Кіріспе

Иса Мәсіхтің азап шегуін бейнелейтін драмалық қойылым – Иса Мәсіхтің азап шегуін бейнелейтін драмалық қойылымның бір түрі. Құрбандық ойыны немесе Пасхалық қойылым – Иса Мәсіхтің сотталуын, азап шегуін және өлімін көрсететін драмалық қойылым. Пассиондық пьесаларды тамашалау және оларға қатысу – бірнеше христиан дінбағында, әсіресе католик және евангелистік дәстүрлерде Ұлы оразаның дәстүрлі бөлігі болып табылады; сондықтан Пассиондық пьесалар көбінесе экуменикалық христиандық өнімдері болып есептеледі. Пассиондық пьесалардың ұзақ және күрделі тарихы бар, ол сенім мен құлшынысты, азаматтық салтанаттылықты, діни және саяси цензураны, кең ауқымды жаңғыруды және тарихи қайта жаңғыртуды қамтиды.

Ұлыбританияның пайда болуы мен тарихы

Ұлыбританиядағы құмарлық пьесаларының пайда болуы мен дамуын Ұлыбританиядағы ең алғашқы театрлық шығармалардың бірі – Quem Quaeritis (Кем Кваэритис) пьесасына байланыстыруға болады: екі хордың бір-біріне драмалық түрде айтылған төрт жол. Оны сонымен қатар шіркеу ішінде қолданылған литургиялық драмаға және шіркеутен тыс өткен Корпус Кристи мерекелеріне де байланыстыруға болады. Пассиондық пьесалар – көптеген ортағасырлық қалаларда қалалық гильдиялар қойған құпия пьесалардың орталық бөлігі болды, олардың ішінде Йорк, Честер және Ковентри ең танымалдары. Пассиондық пьесалардың көпшілік алдындағы қойылымдары он төртінші ғасырдан он алтыншы ғасырдың ортасына дейін, кейбір мысалдары он жетінші ғасырға дейін жалғасты. Реформация кезінде, католик дініне ықпалды болды деген себеппен құмарлық пьесалар мен құпия циклдері тоқтатылды. Соңында, 1642 жылы пуритандық парламент театрларды жауып, барлық театр өнеріне тыйым салды. 1660 жылы Реставрация кезінде театрлар қайта ашылды, бұл жолы әйелдерге сахнада өнер көрсетуге рұқсат берілді. Алайда, Англияда келесі бірнеше жүз жыл бойы дін мен саясатқа қатысты цензура күшті болды және бұл кезеңде ешқандай құмарлық пьеса көпшілік алдында қойылған жоқ. Қазіргі заманғы құмарлық пьесалардың қайта жандануы 1951 жылы Ұлыбритания фестивалі аясында Йорк құпия пьесаларының, 1970 жылдары Честер құпия пьесаларының және 1977 жылы Эдинбург фестивалінде Йорк және Таунли пьесаларының қойылуымен басталды.

Пасхалық ойынның прецеденті

"Тәубе" пьесасының дамуы Пасхалық драманың дамуымен шамалас болды. Ол шіркеудің ритуалдарынан бастау алды, олардың ішінде Ұлы жұма күні Ілтебілгіні әртүрлі тұлғаларға бөліп оқу немесе айту қағидасы да бар еді. Кейін "Тәубе" пьесасы алғаш латын тілінде, сосын халық тілдерінде пайда болды; мазмұны мен формалары көрермендердің күтуіне сәйкес келе бастады, және он бесінші ғасырда халықтық діни пьесалар қалыптасты. Бенедиктберннің "Тәубе" пьесасы (XIII ғасыр) көбінесе латын тіліндегі ритуалдық сөздер мен шіркеу әндерінен құралған, орындалу үшін әнмен айтуға арналғандықтан, ораторияға ұқсайды.

Музыка мен таңбаларды қосу

Алайда, тіпті ең көне "Тәубе" пьесасы да ритуалдан алшақтауға және көбірек драмалық форманы қабылдауға бейімділік танытады. Бұл эволюция шіркеу әндерінің еркін аудармаларымен және осы әндерге қатысы жоқ неміс өлеңдерінің қосылуымен, сондай-ақ Марияның (Исаның анасы Мәриям) және Магдала Марияның оқиғаға қатысуымен көрінеді. Осы қарапайым бастамалардан "Тәубе" пьесасы өте жылдам дамыды, себебі он төртінші ғасырда ол тек қайта-қайта жаттығу арқылы ғана жете алатын даму деңгейіне жеткен. Осы екінші кезеңнен бізге Веналық, Сент-Галлдік, ең көне Франкфурттік және Маастрихттік пассиялар жетті. Бұл төрт пьесаның барлығы, әдетте, рифмамен жазылған, көбінесе неміс тілінде.

Кеңейту

Веналық Азап – құтқарылу тарихының барлық кезеңін қамтиды және Люцифердің бүлік көтерісі мен құлауынан басталады; бізге жеткен пьеса Иса мен Оның он екі апостолы Соңғы Тоқсан кезінде отырған күйінде аяқталады. Франкфурттың ең көне Азап пьесасы, канон Бальдемар фон Питервеллдің (1350–1381) қойылымы екі күнге созылды және осы кезеңдегі басқа Азап пьесаларынан гөрі толыққанды әзірленген. Осы пьесадан бізге тек "Ordo sive Registrum" жеткен, режиссердің пайдалануына арналған ұзынша пергаментке жазылған, сахналық көрсетімдер мен диалогтардың бастапқы сөздерін қамтитын құжат. Осы көрсетімдер тізіміне негізделген пьесалар Азап пьесасының ең дамыған кезеңіне (1400–1515) апарады. Осы кезеңде кейінірек Франкфурт Азап пьесасы (1467), Альсфельдер және Фридбергер (1514) пайда болды. Бұл топқа Эгер, Донауэшинген, Аугсбург, Фрайзинг және Люцерн Азап пьесалары да кіреді, онда адамның жаратылуынан бастап, Киелі Рухтың келуіне дейінгі бүкіл әлемдік драма бейнеленеді және 1583 жылға дейін зор мерекелік күймен қойылды.

Бұрынғы пьесаларды кеңейту және нығайту

Бұл құмарлық ойындарының көбі Тирольден бастау алады, кейбіреулері осы көзден нәр алып, ал басқалары осыдан үлгі алады. Бұл ойындардың өзі XIV-XV ғасырлар аралығында пайда болған Тирольдік құмарлық ойынының негізінде құрылған. Тарихшы Дж.Е. Ваккернелл бізге жеткен пьесалардың көмегімен осы кезеңді қайта жаңғыртуға мүмкіндік алды. Тирольде құмарлық ойындары кеңінен дамыды, ал Болзанода олар зор мерекелік күймен қойылды және 1514 жылы жеті күнге дейін созылды. Сонымен қатар, осында әйел рөлін әйелдерге тапсыру жаңашылдығы енгізілді, бұл жаңалық тек XVII ғасырда ғана кеңінен тарады.

Ұқыпты, көпшілікке арналған шығармалар

Бесінші ғасырдағы ұлы пассиондық пьесалар қалалардың өсімімен және артқан өзіне сенімділігімен тығыз байланысты, бұл өздігінен салтанатты ғимараттарда – шіркеулерде және қалалық ғимараттарда, сондай-ақ керемет халықтық тойларда көрініс тапты. Азаматтардың көркемдік сезімі мен өнерге құштарлығы дін қызметкерлерімен бірлесіп осы пьесаларды жарыққа әкелді, ал азаматтардың байлығы оларды қалалық алаңдарда мазмұнды қойылымдармен сахналауға мүмкіндік берді, олар шіркеулерден қуылғаннан кейін сол алаңдарға көшірілді. Азаматтар мен қалалық билік осы қойылымды мүмкіндігінше бай әрі алуан түрлі етуді өзіне парыз санады. Көбінесе пьесаға дайындық рухани бірлестіктердің қолында болды, ал пьесаның өзі – құдайға сиынудың мистикалық түрі деп есептелді. Қойылымға ең әртүрлі топтардан адамдар қатысты, көбінесе актерлердің саны екі жүзден асып, тіпті одан да көп болды. Орындаушыларды дайындау оңай болған жоқ, әсіресе сахналық безендірулер әлі де қарапайым болғандықтан.

Сахналық және сахналық дизайн

Сахна ағаштан жасалған, ені мен ұзындығы шамалы ерекшеленетін, бірақ жерден аздап көтеріліп, барлық жағынан ашық болатын. Арқада үй бейнеленген; үйге жалғанған балкон – көктейді білдіретін. Балконның астында үш айқыш орнатылған. Кейде сахна есіктер арқылы үш бөлікке бөлінетін. Сахнаның бойымен, ұзындығы бағытында, қойылымға қажетті үйлер орналасқан; олар қоршалған алаңдармен немесе төрт тіреуге тіктелген шатырлармен көрсетілген. Тозаққа түсетін жер монстрдің аузы арқылы бейнеленген, сол арқылы Ібіліс пен қойылым барысында тұтқынға алынған немесе босатылған жандар өтеді. Актерлер музыканттардың немесе хабаршының (прекурсор) басшылығымен салтанатты шерумен кіріп, өздеріне белгіленген орындарына тұрады. Олар қойылым бойына сахнада қалады; өздерінің бөлімдерінің жиегінде отырып, тек сөздерін айту үшін ғана орындарынан тұруға рұқсат алады. Әр актер сөзін аяқтаған соң, өз орнына қайтады. Көрермендер сахнаның төңірегінде тұрады немесе көрші үйлердің терезелерінен тамашалайды. Кейде сахнаның айналасында амфитеатр тәрізді "көпірлер" деп аталатын платформалар салынатын.

Кескіннің, диалогтың, іс-әрекеттің және костюмдердің қарапайымдылығы

Бұл жерлер ежелгі Таяу Шығыстың көрінісін қамтады. Қосалқы сахналар болған жоқ, демек сахналық перспектива да болмады. Шындық иллюзиясын жасау мүмкін болмағандықтан, белгілер мен көрсеткіштер жеткілікті деп есептелді. Сөйтіп, тік қойылған шарап шелек Христианды Ібіліс сынаған тауды бейнелейді; дауылды мылтық атуымен имитациялады; Ібіліс оған кіргенін көрсету үшін Иуда аузына қара қауырсынды құсты ұстап, оны қозғайды. Иуданың өзіне-өзі қол жұмсауы – жазалау, онда Белзебұл дарға асушының рөлін атқарады. Ол кінәлінің алдынан баспалдақпен көтеріліп, Иуданы арқанмен өзіне тартады. Иуданың киімінің ішінде қара құс пен жануардың ішегі жасырылған, ал Шайтан киімді жыртып ашқанда құс ұшып кетеді, ішектер төгіледі, сосын Иуда мен жазалаушысы арқанмен тозаққа сырғып түседі. Әрбір ұрының аузынан жанды бейнелейтін сурет ілінген; тәубе еткеннің жанын періште алады, ал тәубе етпеген ұрының жанын Шайтан алады. Барлығы нақты түрде, көрермендердің қиялындағыдай көрсетіледі және антикалық театрдың талаптарына сай келеді. Дегенмен, барлық костюмдер заманауи, тарихи дәлдікке мән берілмеген.

Құлдырау

Католик және протестант мектептерінде мектептік драмалар енді танымал бола бастады және жиі діни пікір таластарының аренасына айналды. 17 ғасырда иезуит драмасы пайда болған кезде, құмарлық ойындары (әлі көбінесе секулярландырылған) шалғай ауылдарға және монастырларға, әсіресе Бавария мен Австрияға көшірілді. 18 ғасырдың соңында, Ағарту дәуірінде, католик Германиясында, әсіресе Бавария мен Тирольде ортағасырлық драмалар дәстүрінің қалдықтарын жоюға күш салынды.

Жаңғыру

19 ғасырдың соңғы онжылдықтарында "Қайғылы оқиғалар" пьесасына деген қызығушылық артып, статистик Карл Пирсон олар туралы кітап жазды. Содан бері Тирольдегі Брикслег және Вордертиерзе, Чехиядағы Чески Крумлов маңындағы Хорице-на-Сумаве, және ең бастысы, Жоғарғы Бавариядағы Обераммергау мыңдаған адамды өз қойылымдарына тартады. Вордертиерзе (Gespiel in der Vorderen Thiersee) пьесасының мәтіні 17 ғасырдың екінші жартысына жатады, толығымен өлеңмен жазылған және бес актіде Ілтебіл хабардағы оқиғаларды, Соңғы кешкі ас пен қабірге қоюды қамтиды. Пьеса алдында "Жақсы Көмекші" (Жақсы Бағушы) прелюдиясы (Vorgespiel) қойылады. Бірнеше рет өңделгеннен кейін, мәтін австриялық бенедиктин П. Вайссенхофердің қолымен қазіргі классикалық түрін алды. Бавариядан Тирольге 18 ғасырдың екінші жартысында келген қойылымдар 19 ғасырдың бірінші жартысында белгілі бір уақыт аралығымен ұйымдастырылды; 1855 жылдан бастап олар Брикслегте әр он жылда бір рет өтеді. "Хорице құмарлық пьесасы" 1893 жылдан бері бес жылда бір рет қойылады.

Австралия

Австралияда Пасхаға дейін жыл сайын "Тәубе" пьесасының бірнеше ірі қойылымдары қойылады. Иона Пассиондық пьесасы 1958 жылы Квинсленд штатында құрылды және Австралияның қалалары мен қалашықтары бойынша гастрольдік сапарлар жасап тұрады. Әрбір орналасқан жерде, гастрольдік актерлер жергілікті тұрғындарды қойылымға қатысуға шақырады. 1993 жылы құрылған Мугера құмарлық пьесасы жыл сайын, Пасха уақытында Квинсленд штатында қойылады. Ол "Мұғара құмарлық пьесасы" үшін арнайы салынған, көл жағасындағы үлкен, мақсатты театр – "Лейк театрында" реалистік түрде қойылады. Қазіргі заманғы нұсқалары тыңдаушыларға жыл сайын жаңа хабар жеткізу үшін әртүрлі Библияларды пайдалануға тырысады. Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Туррамурада "Туррамура құмарлығы" – мультимедиа элементтері мен 1999 жылы жазылған түпнұсқа музыкалық қосымшаларды пайдалана отырып, заманауи және кейіпкерлерге басымдық беретін интерпретация. Құтқару тақырыбындағы басқа да драмалар, мысалы, Дороти Л. Сайерстің "Аділет кек" пьесасы, 1947 жылы Мельбурн қалалық үйінде қойылған, "құмарлық пьесасы" деп сипатталған.

Бавария

Бұрынғы заманның ең басты сақталған мұрасы – Обераммергау құмарлық пьесасы. Ол алғаш рет 1634 жылы Баварияның Обераммергау ауылында қойылды және қазір әр 10 жылда бір рет қайта қойылады. Келесі Обераммергау құмарлық пьесасы 2020 жылы өтуі тиіс еді, бірақ COVID-19 пандемиясының салдарынан 2022 жылға шегерілді. 2010 жылы Обераммергау тұрғындарының шамамен жартысы он жылда бір рет өтетін бұл құмарлық пьесаға қатысты. 2000-нан астам ауыл тұрғыны Назареттен келген Исаның өмірін көрермендерге әкелді, көрермендер әлемнің түкпір-түкпірінен жиналған еді. Дәстүрге сәйкес, пьеса Исаның Иерусалимге кіруімен басталды, одан кейін оның айқышқа шегеленіп, қайтыс болуы көрсетілді және Қайта тірілумен аяқталды. 2010 жылы Мюнхендегі танымал "Volkstheater" театрының режиссері Кристиан Штюклдің жаңа қойылымы сахналанды. Оған 2000 жылғы құмарлық пьесаны бірге қойған көркемдік команда көмектесті: режиссердің орынбасары және драмалық кеңесші Отто Хубер, декорация және костюм дизайнін жасаған Стефан Хагенейер, музыкалық жетекші Маркус Цвинк және дирижер Майкл Боклет. Бұл төрт өнерпаздың төртеуі де Обераммергаудан шыққан. Пьеса сағат 14:30-да басталды, үш сағаттық үзіліс болды және сағат 22:30-да аяқталды. Көрсетілімдер 2010 жылдың мамыр айының ортасынан қазан айының басына дейін өтті.

Италия

Мәсіхтің азап шегуі 1816 жылдан бері әр бес жыл сайын, маусымнан қыркүйекке дейін, ауылдың барлық тұрғындарының қатысуымен 4000 шаршы метр ауданындағы ашық амфитеатрде, 2400 орындық жабық сахнада қойылады. Көрермендер алдында Иерусалимнің бір бөлігі қайта жаңғыртылған. Қатысатын әр актер (шамамен 500 адам) – ерікті, сондай-ақ сахна безендіру, костюмдер, сценарий, жылқылар үшін "көрініс артында" жұмыс істейтін 300-ге жуық адам да ерікті болып табылады. Бұл Италиядағы Мәсіхтің азап шегуі туралы ең ірі қойылымдардың бірі, мазмұны қасиетті, ал дайындалуы халықтық. Әр маусымда шамамен 40 қойылым көрсетіледі. Келесі қойылым 2020 жылға жоспарланған, бірақ коронавирус пандемиясының салдарынан 2022 жылдың жазына шегерілді (маусым-қыркүйек).

Бразилия

Мәсіхтің азап шегуі жыл сайын Пасха кезінде Бразилияның солтүстік-шығысындағы Пернамбуконың шөлейтті аймағында, арнайы салынған театр қалашығында қойылады. Бұл әлемдегі ең үлкен ашық аспан астындағы театр деп саналады. Жыл сайын мыңдаған келушілер осы қойылымды көруге келеді; 1968 жылы құрылған Жаңа Иерусалим қалалық театрының тас қабырғаларындағы тоғыз жеке сахнада 500-ден астам актерлер ойнайды. Жаңа Иерусалим театрының сыртқы шекарасында 3,5 километрдей қабырға мен 70 мұнара орналасқан. Қаладағы алғашқы құмарлық пьесасы 1951 жылы өтті, онда бірнеше отбасы мен достары барлық рөлдерді сомдады. 1963 жылы қала тұрғындары Brejo da Madre de Deus қаласында Иерусалимнің көшірмесін салуға кірісті. Тоғыз жеке сахнаға Жоғарғы бөлме, Рим форумы, Ирод сарайы, Бефесда көлі және Қабір кіреді. Қасиетті аптаның 8 қойылымы барысында әлемнің түкпір-түкпірінен келген 8000-ге жуық адам әр қойылымда "Ежелгі Иерусалим" арқылы жүріп, Мәсіхтің азап шегуінің әр қадамын бейнелейтін актерлерді бақылайды. 2010 жылы Новая Иерусалимде Мәсіхтің азап шегуінің 43 жылдығы тойланғанда, Бразилияның 22 штатынан және 12 елден келген рекордтық 80 000 адам қатысты.

Канада

Канадалық жаппай жерлер құмарлық пьесасы Альберта штатының Драмхеллер қаласында жыл сайын қойылады. Ол Drumheller аңғарының төбелерінде орналасқан табиғи амфитеатрда ашық ауада сахналанады. Орындаушылар – Альберта мен Канаданың түкпір-түкпірінен келген кәсіби актерлер мен еріктілердің қосындысы, әдетте жылына 300-ге жуық актер мен музыкант қатысады. Онтарионың Гамильтон қаласында Кардинал Ньюман католик орта мектебі жыл сайын барлық оқушылары үшін құмарлық пьесасын қояды. Онтарионың Кингстон қаласында, дәстүр бойынша ондаған жылдар бойы Пятидесятницалық ғибадатханада, Кингстон Евангелие шіркеуінде толық көлемдегі құмарлық пьесасы қойылып келеді. Қойылымда жергілікті әуесқойлар мен кәсіби таланттар өнер көрсетеді. Манитобада, Пембина аңғарының шетінде орналасқан Оук долындағы ашық ауадағы театр сахнасында қойылады. Актерлер мен техникалық топ Манитобаның оңтүстігінен келген еріктілерден құралған. Репетициялар әдетте сәуірде немесе мамырдың басында басталады және шілде айының ортасында өнер көрсетуге дайын болады. Онтарионың Торнхилл қаласында, Сент-Жозеф жұмысшы епархиясында қалыптасқан жылдық дәстүр бойынша, 200-ден астам епархиялық жас және жас ересектер Мәсіхтің өмірі мен құмарлығын көрсету үшін жиналады. Куинсвей соборында (Торонто, Онтарио) Пасха маусымында құмарлық пьесасы қойылады. 20 жылдан астам уақыттан бері Куинсвейдегі шіркеу (бұрынғы Куинсвей соборы) 3200 орындық залында жүздеген еріктілерді, тірі жануарларды, әншілер мен бишілерді пайдалана отырып, құмарлық пьесасының әртүрлі нұсқаларын ұсынады. Бұл қойылым өте танымал, көбінесе зал толып кетеді. Бұл қойылым Мәсіхтің өмірін, керемет қайта тірілуін және көкке көтерілуін бейнелейтін күшті сахналық қойылымымен ерекшеленеді. Сондай-ақ, Онтарионың Воган қаласында Санкт-Петерс шіркеуі ұйымдастырған және Қасиетті Крест католик академиясында қойылған танымал құмарлық пьесасы бар. Виннипегтегі (Манитоба) конфессияаралық Church of the Rock шіркеуі жыл сайын «Back to the Future» және «Pirates of the Caribbean» сияқты фильмдер негізінде құмарлық пьесаларын қояды. Олардың «Avengers» (Қаһармандар) тақырыбындағы пьесасы 2022 жылы кеңінен таралды.

Венгрия

Будаорстағы Кёхеги (Тас тауы) шіркеуін Франц Вендлер салған. Оған түсінде Құдай ана (Мәриям) көрінген. Ол Тас тауында гүлдейтін иттің гүлін көргендей болды, оның әрбір гүлінде Мәриямның бейнесі бар екен. Гүл жапырақшаларында: "Мен – Таза ұғым" деп жазылған. 1855 жылдың көктемінде Вендлер құрылыс жұмыстарын бастады. 1855 жылдың 15 қазанында шіркеу Мәриямның Таза ұғымына арналды. Франц Вендлер 1878 жылдан өмірінің соңына дейін шіркеудің қасындағы үңгірде тұрды. Бұл шіркеу Буда аймағындағы Венгрия немістері үшін ең маңызды қасиетті орындардың бірі. Әр үш жыл сайын Будаорс тұрғындары мажар және неміс тілдерінде құмарлық ойынын қояды.

Мальта

Мальта аралында көптеген "Азапты оқиға" (Passion Play) қойылымдары өтеді. Әр қала мен ауылда бірнеше спектакль қойылады, ал труппалар арасында ең әсерлі немесе әдемі қойылымды ұйымдастыру үшін бәсекелестік болады. Бұл көбінесе шерулермен және "көрмелер" (wirjiet)мен біріктіріледі, онда Азапты оқиғаның макеттері мен бейнелеулері көрсетіледі. 2007 жылдан бері, Иса рөлін танымал мальтиялық актер Алан Фенех орындайтын және Мальтадағы ең талантты актерлердің қатысуымен "Иль Микша" атты "Азапты оқиға" қойылымы аралдағы осы жанрдың ең маңызды оқиғаларының біріне айналды. Көрермендер Иса Мәсіхтің Азапты оқиғасын оның тарихи екі күнінде Иерусалим көшелерінде болғандай сезінеді. Спектакль ашық ауада өтеді және қазірге дейін Рабат көшелерінде төрт рет, Хажар Ким ғибадатханаларында бір рет және қайырымдылық мақсатында Маунт Кармель ауруханасының аумағында төрт рет (2013–2016 жж.) қойылды. 2017 жылы бұл шара Мальтаның қоғамдық қор қорына көмек ретінде президенттік Вердала сарайында өтті. 2018 жылы ол Вердала сарайында және Маунт Кармель ауруханасының аумағында өтті, ал 2019 жылы қойылым тағы да Санта-Венерадағы Ромео Романо бақтарына көшірілді. Бұл қайырымдылық шараның бенефициарлары Мальтаның қоғамдық қор қоры және Маунт Кармель ауруханасының қызмет алушылары болды. 2020 жылғы қойылым COVID-19 пандемиясы салдарынан тоқтатылды, бірақ 2021 жылы қойылым кинотеатрларда және онлайн көрсетілетін виртуалды тәжірибеге айналды. Бұл Алан Фенехтің Иса рөліндегі соңғы өнері болды, ал 2022 жылдан бастап бұл рөлді Джон Вассалло орындады. 2022 жылғы қойылымнан бері ол әрқашан Вердала сарайының бақшасында Мальта Республикасы Президентінің арнайы демеушілігімен өтеді. Жиналған барлық қаражат Мальтаның қоғамдық қор қорына аударылады.

Нидерланды

De Passiespelen – Мәсіхтің құмарлығын қайта жандандыру болып табылады, ол 5-ке бөлінетін әр жыл сайын, мысалы, 2005 және 2010 жылдары өтеді. Ол Тегелендегі Openluchttheater De Doolhof ашық ауада қойылады. 1931 жылы басталып, бүкіл әлемнен келушілерді қызықтыратын, халықаралық деңгейде танымал шараға айналды. 2011 жылдан бері Nederland 3 телеарнасы "The Passion" атты тікелей эфирде көрсетілетін мюзиклді ұсынып келеді. Бұл 2006 жылғы BBC Three арнауының "Manchester Passion" атты арнайы жобасының голландтық бейімделуі болып табылады және содан бері әр жыл сайын әртүрлі қалаларда өткізіліп келеді, 2015 жылғы нұсқасын шамамен 3,57 миллион көрермен тамашалады. Бұл концепция телеформат ретінде Бельгия және АҚШ сияқты басқа елдерге де сатылды.

Филиппиндер

Католиктік Филиппинде әрбір Семана Сантада (Қасиетті апта) Сенакуло деп аталатын құмарлық пьесалар қойылады, олардың атауы Соңғы асханадан шыққан. Театр труппалары мен қоғамдық ұйымдар Сенакулоның әртүрлі нұсқаларын сахналады, олар поэзиялық немесе қарапайым тілде диалогтарды ұсынатын өздерінің сценарийлерін пайдаланады. Бұл сценарийлер ондаған, тіпті ғасырлар бойы сақталған, олардың негізінде Киелі кітап пен халықтық дәстүрлер жатыр. Дәстүрлі Сенакулодағы костюмдер мен декорациялар нақты тарихи реализмге емес, испандық иконографияға сәйкес келеді, бірақ соңғы қойылымдарда (әсіресе кәсіби труппалардың қойылымдарында) бұл көрініс жиі өзгеріп жатыр. Кейбір қойылымдарда актерлерді айқышқа ілу үшін арқандар қолданылады, ал кейбіреулерінде нағыз шегелер пайдаланылады. Ең танымал Сенакулолардың бірі – 1975 жылы бастау алған және жыл сайын шамамен 150 000 көрерменді тартатын Иорданиядағы (Гимарас) Анг Пагталтал. Кейбір адамдар берілген уәдесін (панатта) орындау үшін, яғни қабылданған тілегінің немесе дұғасының құрметіне құмарлық пьесадан тыс жерде айқышқа шегеленеді, мысалы, Сан-Педро Кутуд (Сан-Фернандо, Пампанга) ауылындағы белгілі тәуіпшілер.

Польша

Польшада құмарлық драмасының дәстүрі 20 ғасырдың басында қайтадан танымал болды. Бүгінде ең белгілі қойылымдар Калковта, Калвария Пацлавскада, Олтажевдегі Паллотин семинариясында және Калвария Зебжидовская қасиетті орнында өтеді. Бұл – ең ежелгі құмарлық драмасының бірі. 1998 жылдан бері Познаньде жыл сайынғы құмарлық драмасы қойылады, ол Пальма жексенбісінде Цитадель қалалық паркінің ашық ауасында өтеді. Қазір бұл Еуропадағы осы сипаттағы ең ірі қойылым. 2009 жылы 100 000 паломник келуі күтілді.

Словения

17-18 ғасырларда құмарлық пьесалары Словен жерлерінің қалаларында, мысалы, Крань, Любляна және Ново-Местода ұйымдастырылды. Олардың тілі неміс, словен немесе екеуі де болуы мүмкін. Олардың барлығы Люблянаның құмарлық пьесасы дәстүріне негізделген, оны Капуцин ордені ұйымдастырды және алғаш рет шамамен 1608 жылдан шамамен 1613 жылға дейін қойылды. Олардың ең танымал пьесасы – Шкофья Локаның құмарлық пьесасы. Оны 1715 жылы Ромвальд әке жазды, 1727 жылға дейін ескі дәстүр негізінде өзгерістер енгізілді. Бұл словен тіліндегі ең көне сақталған пьеса, сондай-ақ Еуропадағы ең көне сақталған режиссерлік кітабы және барокко дәуірінен жеткен жалғыз кітап. Шкофья Локаның құмарлық пьесасы 1767 жылға дейін жыл сайын қойылды. Шеру 1999 жылы қайта жаңғыртылып, 2000 және 2009 жылдары қайталанды, ал 2015 және 2021 жылдары тағы да қайталау жоспарланған. Пьесаның қайталануы Словениядағы ең ірі ашық аспан астындағы театр өндірісі болып табылады.

Испания

Каталонияда ауылдар әрбір Пасхада әртүрлі құмарлық пьесаларын көрсетуі жиі кездеседі, мысалы, Эспаррегера, Олеса-де-Монсеррат, Ульдекона немесе Серверадағылары, олар алғаш рет 1538 жылы құжатталған. Олесаның 1996 жылғы қойылымы бір уақытта сахнада ойнаған 726 адаммен әлемдік рекордты бұзды. Бальмаседа, испандық Баск елінде, аймақтағы ең ірі құмарлық пьесасын өткізеді.

Тайланд

Бангкок және Чантабуридегі Таза ұғым және Самта Круз шіркеулері Ұлы жұма күні жыл сайынғы құмарлық қойылымын өткізеді.

Ұлыбритания

Пассиондық пьесалар бүкіл Ұлыбританияда өткізіледі және жыл сайын 20 мен 30 пьеса арасында орындалады. Абердин, Абингдон, Алресфорд, Баллинан, Бангор, Бат, Бедфорд, Белпер, Беверли, Бедли, Бирмингем, Бишоп Окленд, Болтон, Брентор, Брайтон, Карлайл, Честер, Чиннор, Коубридж, Кру, Девиз, Дуддингстон Кирк, Эдинбург, Глазго, Ұлы Уолтем, Гильдфорд, Гамильтон, Хьюворт, Хорнчерч, Хоршам, Хакналл, Кендал, Леоминстер, Льюис, Линкольн, Ливерпуль, Литхэм, Норвич, Мейдстоун, Манчестер, Нью-Мальден, Нунтон, Оксфорд, Пул, Порт-Талбот, Престон, Реддитч, Ричмонд, Сетл, Шрусбери, Саутгемптон, Саут Вудхэм Феррерс, Спелторн, Сент-Нейтс, Тонбридж, Трафальгар алаңы, Уэст Бриджфорд, Винтербурн, Виррал, Уитенси, Уокингем, Вудсток, Вустер, Йеовил, Йорк қалаларында орындалады. Ұлыбританиядағы пассиондық пьесалардың толық тізімі мен сипаттамасы үшін "Ұлыбританиядағы пассиондық пьесалар" деген мақаланы қараңыз.

Мексика

Қасиетті аптада, әсіресе Ұлы жұма күні Мексикадағы көбінесе барлық католик шіркеулерінде құмарлық ойындары кең таралған. Олар көбінесе Крест жолынан кейін қойылады. Елдегі ең әйгілі құмарлық ойыны – Изтапалапа құмарлық ойыны.

Кинодағы "Ашулы ойын"

2004 жылғы "Христос құмарлығы" (Мел Гибсон өндірген және режиссерлік еткен) фильмінің сюжеті Пассиондық пьесаларға ұқсас. 1989 жылғы "Монреаль Исасы" (Жésus de Montréal) (Дени Аркан режиссерлік еткен) өте ерекше Пассиондық пьесаны қоюды көрсетсе, актерлердің өмірлері құмарлықтың өзін көрінеді.

Қауымдық сенім

The Passion Trust Ұлыбританияда Passion Plays-тің қайта жандануын қолдайды, жаңа және қолданыстағы қойылымдарды ресурстармен қамтамасыз ету, байланыс желісін құру, жақтаушылық ету және қаржыландыру арқылы. 2011 жылы құрылған оның мақсаты – Ұлыбританияда өтетін Passion Plays-тің санының артуына демеу беру. The Passion Trust Ұлыбританияның әртүрлі аймақтарында жыл сайын конференция өткізеді, онда актерлер, өнер шеберлері, продюсерлер, режиссерлер, қайырымдылық қорларын жинаушылар және журналистер Passion Plays-ке қатысты жаңа және дәлелденген тәсілдерді талқылайды.

Еуропалық комиссия

Еуропассион – Еуропадағы құмарлық пьесаларын қолдайтын ірі еуропалық ұйым. 1982 жылы құрылған бұл бас ұйым Еуропаның түкпір-түкпірінен келген құмарлық пьесалар қауымдастықтарын біріктіреді, олардың кейбіреулері өз пьесаларын жүздеген жылдар бойы қойып келеді. Еуропассионның капелланы, Фаусто Панфили мырзаның айтуынша:

"Еуропассион тәжірибесі бізге бұрын зерттелмеген жаңа жолмен жүруге мүмкіндік береді, осылайша біз өсуімізге болады. Өзіміздің тәжірибемізге ғана қатысты көзқарастың шеңберінен шығу, бізді аймақтық, ұлттық, еуропалық және жалқы көкжиегімен бетпе-бет келтіреді. Сондықтан жаңа, бөліктерге бөлінбеген көзқарас қажет. Бірлік – біртектілік емес. Мәдениетті дамытуға күштірек және көбірек назар аударатын рухани энергия, үміт сыйлаушы ретінде танылу үшін, адамдар мен қауымдастықтарға өсуге көмектесу үшін күшті ынтымақтастық қажет."