Кіріспе

Дүниежүзілік католик шіркеуінің бір бөлігі Ұлыбританиядағы католик шіркеуі - Рим папасымен бірлесіп, дүниежүзілік католик шіркеуінің бір бөлігі. Саяси одаққа сәйкес келетін шіркеулік юрисдикция болмаса да, бұл мақалада католик шіркеуінің материктік Британияда және Солтүстік Ирландияда 1707 жылы Корольдіктер одағы арқылы Ұлыбритания Корольдігінің құрылуынан бері географиялық өкілдігі туралы айтылады.

Католикке қарсылық

1570 жылы папа Пий V-тің Regnans in Excelsis паптық буласынан бастап 1766 жылға дейін папалар ағылшын монархиясының заңдылығын мойындамады және оны құлатуды талап етті. Патша мен үкімет католиктерді күдікті ретінде қарастырды. Ұлыбритания Корольдігі 1707 жылы құрылған кезде католиктер Англия мен Шотландияда айтарлықтай түрде кемсітілді: Британ аралдарының барлық патшалықтарында олар дауыс беруден, парламентте отырудан және білімді мамандықтардан шеттетілді. Бұл дискриминациялық заңдар 1801 жылы Ұлыбритания мен Ирландияның жаңа Біріккен Корольдігін құрған 1800 жылғы Одақ актісінен кейін де жалғасты. Сол кезде католиктердің азаттық жолы қолдау тапқанмен, ол әлі жүзеге аспаған еді, әсіресе протестанттардың басымдығы әлі де күшінде болған Ирландияда. 1707 жылғы Одақ туралы келісімде, Елдестік туралы актінде сияқты, ешқандай "папист" таққа отыра алмайды деп айтылған. Католиктердің азаматтық құқықтарын шектеу 1778 жылғы Папистер актісімен ғана өзгерді, бұл оларға меншікке ие болуға, жерді мұра етуге және Британ армиясына кіруге мүмкіндік берді, дегенмен бұл шара 1780 жылғы Гордон төңкерістерінің кері әсерін туғызды, бұл католиктерге қарсы сезімнің тереңдігін көрсетті.

Еріту

1790 жылдан кейін мыңдаған католиктер француз төңкерісінен қашып, Ұлыбритания Наполеон соғыстарында Португалия мен Испанияның католик мемлекеттерімен, сондай-ақ Киелі орынның өзімен одақтасқанда жаңа көңіл-күй пайда болды. 1829 жылы саяси ахуал Парламентке Рим католиктеріне тең азаматтық құқықтарды, соның ішінде дауыс беру және көпшілік мемлекеттік лауазымдарды атқару құқығын беретін Рим католиктеріне көмек көрсету туралы 1829 жылғы заңды қабылдауға мүмкіндік беретін дәрежеде өзгерді. Англиядағы католик шіркеуінің құрамына дәстүрлі ("қатысушы") католик отбасыларындағы 50 000-ға жуық адам кірді. Олар әдетте бейтаныс болып жүрді. Олардың діни қызметкерлері әдетте 1793 жылы француз төңкерісінен ағылшын босқындары құрған Семинариядан келген. Жоғарыда айтылғандай, негізгі мүгедектер 1829 жылғы Католиктік көмек туралы заңмен алынып тасталды. 1850 жылы папа католик шіркеуінің иерархиясын қалпына келтіріп, Англияға қайтадан өзінің католик епископтарын берді. 1869 жылы жаңа семинария ашылды. Тағы бір үлкен топқа Ұлы Ирландия ашаршылықтан қашып келген өте кедей ирланд иммигранттары кірді. Олардың саны 1841 жылы 224 000 - ден 1851 жылы 419 000 - ға дейін көтерілді, олар порттарда және өнеркәсіп аудандарында, сондай-ақ Шотландияның өнеркәсіп аудандарында шоғырландырылды. Үшінші топқа Англия шіркеуінен танымал адамдары, әсіресе, Джон Генри Ньюман және Генри Эдвард Мэннинг (1808-1892) интеллектуалдары кірді. Мэннинг Вестминстердің екінші архиепискобы болды. Келесі ең көрнекті көшбасшы Герберт Воган (1832-1903), 1892 жылы Маннингтің орнын басып, Вестминстер архиепискобы болды және 1893 жылы кардиналды болды. Меннинг папаның, әсіресе папаның қателіксіздігі туралы ілімнің, ең күшті жақтастарының бірі болды. Кардинал Ньюман бұл ілімді мойындады, бірақ оны сол кезде ресми түрде анықтау ақылға қонымсыз деп ойлады. Мэннинг әлеуметтік әділдікке қатысты католиктік заманауи көзқарасты насихаттады. Бұл көзқарастар папа Лео XIII-нің Rerum novarum паптік энцикликасында көрініс тапқан, ол қазіргі католиктік әлеуметтік әділдік ілімінің негізіне айналды. Қалалық аудандарда негізінен ирланд элементтеріне қызмет көрсету үшін үкімет субсидиялаған католик шіркеу мектептері құрылды. Мэннинг ирландтық католик жұмысшыларының атынан сөйлеп, 1889 жылғы Лондон порттарының ереуілін реттеуге көмектесті. Ол Вестминстерде жаңа собор салып, көбінесе ирландтар тұратын діни қауымдардың өсуіне ықпал еткені үшін атақ-даңққа ие болды.

Қайтадан құлшылық етушілер

Бірқатар танымал адамдар католик шіркеуіне айналды, соның ішінде Сент-Эдмунд Кампион, Сент-Маргарет Клитероу, Король Чарльз II, Король Джеймс II және VII, Сент-Джон Генри Кардинал Ньюман, Генри Эдвард Кардинал Мэннинг, Монсеньор Роберт Хью Бенсон, Август Пугин, Эвелин Уо, Мюриел Спарк, Джерард Мэнли Хопкинс, Зигфрид Сассон, Г. К. Честертон, Рональд Нокс, Грэм Грин, Малкольм Муггерридж, Кеннет Кларк және Джозеф Пирс. Патшалық отбасының мүшелері, мысалы Кэтрин, Кент герцогинясы және бұрынғы премьер-министр сэр Тони Блэр де католик шіркеуіне көшті, Блэрдің жағдайында ол 2007 жылдың желтоқсанында қызметтен кеткеннен кейін. Уолсингэмдегі біздің ханымның жеке ординариясы құрылғаннан бері осы жолмен католикалық шіркеуге 3000-нан астам бұрынғы англикан қабылданды.

Ұйым

38 шіркеулік округтер мен 3104 приходтар бар.

Статистика

2011 жылы Ұлыбританияда шамамен 5,7 миллион католик (9,1%) болды: Англия мен Уэльсте 4 155 100 (7,4%), Шотландияда 841 053 (15,9%) және Солтүстік Ирландияда 738 033 (40,76%). Солтүстік Ирландияның көп бөлігінде католицизм басым дін болып табылады. Шотландияның кейбір аудандарында католиктер саны басқа діндерден көп, соның ішінде ең көп халықты қамтитын: Глазго қаласында католиктер Шотландия шіркеуінің мүшелерінен көп (27% -ға қарсы 23%). Шотландияның 2011 жылғы санағына сәйкес, католиктердің Шотландия шіркеуінің мүшелерінен көп болатын басқа кеңес аймақтары Солтүстік Ланнаркшир, Инверклид және Батыс Данбартоншир. 2011 жылы YouGov сауалнамасына сәйкес, британдық католиктердің 70% -ы әйелдің аборт жасатуына рұқсат етілуі керек деп санайды. Католиктердің 90%-ы контрацепция құралдарын кеңінен қолдануды қолдады. 2015 жылғы YouGov сауалнамасына сәйкес, діни британдық католиктердің 50%-ы бір жынысты некелерді қолдады, ал 40% оған қарсы болды. Pew Research Center сауалнамасына сәйкес, Ұлыбританиядағы католиктердің 78% -ы бір жынысты некелерді қолдайды, ал 21% -ы оған қарсы. Сол сауалнамада Ұлыбритания католиктерінің 86% қоғам гомосексуализмді қабылдауы керек деп санайды, ал 12% қоғам гомосексуализмді қабылдамауы керек деп санайды.

Негізгі дереккөздер

Мюллет, Майкл. Ағылшын католицизмі, 16801830 (2006) 2714 бет Ньюман, Джон Генри. Англиядағы католиктердің қазіргі жағдайы туралы дәрістер (Нотр-Дам баспасы университеті, 2000) 585 бб; 1889 жылғы 6-шы басылымға негізделген