Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Германиядағы өзен
River in Germany
Хавел – Германияның солтүстік-шығысындағы өзен. Ол Мекленбург-Померания, Бранденбург, Берлин және Саксония-Анхальт штаттары арқылы ағады. Ұзын Хавел – Эльбаның оң саласы. Дегенмен, бастауынан сағасына дейінгі тікелей қашықтық тек шамамен километрді құрайды. Хавел өзенінің көп бөлігі кеме жүруге қолайлы; ол Германияның шығысы мен батысы арасындағы, сондай-ақ одан тысқары су жолдарының байланысында маңызды рөл атқарады.
The Havel is a river in northeastern Germany, flowing through the states of Mecklenburg Vorpommern, Brandenburg, Berlin and Saxony Anhalt. The long Havel is a right tributary of the Elbe. However, the direct distance from its source to its mouth is only For much of its length, the Havel is navigable; it provides an important link in the waterway connections between the east and west of Germany, as well as beyond.
Бастапқы
Хавел өзенінің бастауы Мекленбург көлдер аймағында, Мюриц көлі мен Нойбранденбург қаласының арасында орналасқан. Көзге көрінетін бұлақ түрінде бастауы жоқ, бірақ өзен Анкершагенге жақын, Дикенбруктағы көлдерден басталады, ол Солтүстік және Балтық теңіздері арасындағы суайырыққа жақын және оңтүстік-шығыста орналасқан. Одан өзен бастапқыда оңтүстікке қарай ағып, ақырында Эльбаға қосылады, ал ол өз кезегінде Солтүстік теңізіне құяды. Оның солтүстік-шығысындағы барлық өзендер Балтық теңізіне құяды. Өзен Фюрстенберг қаласының жанында Бранденбургке құяды. Жоғарғы ағысында және Берлин мен Бранденбург-ан-дер-Хавел арасында өзен бірнеше көлдер құрайды. Хавелдің негізгі саласы – Шпре, ол Берлиннің батыс ауданы Шпандауда Хавелге қосылады, және Хавелден ұзын әрі көп су береді. Екінші ірі саласы – Рейн, ол орта ғасырларда Рейннің төменгі ағысынан көшіп келгендердің құрметіне аталған. Руппинер көлінің оңтүстік жағында бөгеттер Рейн суын шығысқа немесе батысқа қарай бөліп, екі жерде Хавелге қосылады – түзу сызық бойымен бір-бірінен және өзен арнасы бойымен бір-бірінен қашықтықта. Орта Хавелдің солтүстігіндегі аймақ Хавелланд деп аталады. Ол құмды төбелерден тұрады, кейде Ландхен деп аталады, және төменгі батпақты жерлер, люкс деп аталады. Хавелбергке жақын Эльбаға құя салатын бірнеше шақырым жер Саксония-Анхальт штатына жатады. Өте аз еңістігі болғандықтан, Эльбадағы су тасқынына бейім. Егер Эльбаның бөгеті ерекше су тасқыны кезінде суға батса, Гавелдің ағыны Гневсдорфер Форфлютер (Gnevsdorfer шығысы сияқты) арқылы жақсартылады. Осы канал арқылы Хавелдің аузы, табиғатта Гавелбергке жақын болатын, 11 км төменге жылжытылады. Эльбаның еңістігі Хавелге қарағанда жоғары болғандықтан, Хавелбергтегі Хавелдің су деңгейі Эльбадан 1,4 метр төмен ұсталуы мүмкін (түйіскен байланыс арнасының қиылысында, құлыппен қорғалған). Өзен бойындағы қалалар: Фюрстенберг, Зехденик, Ораниенбург, Берлин, Потсдам, Вердер, Кетцин, Бранденбург, Премниц, Ратенов және Хавелберг.
The source of the Havel is located in the Mecklenburg Lake District, between Lake Müritz and the city of Neubrandenburg. There is no obvious visible source in the form of a spring, but the river originates in the lakes in the Diekenbruch near Ankershagen, close to and south east of the watershed between the North and Baltic seas. From there the river initially flows southward, eventually joining the Elbe, which in turn flows into the North Sea. Every river north east of it flows to the Baltic Sea. The river enters Brandenburg near the town of Fürstenberg. In its upper course and between Berlin and Brandenburg an der Havel the river forms several lakes. The Havel's main tributary is the Spree, which joins the Havel in Spandau, a western borough of Berlin, and is longer and delivers more water than the Havel itself above the confluence. The second largest tributary is the Rhin, named in the Middle Ages by settlers from the lower Rhine. At the southern end of the Ruppiner See, weirs can distribute the waters of the Rhin either east or westwards, rejoining the Havel in two places apart along a straight line, and more than apart along the course of the river. The region around and north of the middle Havel is called the Havelland. It consists of sandy heights, sometimes called Ländchen, and low marshes, called luchs. A few kilometres of the river before its confluence with the Elbe near Havelberg are in the State of Saxony Anhalt. Due to its minimal gradient it is susceptible to high waters in the Elbe. Unless in extreme floods, if the dike of the Elbe is submerged, the discharge of the Havel is improved by the Gnevsdorfer Vorfluter (something like "Gnevsdorfer outfall"). By this canal, the mouth of the Havel, that naturally would be near Havelberg, is placed 11 km downstream. As the course of the Elbe has a higher gradient than the Havel, the water level of the Havel in Havelberg can be kept 1.4 metres below the Elbe (at the junction of the traverse communicating canal, protected by a lock). Towns along the river include: Fürstenberg, Zehdenick, Oranienburg, Berlin, Potsdam, Werder, Ketzin, Brandenburg, Premnitz, Rathenow and Havelberg.
Тарих
Тациттің "Германия" сияқты ерте грек немесе латын тіліндегі дереккөздерде өзеннің аты Хабола, Хабула, Хавела деп жазылған. Хавел өзенінің атауы неміс тіліндегі Haff, habe, hafen, MHG Hafen сөздерімен байланысты, олардың мағынасы – порт, бекет. Кейіннен Хавел аймағына қоныс аударған славян тайпалары неміс дереккөздерінде Хевелер (кейде Хаволане) деп аталған.
In earlier Greek or Latin sources, such as Tacitus's Germania, the name of the river was also written as Habola, Habula, Havela. The river name Havel is related to German Haff, habe, hafen, MHG Hafen meaning port, harbor). The Slavic people who later moved into the Havel area were referred to in German sources as Heveller (occasionally as Havolane).
Навигация
Хавел өзені Мекленбург көлдер аймағынан Эльбаға құятын жеріне дейін кеме жүруге қолайлы. Жоғарғы ағысында көбінесе демалыс үшін пайдаланылатын кемелер ғана жүрсе, төменгі ағысында Рейн және Солтүстік теңізден Берлин мен Польшаға дейін тасымалдауды қамтамасыз ететін Германияның коммерциялық су жолдары желісінің маңызды бөлігі болып табылады. Кеме жүзу жағынан қарағанда, Хавелді төрт бөлікке бөлуге болады, олардың әрқайсысының ерекшеліктері мен әкімшілік басқаруы әртүрлі.
The Havel is navigable from the Mecklenburg Lake District to its confluence with the Elbe. Whilst its upper reaches carry little other than leisure traffic, further downstream it provides an important link in the German commercial waterway network, carrying traffic from the Rhine and the North Sea to Berlin and Poland. From a navigation perspective, the Havel can be split into four sections with somewhat different characteristics and different administrative arrangements.
Либенвальдеге арналған навигация бастығы
Хавел өзенінің бастауына жақын жерде каноэлер мен осыған ұқсас шағын қайықтар жүзе алады. Useriner See-ді Großer Labussee-ге қосатын de-дегі бірінші шлюзден жоғары моторлы кемелерге тыйым салынған. Бұл шлюз бен Одер-Хавел каналының тоғысқан жері арасындағы өзеннің бөлігі, түрлі қосымша каналдар мен су жолдарымен бірге, Obere–Havel–Wasserstraße бөлігі ретінде басқарылады. Звенцоудан Либенвальдеге дейінгі арақашықтық: осы аралықта Großer Labussee, Woblitzsee, Wangnitzsee, Großer Priepertsee, Ellbogensee, Ziernsee, Röblinsee, Baalensee, Schwedtsee және Stolpsee көлдерінен өтеді. Сонымен қатар, Wesenberg, Steinhavelmühle, Fürstenberg, Bredereiche, Regow, Zaaren, Schorfheide, Zehdenick, Bischofswerder және Liebenwalde шлюздары арқылы төмен түседі. Либенвальденің төменгі ағысындағы Хеннигсдорфтан Хавел каналы өзеннің батыс жағалауына қосылады. Бұл канал төменгі ағыстағы Парецке жалғасады және 1950 жылдары Шығыс Германия кемелеріне Батыс Берлиннің саяси бақылауындағы өзеннің бөлігінен қашуға мүмкіндік беру үшін салынған. Одан сәл төменде, Берлин Шпандау кеме каналы өзеннің шығыс жағалауына қосылады, бұл Шпандаудағы шлюзден өтпей Берлиннің орталық бөлігімен байланыс құруға мүмкіндік береді. Берлиндегі Шпандау және Рейникендорф аудандарының Хакенфельде мен Конрадшое арасында өзеннен автомобиль паромдары өтеді. Хеннигсдорфтан басталатын өзеннің соңғы бөлігі, бір-бірімен байланысқан көлдер тізбегінен өтеді, оның ішінде ірі Тегелер көлі де бар. Өзен, бұрынғы Германияның шекарасын құрап, Шпандаудан бұрын Берлинге кіреді. Германия бөлінген кезде, бұл Шығыс Германия мен Батыс Берлин арасындағы шекараны құрады және өзенмен жүретін кемелер үшін шекаралық бақылау бекеттері орнатылды.
The Havel is navigable to canoes and similar small craft from close to its source. Motor craft are prohibited above the first lock at de, which links the Useriner See to the Großer Labussee. The stretch of the river between this lock and the junction with the Oder–Havel Canal is administered as part of the Obere–Havel–Wasserstraße, along with various connecting canals and waterways. From Zwenzow downstream to Liebenwalde is a distance of In this distance the navigation passes through the lakes of Großer Labussee, Woblitzsee, Wangnitzsee, Großer Priepertsee, Ellbogensee, Ziernsee, Röblinsee, Baalensee, Schwedtsee and Stolpsee. It also descends through the locks at Wesenberg, Steinhavelmühle, Fürstenberg, Bredereiche, Regow, Zaaren, Schorfheide, Zehdenick, Bischofswerder and Liebenwalde. At Hennigsdorf, downstream of Liebenwalde, the Havel Canal joins the river on the west bank. This canal connects to Paretz, on the Havel downstream, and was built in the 1950s to allow East German vessels to avoid the stretch of the river under the political control of West Berlin. Some further downstream, the Berlin Spandau Ship Canal joins the river on the east bank, providing a connection to central Berlin without passing through the lock at Spandau. A car ferry crosses the river between Hakenfelde and Konradshöhe, in the Berlin boroughs of Spandau and Reinickendorf respectively. The last of this stretch of the river, from Hennigsdorf, passes through a series of interconnected lakes, including the large Tegeler See. The river enters Berlin before Spandau, having formed the boundary for the previous During the partition of Germany, this formed the border between East Germany and West Berlin, and border control points were established for vessels navigating the river.
Шпандау - Плауэ
Шпандаудағы Шпреге қосылуы мен Плаудағы Эльба-Хавел каналымен тоғысуы арасындағы өзен бөлігі Төменгі Хавел су жолының бір бөлігі ретінде басқарылады, соның ішінде өзеннің Эльбаға қосылған жеріне дейінгі ағысы да кіреді. Шпандау мен Плау аралығында өзен Рейннен және Германияның батысынан, Гамбург пен Солтүстік теңіз порттарынан Берлинге және Польшаға дейінгі негізгі ішкі су жолының бөлігі болып табылады. Осылайша, ол үлкен көлемде тауарлық жүктерді тасымалдайды. Шпандаудың оңтүстігінде өзен кең көлге айналады, ол кейбір тар жерлер арқылы Потсдамға дейін созылады. Шпандаудың оңтүстігіндегі шығыс жағалауында Грюневальд орналасқан, онда бірнеше жағажайлар бар, соның ішінде Гроссе Фенстер («Ұлы терезе») – өзенге қарай кедергісіз көрініс ашылады, сондықтан осылай аталады, одан кейін Шваненвердер аралы және үлкен қол – Гроссер Ваннезе жатыр. Өзеннің бұл бөлігі демалыс кемелерімен қыжырлап толы болуы мүмкін. Бұл өзеннің осы бөлігінде Пфауэнсинзель аралы да бар. Ванзее мен Кладоу арасында жолаушылар мен велосипедшілерді тасымалдайтын қоғамдық паром жүзеді. Тельтов каналы Грибницзее арқылы өзенге шығыстан қосылады, қала Потсдамға жеткенге дейін, Одер-Шпре каналына балама жол ұсынады және Берлиннің орталығынан өтуден сақтайды. Грибниц каналы Griebnitzsee-ден Großer Wannsee-ге дейін кіші кемелерге арналған қысқа жолды қамтамасыз етеді. Потсдамда кеме қатынасы екі арнаға бөлінеді. Мұнда Потсдамер Хавел деп аталатын Хавел, Потсдам мен Темплинер көлі арқылы оңтүстік-батысқа қарай Швиловзееге, содан кейін солтүстік-батысқа қарай Парецке қарай бағыт алады, ал Сакроу-Парец каналы Парецке дейін қысқарақ жолмен, Потсдамер Хавелге қарағанда уақыты мен қашықтығын үнемдейді. Потсдам Хавелден Потсдамның өзінде Кивитт паром және Швейловзееге кіреберісіндегі Капут паром өтеді. Парецке жеткенде екі арна қайтадан бірігеді, сондай-ақ жоғарырақ ағыннан келген Хавел каналы да қосылады. Парецтің төменгі жағында өзеннен Кетцин кабельді паром өтеді. Бранденбург ан дер Хавельде кеме қатынасы тағы екі бағытқа бөлінеді. Тауарлық кемелер қала орталығының солтүстігінен өтетін Сило каналына түседі. Ал демалыс кемелері қаланың ортасымен, қысқа Бранденбург қалалық каналы арқылы, содан кейін кішкентай шлюз бен өзеннің бір бөлігі арқылы өтеді. Екі бағыт та Брейтлинг көлі мен Плауэр көлінде бірігіп, Плауэге дейін жетеді.
The stretch of the river between the confluence with the Spree at Spandau and the junction with the Elbe–Havel Canal at Plaue is administered as part of the Lower Havel–Waterway, which also includes the stretch of river downstream to the confluence with the Elbe. Between Spandau and Plaue, the river forms part of the main inland waterway route from the Rhine and the west of Germany; from Hamburg and the North Sea ports, to both Berlin and Poland. It thus carries a considerable amount of commercial traffic. South of Spandau, the river widens into a wide lake that extends, through some narrower areas, to Potsdam. On the east bank south of Spandau is the Grunewald with several beaches, among them the Großes Fenster (; literally "Great Window") with an unobstructed view upriver, hence the name, followed by the island of Schwanenwerder and the large arm known as the Großer Wannsee. This part of the river can be very busy with leisure craft. The island of Pfaueninsel is also a feature of this stretch of the river. A public ferry crosses these waters between Wannsee and Kladow, carrying passengers and cyclists. The Teltow Canal joins the river from the east via the Griebnitzsee just before the city reaches the city of Potsdam, providing an alternative route to the Oder–Spree Canal avoiding central Berlin. The Griebnitz Canal provides a short cut for smaller vessels from the Griebnitzsee to the Großer Wannsee. At Potsdam the navigation splits into two channels. The Havel, here known as the Potsdamer Havel, takes a route southwest through Potsdam and the Templiner See to the Schwielowsee, then northwest to Paretz, whilst the Sacrow–Paretz Canal takes a shorter route due east to Paretz, saving some compared to the Potsdamer Havel. The Potsdamer Havel is crossed by the Kiewitt Ferry in Potsdam itself, and by the Caputh Ferry at the entrance to the Schweilowsee. At Paretz the two channels join up again, as does the Havel Canal from further upstream. Just downstream of Paretz, the river is crossed by the Ketzin Cable Ferry. At Brandenburg an der Havel, the navigation again splits into two routes. Commercial shipping descends through a lock into the Silo Canal that passes to the north of the city centre. Leisure craft pass through the centre of the city, using the short Brandenburg City Canal, a smaller lock, then a stretch of the river. Both routes rejoin in the linked lakes of Breitling See and Plauer See, which leads up to Plaue.
Хавелбергке арналған плау
Өзеннің бұрынғы бөлігі сияқты, Плауден Гавелбергте Эльбамен қосылғанға дейінгі бөлігі де Төменгі Гавел–Су жолының бір бөлігі ретінде басқарылады. Бұрынғы бөліктен айырмашылығы, осы бөлікте тасымалданатын тауар көлігінің саны едәуір аз. Рейнге және Германияның батысына қарай немесе одан келе жатқан кемелер Плауде Эльба-Хавел каналын пайдаланады. Хавелдің төменгі ағысы Гамбург пен Солтүстік теңіз порттарына ең тікелей жол болғанымен, Эльбадағы су деңгейінің өзгеруі төменгі Хавелдегі деңгейге әсер етеді; олардың бірігіп әрекеті кеме жүруге кедеріл келтіруі мүмкін. Эльба-Хавел каналы, Магдебург су көпірі, Миттелланд каналы және Эльба жағалау каналы арқылы өтетін тікелей емес, бірақ сенімді балама маршрут бар. Өзеннің осы бөлігі Бахниц, Ратенов, Грютц, Гарц және Хавелберг шлюздері арқылы төмен қарай жылжиды. Ратеновта екі канал бар, олардың әрқайсысының шлюзі бар. Плауден солтүстікке қарай өзенді Притцербе паромдары кесіп өтеді.
Like the preceding stretch of the river, the stretch from Plaue to the confluence with the Elbe at Havelberg is administered as part of the Lower Havel–Waterway. Unlike the previous stretch, this stretch carries considerably less commercial traffic. Vessels heading to or from the Rhine and the west of Germany take the Elbe–Havel Canal at Plaue. Whilst the lower reaches of the Havel provide the most direct route to Hamburg and the North Sea ports, variable water levels in the Elbe affect those in the lower Havel; together these can restrict navigation. A less direct, but more reliable route is available via the Elbe–Havel Canal, the Magdeburg Water Bridge, the Mittelland Canal and the Elbe Lateral Canal. This stretch of the river descends through locks at Bahnitz, Rathenow, Grütz, Garz and Havelberg. At Rathenow there are two channels, each with a lock. North of Plaue, the river is crossed by the Pritzerbe Ferry.