Кіріспе

Дахман немесе Дахман Африн есімді адамдар - Авеста тіліндегі атау, Зороастризм ұғымының кейінірек дұғаның мәнерленген түрі ретінде қарастырылды, және ақыр соңында (сонымен қатар) игілік ретінде, язаталардың бірі. Дахман Африн сөзбе-сөз "илаһи баталар" деп аударылады, ал Дахман құдайлық Гатикалық Авеста Дахма Африти шақыруының белсенді принципі мен гипостазы (Ясна 60.2 7). Ясна 61-де де дұға Дахма Вангуи Африти деп аталады және оны төртінші ең күшті сиқыр деп санайды. Бұл дұға асхаванның үйіне бата ретінде айтылады, оны "әділ" немесе "нағыз" адам деп аударуға болады. Бұл ұғым ежелгі Үнді-Иран дінінен бастау алады және Веданың Дхарма ұғымына ұқсас. Зороастризм дәстүрінде Дахман тәңірі Орта парсы Дахм ретінде көрінеді.

Жазбаларда

Ясна 60 және 61-та қолданылғанда, дахма термині "тәңіршіл" немесе "жақсы" деген мағынаны білдіреді, бірақ ол бастапқыда зороастризм дініне кірген адамды білдіру үшін қолданылған болуы мүмкін. Ясна 61-нің зенд аудармалары мен орта парсы сөздіктері бұл терминді түсініктеме қажет ететін жеткілікті таныс емес деп санайтын көрінеді. Бұл дұғаларда дахм әділ адамның мәні болып саналады, ал дұғаның атауы "жақсы / пәктіктің баталары" деп аударылады. Алайда, Бойцтің (1982) пікірінше, Зенд авторлары қателескен. Оның айтуынша, дахм (еркек көпше) зат есім емес, "жекеше Afriti арасында қолданылған" (айыптаушы жекеше әйел) қосымша есім. Бұл қате аударма дұғаның стандартты атауы болып, ақыр соңында язата ретінде қалыптасты. Дахма Африти шақыруының күші Вендидадта Ауруларды емдеген Ахура Мазданың сыйлығы ретінде айтылған (Вендидад 22.5). Бұл сондай-ақ діни қызметкердің өзіне көрсетілген медициналық қызметтер үшін бере алатын төлемі (Vendidad 7.41, 9.37), бұл Зенд түсіндірмесі кез-келген басқа төлем түрінен құнды екенін түсіндіреді. Әділ адамның мәні ретінде Дахман ақырында Тәңір Дахман Африн немесе жай ғана Дахман ретінде тұлғаланды. Тәңір ретінде Даман Авестаның сақталған мәтіндерінде үш рет (Сироза 33-де бір рет, P31 және P32 фрагменттерінде бір рет) және жоғалған Судгар Насктің Зенд аудармасында бір рет кездеседі.

Дәстүр бойынша

Сонымен қатар, Даман Дэнкардта бірнеше рет, дайвалардан ең үлкен құтқарушы ретінде (815.4 815.8) кездеседі, бұл сипаттама да Шейест не Шейест қосымшасында (13.43) берілген. Сәсәни дәуіріндегі Сироза 33-ге қатысты түсініктемеде адал түрде сатып алынған мүлікті Дахман Африн қорғайтынын атап өтті. Бойс (1982) Даманның бір кездері зороастрий күнтізбесінің айдың жиырма үшінші күніне арналуы мүмкін екенін айтады, бірақ Ахура Маздаға үш қосымша күн тағайындалғанда, ол орыннан ауыстырылды. Дахман Апам Напат (орта парсы: Бурз Язад) және Хаома (Хом) айдың отызыншы күнінің құдайы Анагра Раока (Анеран)мен бірге шақырылады. Зороастризмнің космогониясында Даман құрылған және металдар мен минералдардың қорғаушысы Амеша Спента Шахревармен (Авестан: Кшатра [Вайрья]) байланысты. (Бундахишн 3.16) Даман да өлімнен кейінгі төртінші күні күн шыққанда әділ / пәк жандардың жандарын қабылдайтын язата ретінде рөл атқарады. Бұл афринган ("бұйыршылық рәсімінде") Дахман Сароштан (бұған дейін төрт күн бойы оның қамқорлығында болған) қайтыс болған адамның жанын қабылдауға шақырылады және жанның Фраваши онымен біріккенше оған еріп жүреді. (Дхалла, 1938) Осы сілтемелерден басқа, Дахман Африн қазіргі зороастризмде үлкен маңызға ие емес және Дахман жиі байланысты болатын Сарошпен көлеңкеде қалады. Дахманға арналған Яшт жоқ, бірақ дұғаның құдайлық қасиеттері бір кездері зороастризм діни қызметкерлері үшін маңызды болған деген пікірлер бар. (Бойс, 1993б) Басқа язаталардан айырмашылығы, Даман - таза зороастрийлік ұғым, зороастрийге дейінгі баламасы жоқ және кейінірек парсы мифологиясы бойынша тұлға ретінде мұра етілмеген.