Кіріспе

Лакулиша (Lakulisha) - индуистік құдай. Лакулиша (Лакулиша) (этимологиясы: लगुड (аға) немесе लकुट (мач) + ईш (болыс) = аға, таяқ немесе мач немесе клуб немесе таяқпен) - танымал шаивалық қайта жаңғырушы, реформатор және шаивалықтардың ең көне ағымдарының бірі Пашупаттар ілімінің ұстазы. Кейбір ғалымдардың пікірінше, Лакулиша Пашупата сектасының негізін қалаушы болған. Басқалар Пашупата ілімі Лакулишадан бұрын да бар болған және ол оның алғашқы ресми ұстазы ғана болған деп айтады. Лингва Пуранада айтылған салт-дәстүрге сәйкес, Лакулиша Шиваның 28-ші және соңғы аватары және Йога жүйесінің негізін қалаушы болып саналады. Бұл дәстүр бойынша Лакулишаның төрт шәкірті болған: Каурушья, Гарга, Митра және Кушика. Сканда Пурананың Аванти Хандасында айтылған тағы бір дәстүрге сәйкес, Лакулиша мен оның төрт шәкірті Махакалаванаға линга орнатты, ол кезде Каявароханешвара деп аталатын. Құрма Пурана (53-тарау), Ваю Пурана (23-тарау) және Линг Пурана (24-тарау) Шиваның (Махешвара) "Лакулин" немесе "Накулиша" деп аталатын бесікшіл монах түрінде пайда болатынын және оның Кушика, Гарга, Митра және Канрушья деген төрт шәкірті болатынын, олар Пашупати құрметіне қайтадан ие болатынын және сондықтан Пашупаталар деп аталатындығын болжаған. Лакулиша осы Құдайдың алдын ала айтқандарының жүзеге асуы болды. Ваю Пурана V. 1.23.202 214 бойынша Лакулиша Вьяса мен Кришнаның замандасы және Рудраның (Шиваның) 28-ші инкарнациясы болды.

Өмір

Лакулиша Гуджараттағы Нармада өзенінің жағалауындағы Караван ауылында дүниеге келген. Лакулишаның тезисі Госаланың тезисіне қайшы келетіндігі және Лакулиша джайнизмге, әсіресе буддизмге қарсылық білдіргені айтылады. Лакулиша хатха-йога мен тантризмді, сондай-ақ Самкхьяның космологиялық теорияларын және Самкхья қағидаларымен байланысты дуалдықты қалпына келтірді.

Тарихилығы

380 жылы Матурада Чандрагупта II тұрғызған бағанада Удитачарьяның "Гурувьятана" (Гурулардың мекені) орнатқаны айтылады. Егер бұл Кушика Лингва Пуранасында сипатталған Лакулишаның төрт шәкіртінің бірі болса, соңғысы 125 жылы өмір сүрген болуы керек. Эпиграф Джон Фейтфулл Флит Солтүстік Үндістанда Хувишка (140 ж.) сияқты Кушан императорлары Геркулестің суреттерін монеталарында Шиваның суреттерімен, ал Гераклдің Суреттерін Лакулишамен алмастырды деп мәлімдейді. Біздің заманымыздың 4-ші ғасырында, II Чандрагуптаның билігінен бастап, Лакулишаның бейнелері мен бейнелері жиі кездеседі. Олар оны сол қолында таяқ ұстап, оң қолында лимон (матлунга) ұстап, лотос күйінде тұрып немесе отырып, жалаңаш йог ретінде бейнелейді. XI ғасырдың басында Лакулиша культі өз қызметін оңтүстік Үндістанға ауыстырды. Лакулиса (немесе Нахулеза) құрған Пасупата аскеттерінің сектасы V ғасырдағы жазулармен расталған және ол шивиттік индуизмнің діни топтарының ең ертесі.

Мүсіндік контекст

Пенильді эрекция бейнесі Урдхва Ретас (, лит. "жиі энергияның немесе сұйықтықтың көтерілуі") Брахмачарья немесе бойжеткендік практикасы және рухани ізденістерде энергияның жоғары ағыны, құнарлылыққа немесе өмірлік энергияның босатылуына қайшы. Үрдхва лингасы жоғары қарай бағытталған, бір кезде "араластырылған" тұқымның сақталуын ғана емес, сонымен қатар оның жоғары қарай "мүйізді ми арқылы миға" дегенін білдіреді, ол "жаратқыш зат" ретінде өзінің тұтастығын сақтайды, сонымен бірге Бодхичитта, "Ояну ойы" ретінде өзгеріске түседі және ақылға сіңеді. Бұл мағынада тік пішіннің ифифалдық бейнесі керісінше, "семенді сақтау" дегенді білдіреді және Лакулишаны "ол сезімдерді толық бақылау және ең жоғары тәндік бас тарту үшін" білдіреді. Бұл суреттер - бейнелі линганың тағы бір мысалы. Д. Р. Бхандаркар Карван қаласындағы Лакулишвара ғибадатханасының киелі үйіндегі мүсін "Брахмешвара мен Лакулишханың біріккен фигурасы" екенін айтады, бұл Махатмьяның Лакулишханың Брахмешварамен біріккенін растайды. Брахмешвара Шива лингасына қатысты. Лакулиша Каруан Махатмиясында және Орисса мен Раджастханның бірнеше ғибадатханаларының иконографиялық бағдарламаларында Махешамен (Шивамен) сәйкестендірілді. Сонымен, Лакулишаның лингамен біріккен бейнелері, басқа бейне лингалары сияқты, Шиваның сакала (формасы бар, көрініс тапқан) және нишкала (формасыз, көрінбейтін) аспектілерін біріктіреді. Лакулиша бейнелері Саурастрада, Гуджаратта және Шығыс Үндістанның кейбір жерлерінде де табылған. Кейбір суреттерде Лакулиша жаланғаз йог ретінде бейнеленген, оның қолында намазды оқып, шүберек, адам бас сүйегінен жасалған тостаған бар. Лакулишаның жаныбарлармен бірге екені көрсетілген. Лакулишаның барлық суреттері дерлік урдав линга (ұзын жынысты жынысы бар) болып көрінеді, бірақ ол құнарлылық пен жыныстық қатынасты емес, Саяна немесе Аскетизм кезеңіндегі тазартылған энергетикалық принциптерді (Урдхва Ретас) бейнелейді. Лакулишаның суреті Елефанта үңгірлеріндегі үлкен залдың қабырғаларында бейнеленген, бұл үңгірлер Пашупата Шайвизммен байланысты болуы мүмкін екенін көрсетеді. Лакулишаның бейнелері Бхубанесвардағы Лаксманнешвар ғибадатханалар тобында, атап айтқанда, Сатругнесвар, Бхаратешвар және Лаксманнешвар ғибадатханаларында да табылған. Шива ғибадатханасы Мадурайдың маңындағы Аритпаттыда орналасқан. Бұл ғибадатхананы Тамил Наду археологиялық департаменті күтіп ұстайды. Лакулиша ою-өрнектері Телаңғананың Гадвал Жогуламба ауданындағы Алампурдағы Кудавели Сангамешвара және Балабрахмешвара Свами ғибадатханаларында да кездеседі.