Кіріспе

Некар – Германиядағы өзен. Некар өзені Рейннің маңызды оң саласы болып табылады. Некар Германияның оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан Баден-Вюртемберг аймағы арқылы ағып өтеді, сондай-ақ Гессен аймағының шағын бөлігінен де өтеді. Некар Шварцвальд Баар Крейсінде, Швеннинген қаласының жанындағы Швеннингер Моос табиғат қорғау аймағында теңіз деңгейінен жоғары биіктікте бастау алады. Ол Роттвейль, Роттенбург-ам-Некар, Кильхберг, Тюбинген, Вернау, Нюртинген, Плохинген, Эссинген, Штутгарт, Людвигсбург, Марбах, Хайльбронн және Хайдельберг қалаларынан өтеді. Мангеймде Рейн өзеніне орташа мөлшерде су құяды, теңіз деңгейінен жоғары биіктікте орналасқан. Бұл Некарды Рейннің ең ірі төртінші саласы және Германияның он бірінші ірі өзені етеді. 1968 жылдан бері Некар өзенімен жүк тасымалдайтын кемелер Мангеймнен Плохингенге дейін 27 шлюз арқылы шамамен өзен бойымен жүзе алады, Fils өзенімен қосылатын жерге дейін. Плохингеннен Штутгартқа дейінгі Некар аңғары тығыз халқы бар және жоғары дамыған өнеркәсіптік аймақ, онда бірнеше танымал компания орналасқан. Штутгарт пен Лауфен арасында Некар көрікті, иректелген және көптеген жерлерде тік беткейлі аңғарды құрайды, ол триас кезеңінің тас тас және плейстоценнің травертинінен тұрады. Одвенвальд төбелеріндегі Некар аңғарының бойында Хорнберг қамалы және Хасмерсхаймдағы Гуттенберг қамалы (Гасмерсгайм) сияқты көптеген қамалдарды кездестіруге болады; сондай-ақ, бұрынғы Обургайм атом электр станциясы және қазіргі Неккарвестхайм атом электр станциясы да сол жерде орналасқан. Дәстүрлі түрде құнарлы жазықтар қарқынды түрде ауыл шаруашылығына пайдаланылып келсе, тік аңғарлары жүзімдіктерге арналған баулар ретінде қолданылған.

Этимология

Некар атауы Никарустан және Некарус кельт тіліндегі Никрос сөзінен туындаған болуы мүмкін, ол «жабайы су» немесе «қайратты адам» деген мағынаны білдіреді. Неміс тіліндегі бұл атаудың грамматикалық жынысы еркек (der Neckar).

Салалар

Некардың ең ірі салалары – ең үлкен су жинау алабына ие Энц, ең жоғары орташа су ағыны бар Кохер және ең ұзын Ягст. Кохердің саласы Лейн өзені, соңында Кохерден ұзын ғана емес, сонымен қатар суы көп. Сондықтан гидрографиялық конвенция бойынша Лейн Кохер су жүйесінің басты өзені деп есептелуі керек, осылайша ол 201 шақырыммен Некардың ең ұзын саласы болады.

Ұзындығы 20 км және одан да көп сумен ағылатын сулар

Атаулары бастауынан сағасына дейін. LUBW BRSWEB, LUBW FG10, LUBW GEZG және TK25 деректері бойынша. Су жиналатын алап негізінен LUBW GEZG деректері бойынша, қалғаны картада өлшенген. Қашықтықтар басымдықпен LUBW FG10 деректер жиынтығына сәйкес, сирек жағдайда картада өлшенген. Атаулар негізінен TK25 бойынша.

Eschach (сол жақ саласы, Rottweil Bühlingen, 38.1 км)
Prim (оң жақ саласы, Rottweil, 21.1 км)
Schlichem (оң жақ саласы, Epfendorf, 34.4 км)
Glatt (сол жақ саласы, Horb Neckarhausen, 34.2 км)
Eyach (оң жақ саласы, Bf. Eyach, Eutingen im Gäu қауымы, 50.4 км)
Starzel (оң жақ саласы, Rottenburg Bieringen, 42.8 км)
Steinlach (оң жақ саласы, Tübingen, 25.1 км)
Ammer (сол жақ саласы, Tübingen Lustnau, 22.5 км)
Echaz (оң жақ саласы, Kirchentellinsfurt, 22.8 км)
Erms (оң жақ саласы, Neckartenzlingen, 32.7 км)
Aich (сол жақ саласы, Nürtingen Oberensingen, 30.4 км)
Lauter (оң жақ саласы, Wendlingen, 25.7 км)
Fils (оң жақ саласы, Plochingen, 62.8 км)
Körsch (сол жақ саласы, Deizisau-дан батысқа қарай, 26.3 км)
Rems (оң жақ саласы, Remseck, 78.4 км)
Murr (оң жақ саласы, Marbach, 51.5 км)
Enz (сол жақ саласы, Besigheim, 105.5 км)
Zaber (сол жақ саласы, Lauffen, 22.4 км)
Schozach (оң жақ саласы, Heilbronn Sontheim, 25.6 км)
Lein (сол жақ саласы, Heilbronn Neckargartach, 27.3 км)
Sulm (оң жақ саласы, Neckarsulm, 26.2 км)
Kocher (оң жақ саласы, Bad Friedrichshall Kochendorf, 168.7 км)
Jagst (оң жақ саласы, Bad Friedrichshall Jagstfeld, 190.2 км)
Elz (оң жақ саласы, Mosbach Neckarelz, 39.8 км)
Itter (оң жақ саласы, Eberbach, 28.0 км)
Laxbach (оң жақ саласы, Hirschhorn, ең ұзын бастауымен 30.0 км)
Steinach (оң жақ саласы, Neckarsteinach, 21.9 км)
Elsenz (сол жақ саласы, Neckargemünd, 53.4 км)

Өзен тарихы

Некар өзенінің бастауы Қара Орманның баяу көтерілуі және Оңтүстік Германияның Скарпландтарының эрозиялық кері тартылуынан туындаған. Ұзақ уақыт бойы ол Мушкелькалк тас қорытылған әртүрлі Гау платоларының биік жазықтарында ағып жатты. Хорбта өзен, Шваб Юрасының жартасына параллель орналасқан Шваб сызығының жарылым құрылымының әсерінен солтүстік-шығысқа қарай бағытталды. Некар, Роттвейль мен Роттенбург арасындағы Мушкелькалк платосын, сондай-ақ солтүстік-шығыстағы жас Кеупер және Юра қабаттарын кесіп өтіп, морфологиялық тұрғыдан берік тас және құмтас аймақтарында тар су саңылауларын жасады. Өзеннің тереңдеуіне Қара Орманның одан әрі көтерілуі, сондай-ақ, жаңа Некар арнасының эрозиялық кері тартылуы да себеп болды. Бұл жаңа Некар арнасы Плохингенде (содан Некаркни деп аталады) бастапқы Некар жүйесімен қосылды, ол бастапқы Дунайға дейін ағып жатты. Бұл өзен аймасына Шурвальд тағы бір әсер еткен, ол Филдер жарылымының бөлінген кюэстасы болып, өзенге бағыт берді. Бүгінгі төменгі ағыстар бұрынғы Энц өзенінің ағыстары болған. Безигейм маңындағы Энц өзенінің қосымша арнасының эрозиялық кері тартылуы нәтижесінде Некар өзенінің желісі пайда болды. Осылайша Энц, Некардың саласы болды. Дунай өзені желісінің бұрынғы солтүстік-батыс бөлігінің тағы бір іздері – солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай, яғни бастапқы Дунайға қарай ағатын Эшах өзені. Жазық беткейдің кері тартылуымен ол Некар саласымен қосылып, шамамен 90 градусқа шығысқа қарай бағытталды. Өзен тарихын ескеретін болсақ, ол ешқашан Некардың бастау арнасы болған емес. 2000 жылға дейін Некар, Рейннің батысында және Оденвальдтың табанының шығысындағы Oberrheinische Tiefebene жайылымдарында, меандрлар, қосымша арналар, ескі сулар және кесілген салалардың арасында ағып, ақырында Дармштадттың солтүстігіндегі Требурде Рейнге құйды; қазіргі Мангеймдегі құйылудан шамамен 50 км солтүстікке қарай. Үлкен аумақтарда оны әуе суретінен көруге болады. 13 ғасырда құйылыс Мангеймнің оңтүстігінде болған. 1275 жылғы үлкен су тасқыны Некар өзенінің бағытын өзгертті. Содан бері ол қаладан солтүстікке қарай Рейнге құяды. Соңғы өзгеріс, бүгінгі Фризенхаймер аралының батысындағы Фризенхаймер бұрылысы арқылы Рейн өзенінің түзетілуімен байланысты болды. Бұрын Некар, қазіргі Мангейм индустриалды портының аумағында Рейнге құйған. Оның жаңа арнасы Некардың орнын ауыстыруға себеп болды. 1869 жылдың басында ескі Некар арнасы кесілгеннен кейін, ол 1880 жылы аяқталған жаңа Некар бұрылысының жолын ұстанды.

Табиғи ландшафт

Некар өзенінің бойында тар және кең аңғарлар кезектесіп орналасқан. Тар аңғарлар көбінесе Мушелькалк платосына және одан төмендегі Бунтсандштейнге терең бойлап еніп жатады. Кеңейген жерлер морфологиялық жағынан жұмсақ балшық және марль аймақтарында қалыптасқан. Неолит дәуіріндегі қоныстанудың басталуымен, Ау балшығымен күшті толуы, орманды жою және топырақ эрозиясы нәтижесінде кең аңғарлық шалғындықтар дамыды. Тар аңғарлар аймағында меандрлар мен кесілген меандр шұңқырлары көзге түседі. Меандрлар бастапқы Некар арқылы қалыптасқан, ол тегіс Мушелькалк платосынан баяу ағып өтіп, тереңдеу кезеңдерінде негізгі құрылымдарды жасады және қатты Мушелькалкты кесіп өтті. Ең танымал кесілген меандр шұңқыры – Лауфендегісі; ол тарихи кезеңде кесіліп, сарқырама жасады (тарихи: Лауфен). Жағалауларда Мушелькалк тауларының әктастарынан пайда болған жартастарды кездестіруге болады. Мысалы, Хессигхаймдағы тас бақтар. Олар ортаңғы Мушелькалк марльдері мен балшықтарында орналасқан және Некарға қарай бүкіл тас жиынтығы түрінде, Шоллен деп аталатын бөліктермен құлайды. Оденвальдта екі жағынан да Некарға құятын тар шатқалдар мен тік жарлар бар, мысалы, Вольфшлухт және Маргаретшлухт.

Мәдени ландшафт

Су тасқынының қаупіне байланысты аңғарлар ұзақ уақыт бойы қоныстанбай келді, бірақ қоректі және жақсы құрылымына байланысты өте өнімді жерлер ауыл шаруашылығы үшін қарқынды пайдаланылды, және аңғарлардың көп бөлігі бүгінге дейін ауыл шаруашылығына қолданылады. Құнарлы топырақ, мысалы, Роттенбург пен Тюбинген арасында көкөніс немесе шұбат сияқты тиімді дақылдарды өсіруге мүмкіндік береді. Аңғардағы құмдақ карьерлер ауыл шаруашылығы жерлерін алып жатыр, бірақ қазіргі уақытта демалыс үшін пайдаланылатын үлкен көлдерді құрды. Бұл шұңқырлар құстар, қосмекенділер және су жануарларының да мекеніне айналды. Мұндай ірі шұңқырларды, мысалы, Кирчентеллинсфурт маңында және Фрайберг-ам-Неккар мен Плейдельсхайм арасында кездестіруге болады. Некардың құмды денелері қосымша су қоймасы ретінде қызмет етеді және көптеген жерлерде ауыз су өндірісі үшін қолданылады. Көбінесе жолдар биіктіктер арқылы өтіп, Некар өзенінің арғы бетіне тек қайықтармен өтетін жерлерде ғана кесіп өтетін. Бұл 19 ғасырда индустрияландырудың басталуымен өзгерді. Ол жазық аңғарлық жерлердің пайдалануына қатысты негізгі қайшылықтарды әкелді. Өнеркәсіптік объектілер үшін үлкен, тегіс кеңістіктер қажет болды. Некар өзені су тасқынын болдырмау және өнеркәсіптік ғимараттар үшін жер алу үшін көбінесе түзетілді. Өзеннің өзі ғасырлар бойы кеңейтілді. 20 ғасырдың басында кеме қатынасының дамуымен Плохтинген мен құятын жер арасындағы соңғы еркін ағып жатқан бөліктері жоғалып, бүкіл өзеннің осы бөлігі қазір бөгеттермен сипатталады. Тығыз құрылымдалған Некар аймағында аңғар қазіргі заманғы көлік инфрақұрылымының жалғыз мүмкіндігіне айналды. Теміржол желілері мен даңғылдардың аңғарларда салынуы Некар аңғарын мәдени ландшафтан өнеркәсіптік ландшафтқа айналдырды. Мысалы, Плохтинген мен Бад Канштатт арасындағы тығыз орналасқан және өнеркәсіптік Некар аңғары, онда Daimler AG (Mercedes Benz автомобильдерін өндіруші) және Mahle GmbH сияқты ірі компаниялар, сондай-ақ MHPArena, Hanns Martin Schleyer Halle немесе Cannstatter Wasen сияқты үлкен аумақты пайдаланатын демалыс орындары орналасқан. "Васен" термині бұрын жәрмеңке өткізілген су тасқыны болған жердің бар екенін көрсетеді. Некар аңғарының өнеркәсіптік ландшафтындағы ерекше белгілер – Altbach/Deizisau және Heilbronn көмір электр станцияларының биік мұржалары, сондай-ақ Унтертуркхаймдегі Daimler қозғалтқыш зауытының және Некарсульмдегі Audi зауытының құрастыру залдары. Некар аңғарының бойындағы Оденвальд төбелерінде көптеген қамалдар бар, оның ішінде Хорнберг және Гуттенберг қамалдары; қазір тоқтатылған Омбургейм ядролық электр станциясы және жұмыс істеп тұрған Неккарвестгейм ядролық электр станциясы да сол жерде орналасқан. Жазықтардан айырмашылығы, көбінесе тік беткейлер көбінесе орманды және орман шаруашылығында қолданылады. Күнге қарайтын оңтүстік беткейлер жиі жүзімдіктерге пайдаланылады және құрғақ қабырғалармен террасаланған. Онда жергілікті қызыл шарап жүзімдері өсіріледі, олар дәстүрлі түрде Вюртембергте көбінесе ішеді. Әсіресе Бесигейм мен Лауфен маңындағы ортаңғы Некардағы жүзімдіктердің кей жерлерде өте тік екендігін атап өту керек, оларды тек қолмен өңдеуге болады. Некардағы жүзімдіктердің террасалары және салаларының су ағызу аймақтары Вюртемберг шарап өсіру аймағының ең үлкен бөлігін құрайды. Хайнсхаймнан Хайдельбергке дейінгі төменгі ағыстағы жүзімдіктер Баден шарап өсіру аймағына жатады. 19 ғасырдың соңына дейін Некар аңғарында, соның ішінде қолайсыз жерлерде жүзімдіктер кеңінен өсірілді. Бүгінде олар тасталып, бос қалған, жануарлар дүниесіне қайта айналды. Мысалы, Шпицбергтің оңтүстік беткейлері Некардан жоғары Тюбингенге жақын жерде орналасқан. Өзеннің бағыты, әсіресе жаз айларында, велосипедшілер үшін танымал маршрут болып табылады. Некардың беткейлері кең, кедергісіз көріністерге мүмкіндік беретіндіктен, жоғары деңгейдегі тұрғын үйлер үшін қолайлы аймандар болып табылады.

Ренатурациялау

Шикі су мен су жолдарын әртүрлі қолдану, сондай-ақ су электр энергиясын өндіру өзеннің экологиялық құрылымына айтарлықтай үлкен өзгерістер енгізді. Некар өзенінің жерін қалпына келтіру, өзен желісінің экологиялық жағдайын жақсарту, су сапасын арттыру, су тасқындарын тиімді басқару және өзен бойындағы тартымды жергілікті демалыс аймақтарын құру мақсатында көптеген жобалар ұсынылуда. Бүкіл ел бойынша жүргізіліп жатқан "Жанды өзендер" науқаны және "Жанды Некар" ("Lebendiger Neckar") бастамасы аясында, өзеннің бір бөлігі бетон қабырғалардан құтылуда. Өзеннің кейбір учаскелері жергілікті демалыс орны ретінде және жануарлар мен өсімдіктердің мекендеу ортасы ретінде қайта жаңартылды. Дегенмен, ол Германиядағы электр станцияларының ең жоғары шоғырланған аймағы болып табылады және құрдымға бара жатқан табиғаттың символы болып қала береді. Егер судың оттегі мөлшері 4 мг/л төмен болса, электр станцияларының иелері суға ауа құю үшін арнайы турбиналарды іске қосуға міндетті. 2003 жылдан бері 20 жыл бойы оттегінің жетіспеуінен балықтардың жаппай қырылуы тіркелген жоқ.

Климат

Некар аңғары суық ауа жиналатын алап ретінде жұмыс істейді, яғни бұлтсыз аспан астында сирек өсімдік жабатын үстірттер мен төбелерде пайда болатын ауыр, суық түнгі ауа алапқа ағылып, онда жинақталады. Әсіресе қыс мезгілінде мұндай "суық көлдер" тұманның пайда болуына себеп болады, ал төбелердің айналасында күн жарқырайды. Некар аңғарының жер бедері мұндай инверсиялық ауа-райы жағдайларын жеңілдетеді. Некар аңғары шарап өсіруге қолайлы климатымен және Троллингер, Лембергер, Кернер, Мюллер-Тюргау сияқты жергілікті өсірілетін жүзім сорттарымен танымал. 20 ғасырда шарап өсіру азайды және "Вюртемберг шарабының" өсірілуі көбінесе Некар аңғары мен оның қосалқы аңғарларындағы жоғары сәулелену алатын оңтүстік беткейлермен шектелген, себебі шарап өсіру еңбекті қажет етеді және Вюртембергте тек ең қолайлы жерлерде ғана бәсекеге төтеп бере алады.

Навигация

Түрлі қазба жұмыстары мен табылған заттар Некар өзенімен жүруші кемелердің бірінші ғасырда, Рим дәуірінде болғанын көрсетеді. Әсіресе, төменгі Некар аймағында. Басты мақсаты, болжам бойынша, Лимстерге құрылыс материалдарын және азық-түлік жеткізу болған. Кейіннен франктар Некар өзенінде кеме жүргізуді қайта жандандырған болуы мүмкін.

1100 жылдан бастап жүзуде тұрған ағаш

Некар өзенінің су жолы ретінде, кемелер мен салалармен пайдаланылуы 1100 жылдан бастап куәландырылған. Жоғары орта ғасырларда өзеннің ағысы бірнеше қалалар маңындағы бөгеттермен тоқтатылған. Хельбронн қаласында порт алғаш рет 1146 жылы айтылған. 1333 жылы Киелі Рим императоры Людовик IV Некар құқығын беріп, еркін императорлық қалаға бөгет салуға рұқсат берді. Салынғаннан кейін өзендегі үздіксіз трафик бірнеше ғасыр бойы тоқтатылды, бұл көршілерге қиындық тудырды. Сондықтан, салалылардың өтуіне рұқсат беру мәселесі келісімшарт арқылы шешілуі керек болды. 1342 жылы Вюртемберг, Баден маркграфтығы және еркін императорлық қала Безигхайм мен Хельбронн арасында Некарды салалар үшін ашу туралы келісімге келді. 1476 жылғы Эслинген, Вюртемберг және Австрия арасындағы шарт та еркін сала саудасын бекітті. Соңғы сал 1899 жылғы 26 қазанда Тюбингеннен Некар өзенімен төмен ағып өтті. Шығыс Солтүстік Қара Орманнан әкелінген ағаш Некар арқылы, содан кейін Рейн арқылы Голландияға жіберілді. Теңіз жүзудің дамуы кеме жасау өнеркәсібінде ағашқа деген сұранысты арттырды. Шурвальдтан әкелінген отын ағаштары Плохингенде 260 метрге дейін созылатын салаларға біріктірілді.

XVI ғасырдан бастап теңізде жүзу

Некар 16 ғасырдың ортасында Жоғарғы неміс саудасының басталуына байланысты су жолы ретінде маңызға ие болды. Су жүруді жақсарту мақсатында өзен бағытына көптеген түзетулер енгізілгеніне қарамастан, таситын жолы бар өзен қауіпті ағыстар мен сайлауларға байланысты негізінен Heilbronn-ға дейін кіші кемелермен ғана жүріп тұратын. Некардың жоғарғы бөлігін кеме жүруге қолайлы етуді 1553 жылы император Карл V-тен қажетті рұқсат алған Вюртемберг герцогы Кристоф итермеледі. Heilbronn қаласы өз құқықтарын сақтап, өзенге Heilbronn қаласында бөгет салды, бұл Жоғарғы Некарды және демек Вюртембергті Рейннен келетін кеме қатынасынан бөліп тастады. Барлық тасымалданатын тауарлар Heilbronner негізгі құқығына бағынды. 16 ғасырдың соңында Вюртемберг герцогы Фридрих I кеме қатынасы үшін жоспарлар жасады, бірақ 1598 жылы олардан бас тартып, орнына Кохендорфта Вюртемберг сауда портын салуды жоспарлады, бірақ бұл жоспар да, оның ізбасарларының Untereisesheimде салуға тырысқан жоспарлары сияқты сәтсіз аяқталды. 17 ғасырдың қиын кезеңдерінде кеме қатынасы маңызсыз болды. Маннхаймның үстіндегі аймақта су тасқыны жиі болғандықтан, шаралар қабылдау қажет болды. 1622 жылдан кейін Маннхаймның Feudenheim және бүгінгі Фридрих Эберт көпірі арасындағы Некардың бұрынғы иілген бөліктеріне түзетулер енгізілді. Су тасқыны одан әрі жалғасып, қалаға қауіп төндірді, соңғы рет 1784 және 1789 жылдары. Жағдайды жақсарту үшін өзен төсегін түзу, сондай-ақ бекіністер мен бөгеттер салу жұмыстары жүргізілді. 18 ғасырда жағдай тұрақталғаннан кейін, сайлау Palatinate нарық кемелері төменгі Некарда жүйлі түрде жүріп тұрды. 1720 жылдары жоғарғы Некардағы кемелер бірнеше жыл бойы Heilbronn мен Cannstatt арасында жүйлі түрде қатынайтын, бірақ еркін императорлық Эсслинген қаласының кедергісінен Вюртембергтің Plochingen қаласына дейін кеме қатынасын кеңейтуге қол жеткізілмеді. Төменгі Некардағы сайлау Palatinate кеме қатынасы сәтті болғанымен, жоғарғы Некардағы кеме қатынасы тез тоқтатылды, өйткені өзен кеме қатынасы үшін жеткілікті кеңейтілмеген және одан әрі жақсартуға қаражат болмады. Вюртемберг пен сайлау Palatinate 18 ғасырдың соңындағы экономикалық өрлеу кезеңінде Маннхайм мен Cannstatt арасында Некар кеме қатынасын қайта жандандыру үшін сауда келісіміне қол қойды. 1782 жылы бұрынғы екеуі және Heilbronn еркін императорлық қаласы Некар саудасын жеңілдету туралы келісті, бірақ бұл жеңілдетулер әкімшілік сипатта болды. Некар әлі де Heilbronn бөгетінде тоқтатылып тұрды. 1800 жылдар шамасындағы Наполеон дәуірі Некар кеме қатынасына құлдырау әкелді. Бір жағынан, төменгі Некар аймағының көп бөлігі Баденге, ал Heilbronn мен Esslingen еркін императорлық қалалары Вюртембергке қарасты болғандықтан, бұрынғы кіші мемлекеттердің көптеген даулары мен кедергілері саудаға кедергі келтірмеді. Бірақ Континенттік жүйе кезінде кеме қатынасы шектелді және кемелер мен материалдар тәркіленді. 1808 жылы Маннхаймер штепсельдерінің ("Маннхаймдық тұрақ") енгізілуі Маннхайм саудагерлерінің Некар саудасының басым бөлігіне бақылау жасауын қамтамасыз етті. 1813 жылғы неміс жорығы кезінде Некарда негізінен әскери тасымалдау үшін қолданылатын шағын кемелер ғана жүрді. Вена конгресі 1814/1815 жылдары Некар мен Рейн өзендерінде кеме қатынасының еркіндігін талап етті.

1821 жылы Вильгельм каналымен үздіксіз жүзуге болады

550 метрлік "Вильгельм каналы" 1819-1821 жылдары Хайльбронн қаласында салынды. Бұл шараның себебі – бөгет аймағының және көптеген диірмендердің айналып өтілуі болды. Өзен құрылысы жұмыстары жалғасқаннан кейін Некар өзені Рейн мен Каннштатт аралығында кеме жүзуге қолайлы болды. Каналдың жоғарғы жағындағы шлюз қақпасы су тасқыны кезінде паналау порты қызметін атқара алатын, ол 1829 жылы қайта тиеу портына дейін кеңейтілді. 1827 жылы Маннхаймер штапелі жоғары көтерілді, осы арқылы Некар кемешілері Рейн өзеніне еркін қол жеткізе алды. 1831 жылғы Рейн кеме қатынасы заңы ("Маннхайм заңы") және оның нәтижесінде 1832 жылғы Некар кеме қатынасы ережесі ("Neckarschiffahrtsordnung") жеңілдетілген ережелер мен тарифтер арқасында кеме қатынасын айтарлықтай дамытты. Алайда, өзеннің тереңдігінің аздығы мен тасылдарының болуы салдарынан Германиядағы ең қауіпті өзендердің бірі саналды. 1836 жылы Некар кемешілер гильдиясы ("Neckarschiffergilde") таратылды, ол 1810 жылдан бері Некар саудасына монополия орнатуға тырысып келген. 1842 жылы Некар кеме қатынасы ережесі ратификацияланғаннан кейін барлық гильдиялар таратылды, осылайша экономикалық еркіндік орнатылды. 1841/42 жылдардан бастап Хайльбронн негізделген "Некар бу кеме тасымалы" компаниясы Хайльбронннан Мангеймге жолаушылар мен жүк тасымалын жүзе жүргізді. Бу кемелері пайдалануға берілгеніне қарамастан, ауыр баржаларды өзеннің жоғары ағысына жылқылар сүйреп әкелді, себебі бу кемелері әлі жеткілікті қуатқа ие болмаған. 19 ғасырдың екінші жартысында теміржол көлігінің бәсекелестігі бу кемелерін де, сүйретілген баржаларды да бірте-бірте экономикалық тұрғыдан тиімсіз етті. Ал, сал жүргізу маңыздылығын сақтап, теміржол дәуіріне бейімделді. Қара орманынан келген ағаштар көбінесе пойызбен Хайльброннға жеткізіліп, содан кейін ғана сумен тасылатын болғандықтан, 1875 жылы Хайльброннда жаңа сал порты салынды. Эсслингеннен жоғары ағыста сал жүргізудің маңызы шамалы болды. Соңғы сал 28 қазан күні қаладан өтті. Некар кеме қатынасының жаңа өркендеуі 1878 жылы басталған тізбекті кеме қатынасымен байланысты болды. Некар бойында теміржол желісі салынғанмен, Мангейм мен Хайльбронн арасында бу сүйрейтін кемелер өздеріне бекітілген баржалармен 115 км ұзындықтағы тізбек арқылы өзенге қарсы жүзе алды. Осы арқылы Мангейм мен Хайльбронн арасындағы сапар екі-үш күнге дейін қысқарды, бұрын атпен тартылатын кемелерде бес-сегіз күн кететін. Бірақ көбінесе су тереңдігі жеткіліксіз болды. Тізбекті кемелер халық арасында "Некар есегі" ("Neckaresel") деп аталды. Соңғы тізбекті кеме қатынасы 1933-1935 жылдары Некаргерах пен Кохендорф бөгеті арасында жүзеге асырылды. 1886 жылдың жазында Готлиб Даймлер мен Вильгельм Майбах жасаған әлемдегі алғашқы моторлы қайық "Некар" деп аталды, олардың "Standuhr" (ата баба сағаты) бензиндік қозғалтқышы Бад Каннштатт маңындағы өзенде сынақтан өтті. Некарда моторлы жүк тасымалы 1925 жылы басталды. Өзендегі алғашқы моторлы жүк кемесіне 1924 жылы ағалы-інілі Людвиг (1887-1955) және Якоб Гёц (1890-1977) "Андерсен кеме жасау зауытында" ("Anderssen Werft") тапсырыс берді. Ол 1925 жылы пайдалануға беріліп, "Gebrüder Götz" деп аталды. Моторлы жүк кемесі 1920 жылы құрылған Людвиг және Якоб Гёц кеме компаниясы үшін жұмыс істеді. Бұл Некардағы ең танымал кеме компанияларының бірі болды, сонымен қатар өзенді ауыр кеме қатынасы үшін су жолы ретінде жаңартуға қатысты. 1946 жылы Некар өзенінде екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көмір тасымалдауға арналған алғашқы тапсырыс қабылданды және Иоганн Фридрих Бослер өзінің "Элизабет" моторлы жүк кемесімен тасымалданды.

1921-1968 жылдар аралығында ауыр жүк тасымалы су жолына жаңарту

Штутгарттың төңірегіндегі дамып келе жатқан өнеркәсіптік аймақты толық жабдықталған кемелермен су жолы арқылы байланыстыру мақсатында, 1904 жылы Маннхайм мен Плохинген арасындағы Неккарды арнаға салу жоспарлары басталды. Мақсат – табиғи факторларға, мысалы, судың төмендеуіне немесе мұз қатуына тәуелсіз болу. Вюртемберг тарапынан Отто Конц (1875–1965) тағайындалды, ол өмірінің соңына дейін Неккарды жаңартумен айналысты. 1910 жылғы меморандум 1000 тоннаға дейінгі кемелерге рұқсат берді, ал 1919 жылғы жоспарлар бойынша 1200 тонналық кемелерді тасымалдау көзделді. 1919 жылы Веймар конституциясында Неккар «Рейхсвассерштрассе» (аудармасы: «Мемлекеттік су жолы») деп белгіленгендіктен (ресми түрде 1 сәуір 1921 жылдан бастап), 1920 жылы «Неккар құрылыс басқармасы» (Неккарбаудирекция) құрылды, оның басшысы Отто Конц болды. Бұл басқарма тікелей Германия империясына (көбінесе «Веймар Республикасы» деп аталады) бағынышты болды. 1921 жылы Германия, Неккарға жақын орналасқан Вюртемберг, Баден және Гессен штаттары Неккарды ауыр тоннажды кемелерге арналған су жолына айналдыру туралы мемлекеттік келісімге келді. Құрылыс жобасын қаржыландыру үшін сол жылы Германия империясының, үш штаттың және бірнеше муниципалитеттердің құрылыс несиесімен «Неккар АГ» құрылды. Қарсылығы ретінде «Неккар АГ» 2034 жылға дейін гидроэлектростанцияны пайдалану құқығын және табыс есебінен құрылыс несиесін өтеу құқығын алды; бұл құқық Германия Федеративтік Республикасына берілді. «Неккар АГ» төрағасы болып Вюртемберг ішкі істер министрлігінен Отто Хирш және Отто Конц сайланды. Әлемдік деңгейде танымал Гейдельберг қаласының сәулеттік келбетін ескере отырып, және болашақ бөгеттерді табиғат пен ландшафтқа үйлестіру үшін, жобаға сәулетші Пол Бонац (1877–1956) тартылды. 1921 жылы құрылыс бірден бүкіл бойға басталды. 113 км қашықтықта Маннхайм мен Хайльбронндағы жаңа канал порты арасындағы алғашқы он бір бөгет 1935 жылы аяқталды. Бұл канал порты кейіннен кеңейтілгеннен кейін Хайльбронн бөгеттік арнасына айналды. Неккарды ауыр тоннажды кемелерге арналған су жолына айналдыру өзенде тек жолаушылар тасымалы үшін кеме жасау өнеркәсібінің дамуына әкелді. 1926 жылы Георг (1881–1946) және Андреас Бослер (1884–1961) ағайындылары «Personenschiffahrt Gebr. Bossler» компаниясын құрды, осылайша «Gebrüder Bossler» Неккардағы жолаушылар тасымалының негізін қалаушылары болды. Әртүрлі компанияларға тиесілі демалыс кемелері туристерді тасымалдайды. Жоғарғы Неккардағы жолаушылар тасымалын «Neckar Käpt'n» компаниясы жүзеге асырады.

Плохинген порты

1954 жылдың 8 желтоқсанында Некархафен Плохинген GmbH компаниясы құрылды. 1960 жылдан 1963 жылға дейін Дейзизаудың жанында соңғы тоған салынды. Некархафен Плохингеннің құрылысы 1964 жылдың 29 сәуірінде басталды. 1968 жылдың 12 шілдесінде бірінші кеме Плохингенге келді, оған қала әкімінің әйелі Гертруд Хартұң "Плохинген" деген ат берді. 2004 жылы порттағы 15 компания шамамен 500-600 миллион еуро көлемінде жылдық кіріс тапты.

Штутгарт порты

Некархафен Штутгарт екі кезеңде, 1954 жылдан 1958 жылға дейін және 1966 жылдан 1968 жылға дейін салынды. Порттың жалпы ауданы 100 га құрайды. Үш бассейін, оның ішінде федералды су жолының су беті 30,7 га.

Каннштатт порты

Алғашқы Каннстаттер "Хафен ам Мюльгрун" 1713 жылы герцог Эберхард Луи ашқан болатын. Ол маңызды рөл атқармады.

Хельбронн порты

Хайльбронн портының жалпы өндірістік алаңы 78 га және құйманың ұзындығы 7,2 км. Германиядағы ішкі су жолдарының ең ірі порттарының 7-шісі (2010 жылғы айналым бойынша) және Неккардың ең ірі порты болып табылады. Неккардың айналымының 50%-дан астамы осы жерде жүзеге асырылады. Жылдық жалпы айналым шамамен 4 миллион тоннаны құрайды. Айналымның шамамен 60%-ы ішкі саудаға, ал қалғаны халықаралық тауарлар мен шикізатқа тиесілі. Тауарлар мен құрылыс материалдарынан (көмір, тұз) басқа, астық, темір, болат және ағаш та тиеледі.

Маннхайм порты

Мангейм порты Еуропадағы ең маңызды ішкі порттардың бірі және Германиядағы екінші ірі порт болып табылады. Порттың су бетінің жалпы ауданы 267,9 га, ал жер ауданы 863,5 га құрайды. Порт аумағында 20 000 қызметкері бар шамамен 500 компания орналасқан. 1968 жылы осы жерде ішкі сулар портындағы алғашқы контейнерлік терминал ашылды. Бұдан басқа, RoRo терминалы және 1991 жылдан бері біріктірілген тасымалдар терминалы да бар. 2010 жылы суда 7,64 миллион тонна тауар тасымалданды. Ең көп үлес тигендері: 2,2 миллион тонна битумды көмір, 0,92 миллион тонна азық-түлік және мал азысы, сондай-ақ 1,59 миллион тонна химиялық тауарлар. Контейнерлік терминалда суда 120 568 бірлік тауар тасымалданды. Порт алабы Рейн және Некар өзендері бойында, Некардың құйылысының төңірегінде жатыр. Аталған кешенге Рейн өзенінің қарсы жағында орналасқан Людвигсхафен Рейн порты да кіреді.

Плотиналар

Некар өзенінде жүретін кемелердің ең үлкен мөлшері 27 бөгеттің шлюздарымен шектеледі. Олардың ұзындығы әдетте 110 м, ені 12 м; рұқсат етілген өлшемдері – 105 м x 11,45 м. 1952 жылдан бері дерлік барлық бөгетке екінші шлюз қосылды. Олардың 23-і суды үнемдеу үшін екінші бос камераны толтыруға бір камерадағы судың шамамен 50%-ын пайдаланады (осылайша, екі камералы шлюздер). Некардың аузындағы кептелістерді болдырмау үшін 1973 жылы алғашқы Феуденхайм бөгетіне қосымша шлюз салынды (190 м × 12 м). Бөгеттердің арақашықтығы орташа есеппен 7 км (0,9 км-ден 13,7 км-ге дейін, кестеге қараңыз), және олар Рейн өзеніне дейінгі 160,70 м биіктік айырмасын теңестіру үшін қолданылады. Су жолының тереңдігі 2000 жылдан бері үздіксіз 3,80 м құрап келеді. Бұл Штутгарт портына Рейн өзенінің 2,6 м су айдауы бар және 2200 тонна жүк көтере алатын ірі моторлық кемелерінің жетіп баратынын білдіреді. Алдағы жылдары шлюздерді жөндеу және жартылай кеңейту жоспарлануда. Бұл жобаға федералды үкімет барлығы 575 миллион евро инвестиция салады. Оның іске асырылуы үшін 2007 жылы Гейдельбергтегі Некарды кеңейту басқармасы (Amt für Neckarausbau Heidelberg) құрылды. Некар өзенін 135 метрлік кемелер үшін қолдануға мүмкіндік беру үшін, әрбір екі камералы шлюздің бірі ұзартылады. Сонымен қатар, ескі камералар жөнделіп, белгілі бір бөлімдері мен айналу алаңдары кеңейтіледі. Мангейм мен Хайльбронн арасындағы бөгеттер 2026 жылға дейін ұзартылуы тиіс. Гундельсхайм шлюзы 2012 жылы «су спортына ең қолайлы шлюз» атағын алды. Некардағы шлюздердің кестесі: өзен кілометрлері, нормадан (NN) жоғарыдағы мақсатты тұйықталу биіктігі (метрмен) және деңгей айырмашылығы (de) (метрмен). Мозель немесе Майн сияқты басқа су жолдарынан айырмашылығы, Bad Cannstatt-тан басқа ешқандай қайық шлюздары жоқ. Сондықтан яхталар мен желкенді қайықтар әдетте өзен кемелерінің шлюздары арқылы өтеді. Қалған 26 бөгетте қайықтарды бір жақтан екінші жағына тартуға арналған рельстер көбінесе жарамсыз немесе нашар күйде болады. Кейбір жерлерде каноэлер шлюз қызметкерлерінің рұқсатымен шлюзді де пайдалана алады. Бұл әсіресе топтық саяхаттарда қолданылады. 2004 жылдан бері Штутгарт Обертуркхаймдегі қашықтан басқару орталығы (Fernbedienzentrale, FBZ) Жоғарғы Некардағы Deizisau-дан Штутгарт Хофенге дейінгі барлық шлюздерді басқарады.

Тоқтаңыз

1709: 18 қаңтардан 28 қаңтарға дейін, 31 қаңтардан 13 ақпанға дейін, және 13 ақпаннан соң 23 наурызға дейін Неккар өзені мұз басты.

Электр станциялары

Кем дегенде 20 ғасырдың басынан бері электр станциялары тарихи диірмендерді алмастырды. Содан бері Некар су электр қуаты арқылы коммерциялық электр энергиясын өндіру үшін пайдаланылады. Некарда бірнеше трансөңірлік белгілі гидроэлектр станцияларын табуға болады: Хорбта 2010 жылдың ақпан айында Шиллер көшесі деңгейінде арал маңында гидроэлектр станциясының құрылысы басталды. Ол 2011 жылдың 13 сәуірінде электр энергиясын өндіре бастады. Су электр станциясы болашақта жылына 2,3 кВт/сағ электр қуатын өндіреді деп күтілуде – бұл шамамен 600 төрт адамдық үйді электр энергиясымен қамтамасыз етуге жетеді. Қазіргі бар, жаңартылған қондырғылармен бірге оның орташа жалпы қуаты 437 кВт-қа жетеді. Жалпы инвестициялар шамамен 5,5 миллион еуроны құрады. Роттенбургтің Бад-Нидернау ауданында Бад-Нидернау су электр станциясы орналасқан. Роттенбург-ам-Неккарда екі электр станциясы: Beim Preußischen және Тюбингер көшесі. Кибигендегі Роттенбургтің сағат фабрикасы 1903 жылдан бастап өз электр стансасын іске қосты, ол әлі күнге дейін электр энергиясын өндіреді. Сағат фабрикасы үшін су және бумен жұмыс істейтін зауыт шамадан тыс болды, сондықтан артық өндіріс сатылды. Бүгінде тарихи электр станциясы ескерткіш ретінде қорғалуда. Ескілігіне қарамастан, электр станциясы үш ерекшелігі бар өте заманауи қондырғы: турбиналар компьютерлік симуляция арқылы жасалған инновациялық қап пішініне, арнайы Thordon турбиналық подшипниктеріне және үрлейтін резеңке бөгетіне ие. Балықтардың өтуіне арналған жаңа құрылыстар суару бөгетінде балықтардың көшіп-қонуын жаңғыртудан кейін жаңартылды. Тюбинген Хиршау гидроэлектр станциясы Хиршау мен Тюбинген арасында орналасқан, сондай-ақ 1930 жылы салынған Rappenberghalde су электр станциясы. 1999 жылы ол қайта жаңартылды және бүгінде екі Kaplan турбинасы Hirschau бөгетінің жоғары ағысындағы қалдық су турбинасымен бірге жылына 7 миллион кВт/сағ электр қуатын өндіреді. Бір секундта 1,7 км-ге созылатын су арнасы арқылы 22 текше метрден астам су ағып жатыр. Зауыт Некардың 7,5 метрлік еңістігін пайдаланады. Неккарьдегі Неккарь су құбыры 1910-1911 жылдары Некарды реттеу аясында Германиядағы алғашқы роликті бөгеттердің бірі ретінде бөгетпен бірге салынған. Ол электр энергиясын өндіруге және өзенді басқаруға қолданылады. Бөгет арқылы Тюбингеннің орталық бөлігіндегі Некар өзенінің су деңгейі басқарылады. Некар бөгеті салынар алдында шағыл жағалаулары мен өте жазық жағалауға толы болды. Бұл көптеген суреттер мен суреттерден көрінеді. Сонымен қатар, бұл бөгеттің және басқа бөгеттердің (мысалы, Роттенбургте) көмегімен Wöhrd-тегі бірнеше ғимаратты су басуы және кейде Некар көпіріне қауіп төндіретін су тасқыны болдырылды. Балықтар үшін кейіннен балық сатысы жасалды. Жаяу жүргіншілер көпірі Люстнау мен орталық Эберхардс немесе Некар көпірі арасындағы екі жағалаудың маңызды байланысы болып табылады. Сонымен қатар, Некардың, тарихи қала орталығының, аббат шіркеуінің және қамалдың тамаша көрінісін ұсынады. Kraftwerk Oberesslingen – бұл екі Некар аралы арасындағы Оберслингендегі өзеннің 195,6 шақырымында орналасқан өзен арнасындағы гидроэлектр станциясы. Зауыт 1929 жылы архитектор Пол Бонацтың жобасына сәйкес ауыр су жолының жаңартылуы аясында салынған. Оның қуаты 2,1 МВт және жылына 12,3 ГВт/сағ энергия береді. Орташа ағыны секундына 45 текше метр. Эсслинген қаласында Гехткопф өзенінде жаңа өзен арнасындағы гидроэлектр станциясы салынды. 1,25 МВт қуаты мен 7,1 ГВт/сағ электр қуатын өндіру арқылы 4000 адамды электр энергиясымен қамтамасыз етуге болады. Осы жаңа электр стансасының құрылысымен Некардағы соңғы бөгеттер турбиналармен жабдықталды. Ол бір жағынан Некардағы бөгетпен, екінші жағынан Хаммерканал (шекеш каналы) арқылы өтетін тарихи көпір үйімен қоршалған. Неккарталбрюк Хеилбронн 1348 метрлік ең ұзын Некар көпірі. 1967 жылы салынған бетон конструкция нашарлап, 2018 жылдың басынан бастап жаңа көпірмен алмастырылды. Некаргронинген қаласында ең ұзын 85 метрлік ағаш жаяу жүргіншілер көпірі 1990 жылы салынған. Бұл ерекше құрылым үшбұрышты пішінді. Германияның ең ескі Spannbeton теміржол көпірі 1957 жылы салынған. Ол Хайльбронн қаласында орналасқан. 1905 жылы Некар өзенінде 119 көпір болған, олардың ең ұзыны – 1903 және 1905 жылдар аралығында салынған Некаргартахер Некар көпірі. 1985 жылы ауыр су жолы арқылы 159 теміржол, көше және жаяу жүргіншілер көпірі, сондай-ақ 126 әуе электр желілері мен 67 Дюкер өтетін болды. Бүгінде Некарда әртүрлі көлемдегі 400-ге жуық көпір бар, олардың жартысы жоғарғы, жартысы орта және төменгі ағыста. <!OpenStreetMap картасында көрсетілген>

Қалдықтар мен сарайлар

Мангеймнен бастап Хайдельберг, Эбербах, Мосбах арқылы Хайльбронға дейін Сарай жолы Некар өзеніне шамамен параллель бағытта созылады және осы төменгі Некардың 100 шақырымдық бөлігінде көптеген қамалдар мен сарайлар орналасқан. Ең танымалдарының бірі – Хайдельберг қамалы. Некар бойындағы қамалдардың ішінде Некарштайндегі төрт қамал, Дилсберг қамалы, Эбербах қамалы, Хиршхорн қамалы, Цвингенберг қамалы, Стольценек қамалы, Миннебург қамалы, Даухштайн қамалы, Нойбург сарайы (Баден), Хорнберг қамалы (Гёц фон Берлихингеннің қамалы) және Гуттенберг қамалы (Немец Грефенвартесі), Хорнек қамалы және Эренберг қамалы бар. Өзен ағысымен Штутгартқа қарай және одан әрі жоғары Некар бойында Хоркейм қамалы, Нейпергше Клингенберг сарайы, Лихтенберг сарайы, Эсслингер қамалы, Ремсек қамалы, Либенштайн сарайы, Вейлер қамалы, Херренцимерн қиратылысы, Хохентюбинген сарайы, Вайтенбург сарайы, Альбек қиратылысы (Зуль-ам-Некар маңында), сондай-ақ Вехрштайн және Некарбург қиратылыстары орналасқан.

Карталар

Landesvermessungsamt Baden Württemberg: Freizeitkarte F513 Mannheim Heidelberg – Naturpark Neckartal Odenwald (Батыс жапырағы). Штутгарт 2006, Landesvermessungsamt Baden Württemberg: Freizeitkarte F514 Mosbach – Naturpark Neckartal Odenwald (Шығыс жапырағы). Штутгарт 2006, Эрхард Юберманн: Wassersport Wanderkarten, Blatt 3, Германияның оңтүстік-батысы. Geocenter, 2004, Герхард Рёмер (Hrsg.), Айрин Аннет Бергс (Bearb.): Ескі карталардағы Некар. Көрме каталогы. Баден мемлекеттік кітапханасы, Карлсруэ 1988.