), бұл мемлекеттердің екеуін басқарған, кейде өздерін Стефан деп атаған, бірақ олар ешқашан патшалық билікке ие болған жоқ.