Кіріспе

Норвегиялық ертегі: Шындық және жалғандық - Асбьорнсен мен Мо жинаған норвегиялық ертегі. Ол - Арн Томпсонның 613-ті, "Екі саяхатшы: ақиқат пен жалғандық".

Қысқаша мазмұны

Екі ағайынды өздерінің табиғаты үшін Ақиқат пен Ақиқатсыз деп аталды. Олар өздерінің тағдырын іздеуге аттанды. Жалған Тураны екеуіне де алдымен Тураның тамағын жеуге көндірді, ал ол жетілген кезде Тура өзінен бірдеңеден бас тартты. Тураның айтуынша, бұл Ақиқаттың табиғатын көрсетті, ал Ақиқат бауырының көзін құртты. Ақыры, ол бір лимон ағашына жетіп, орманның арасынан бір-бірден өтіп кетті. Ол аңдардан қорқып, түнді осында өткізгісі келді. Бір аю, қасқыр, түлкі, және қоян оның астында кездесті, өйткені ол Сент-Джон кешкі болды. Айыу лимон ағашының шөлін патшаның көзіне салады деп айтты, ол соқыр болып барады; қасқыр патшаның қызы саңырау және мылқау екенін айтты, өйткені ол құтқарылуға барған кезде, ол ұсақ-түйекті тастады, бірақ оны жұтқан жабайыны ұстаса, ол сауығады; түлкі патшаның ауласында қайнар көзді қалай табатынын айтты; және қоян патшаның бақшасында көмілген алтын шынжырдың оны жеміс беруден қалай сақтағанын айтты. Таң атқанда Трю көзін шашымен сүртіп, көретіндігін қайтадан алды. Ол патшаға қызмет етуге барып, жануарлардың айтқандарының бәрін орындады, ақырында ханшайымның сөйлеу және есту қабілетін қалпына келтірді, содан кейін патша оны ханшайымға үйлендірді және оған патшалығының жартысын берді. Тойға бір қайыршы келді: Трю оған тамақ беріп, лимон ағашына отыруға бұйырды. Бірақ жануарлар келгенде, олардың айтқандарын біреу естігенін білді. Сондықтан, осы жылы олар сәлем айтып, қоштасудан басқа ештеңе істемеді.

Нысандар

Бұл әңгіменің сюжеті "Алғыс білдірген аңдар" секілді, мұнда кейіпкер серіктерінен мүгедек болып, осыған байланысты құпияларды біледі. Орыс тілінде Правда и Кривда (Адалдық пен адалсыздық) және кем дегенде екі француз ертегісі сияқты көптеген басқа нұсқалар бар. Соңғысында кейіпкерге соқырлық тигізіледі, сонда ол және оның серігі қайыр сұрап, көбірек ақша жинап алады, ал серігі ауыр мүгедексіз жүре алатынына сенген кезде тасталады. Олар әңгіменің соңында қайта кездескен кезде, болжау қате болып шығады, ал сатқын жалбарынуға дейін төмендейді. Өзбек нұсқасында, кейіпкердің көзі соқыр болмай, тек достық ұсынысын қабылдағаннан кейін мүлкі ұрланады. Олардың тыңдауының қарама-қарсы нәтижелері Әдемі және Әдемі емес қыздардың оқиғаларына ұқсас, мысалы, Ана Хульда, Алмаздар мен Жабайылар, Құдықтағы үш бас, Мұздақ ата және Ормандағы үш кішкентай ер адам. "Ағаш орнындағы ханзада мен ханшайым" және "Жоңғарлардың үш қазынасы" сияқты ертегілер қажетті білімді тыңдау мотивін қолданады.