Кіріспе

"Төртінші ұрпаққа" - Айзек Азимовтың фантастикалық әңгімесі. Ол алғаш рет 1959 жылы сәуірде The Magazine of Fantasy and Science Fiction (F&SF) журналында жарық көрді және Nightfall and Other Stories (1969) және The Best Science Fiction of Isaac Asimov (1986) жинақтарында қайта басылды. Бұл Азимовтың ең айқын еврейлік тарихы.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл оқиға Самуэль Мартен туралы, ол 23 жастағы кіші басшы, ықтимал клиентпен кездесуге бара жатқанда, қатты уайымдайды. Мартен "Левковиц және ұлдары, дүкендік киімдер" деген жазуы бар жүк көлігін көргенде, ол бейхабардан Левкович деп өзгертеді, содан кейін неге екенін ойлайды. Ол әрдайым осы есімнің қандай да бір нұсқасын көргенде, оның назары басқа жаққа бұрылады. Мартеннің іскерлік кездесуі нашар өтеді, содан кейін ол Нью-Йорк көшелерінде Лефковицтер, Лефковицтер мен Левковицтердің ізін жалғастырып жүр. Ол Орталық саябаққа келеді, онда ескірген киім киген қарт адам саябақ үстелінде отыр. Қарт жігіт - Финеас Левкович. Левкович осыдан он жыл бұрын патшалық Ресейде өлім аузында жатыр. Әйелі мен ұлдары қайтыс болды, қызы Лия Америкаға көшіп кетті, ал ол жалғыз қалды. Ол Леяның ұрпағынан ұл туғызуға мүмкіндік сұрап дұға еткен еді, дұғасы қабыл болды. Финеес Мартеннің арғы атасының арғы атасы, Мартен Лияның қызының қызының перзенті, оның отбасында дүниеге келген тұңғыш ұл. Мартен өзінің үлкен-үлкен бабасының батасын сұрайды, қарт кісі оны береді, содан кейін: "Мен енді ата-бабаларыма аман-есен барамын, балам". Уақыт екі сағатқа артқа шегінеді. Мартен өзінің іскерлік кездесуіне бара жатыр, ол өзін уайымнан арылғанын көреді, өйткені ол бәрі жақсы болатынын біледі.

Әңгіме жасау және даму тарихы

1958 жылы 23 қазанда Асимов F&SF-тің сол кездегі редакторы Роберт П. Миллспен түскі асқа отырғанда, Миллс Лефковиц есімін бірнеше рет көргенін, әр жолы әртүрлі жазылуымен айтқан. Ол Азимовтан бұл туралы әңгіме жазуын сұрады және "Лесковицтің" танысы (Коллумбияның докторанты доктор Сидни Лесковиц) болған Азимов келісті. "Төртінші ұрпаққа дейін" алғаш рет F&SF-да пайда болған кезде, Мартен бұл тәжірибеден ешқандай әсерсіз өтті. Мақала жарық көргеннен кейін, Асимов Миллспен бірге кешкі асқа қатысқан. Ол жаңа ғана танысқан жанкүйері Джанет Джепсонмен қуана-қуана сөйлесіп отырды, ал Миллс одан әңгіменің қалай болғанын сұрады. Джепсон Мартеннің Финехас Левковичпен кездесуіне әсер етпегендіктен, оның қате екенін айтты. Асимов Джепсон дұрыс деп шешті, және ол әңгімені Nightfall and Other Stories кітабына енгізген кезде, Мартеннің жақсы сезінуіне мүмкіндік беру үшін аяқталуын өзгертті. Азимов пен Джепсон байланыста болды, ал бірге тамақтанып болғаннан кейін он төрт жыл өткен соң олар үйленді. Nightfall and Other Stories повесінің алғы сөзінде Азимов бұл повестің өзі жазған жалғыз еврей повесі екенін айтты. Левкович атауы (оның көптеген нұсқалары) поляк тіліндегі Левек деген атаудан шыққан.