Кіріспе

VIII ғасырдағы Бабыл патшасы

VIII ғасырдағы патша Набунасир б.з.д. 747-ден 734 жылдарға дейін Бабыл патшасы болды. Ол Бабылды 23 жыл бойы халдейлер басқарғаннан кейін, елге жергілікті билікті қайтарып, Набу Шума Ишкун есімді шетелдік билікті басып алды. Оның билігі кезінде тарихи деректерді жүйелі түрде, уақыт бойынша нақты сақтаудың жаңа дәуірі басталды. Бабыл жылнамасы мен Птолемей каноны оның таққа отыруынан басталады. Ол Ашшур-нирари V (б.з.д. 755–745) және Тиглат Пилесер III сияқты ассириялық патшалармен, соңғысы оның вассалы болды, сондай-ақ Хумбан Тахра I (б.з.д. 743 жылға дейін билеген) және Хумбан Никаш I (б.з.д. 742–717) сияқты эламдық патшалармен бір замандас болды. Бұл кітап оның тұсында жазылған болуы мүмкін, себебі ол су тасқынынан бұрынғы кезеңнен бастап оның тікелей алдыңғысы Набу Шума Ишкунға дейінгі патшалардың тізбесін қамтиды. Онда "Халдейлер әулеті тоқтатылды" (Набу Шума Ишкунмен) және "оның патшалығы ауыстырылды" деп жазылған, бірақ қалған бөлігі жоғалып кетті. Ол сондай-ақ өзінің алдыңғысын оның қасиетсіз істері үшін қорлайтын және оның алдыңғысына дейінгі билік кезеңдеріндегі әртүрлі тауарлардың құбылмалы бағаларын тіркеген Базар бағаларының жылнамасын жасатқан болуы мүмкін. Оның есімі Эклектикалық жылнамада кездеседі, бірақ контекст сақталмаған.

Күнтізбе реформасы

Оның билігі вавилондық күнтізбенің реформасын белгілейді, тұрақты есептелген аралық айларды, он сегіз жылдық цикл мәтіндерін (Эдмунд Галлейдің Плинийдегі бір сөзін қате түсінуінен аталған 223 айлық Сарос циклы) және мүмкін тіпті зодиакты енгізді. Костың Бероссы Синцелл сақтаған еңбектерінде Набу-насир билігінен бастап жұлдыздардың қозғалысы мен ұзақтығы жазыла бастағанын мәлімдеген. Ол "Бабилоника" еңбегінде былай деп жазды: "Ол өзінен бұрынғы патшалардың жазбаларын жинап, жойды, осылайша Халдей патшаларының тарихы одан басталады деп сендірді." Клавдий Птолемейдің "Алмагест" еңбегінде жазылғандай, бұл б.з.д. 747 жылдың 26 ақпанында сағат 12-де басталатын дәуірге жол ашты, сол кезде Набонассарий жылы басталды, бірақ эллинистік кезеңге дейін бұл дәуірдің ізіне таппайсыз. Вавилон жылнамасы, ең ерте мысалы б.з.д. 652 жылға дейінгі кезеңді қамтиды, б.з.д. 747-746 жылдардағы ай тұтылуымен (Бриттонның мәлімдемесіне сәйкес, б.з.д. 6 ақпаны 747 жыл) басталды – ай мен планеталардың керемет конусы, бұл дәл астрономиялық байқауларды жүргізуді бастауға ықпал еткен болуы мүмкін. Набу-насир ассурлықтардан әскери көмек сұрады ма, жоқ па, ол осы әрекеттердің басты пайдаланушысы болған сияқты, өйткені оның үкіметі тұрақтап, ол кейіннен Борсиппадағы көтерілісті басуға қол жеткізді, өздерінің қалпына келтірулерін еске алып, монархиялық құқықтарды иеленді.