Кіріспе
Оңтүстік Австралияның сайлауалды жүйесі Плаймдер - Оңтүстік Австралияның ауылдық сайлауалды жүйесі, оны 1936 жылы либералды және ауылдық лигасы (LCL) үкіметі енгізді және 1968 жылға дейін 32 жыл бойы қолданыста болды. Бұл 26 ауылды орындықтан тұратын, олар 13 мегаполистік орындыққа қарағанда 10 - 1 артықшылыққа ие болды, тіпті ауылдық орындықтар Оңтүстік Австралия халқының үштен бір бөлігін ғана құраса да. 1968 жылы орынсыз үлестірудің ең жоғарғы сатысында Фром ауылдық округінде 4500 ресми дауыс болса, Энфилд мегаполисі 42000 ресми дауыс алды. Сонымен қатар, Оңтүстік Австралия тарихында алғаш рет көп мүшелік орыннан бір мүшелік орынға ауысу болды, ал төменгі палатадағы депутаттар саны 46-дан 39-ға дейін қысқарды. Плеймендердің өмір сүрген кезінде лейбористер бір рет қана үкімет құру үшін парламенттік орынды жеткілікті мөлшерде жеңіп алды, бұл 1965 жылы 26 жылдан астам уақыт қызмет еткеннан кейін премьер-министр ретінде өзінің есімін алған сэр Томас Плейфордты құлатты. Еңбек партиясы сонымен қатар 1944, 1953, 1962 және 1968 жылдары үкімет құра алмады, сонымен қатар 1953, 1962 және 1968 жылдары алғашқы дауыс берудің көпшілігін жеңіп алды. 1968 жылғы сайлаудан кейін, Playmander-ді тоқтатып, 1975 және 1989 жылғы сайлаудан кейін әділ шекаралар орнатылды. 1970 жылы сегіз жаңа орын енгізілді, ал 1975 жылдан бастап орындықтар пропорционалды болуы керек болды. Оңтүстік Австралияның сайлау комиссиясына әр сайлаудан кейін шекараларды қайта сызуды ерекше әділдік шарты бұйырады. Мақсаты - алдағы сайлауда штаттық екі партиялық дауыс берудің 50 пайызынан астамын алған партия екі партиялық дауыс беруде көпшілік орынға ие болуы керек. Бұл ереже 2017 жылы штаттық конституциядан алынып тасталса да, Комиссия оны сайлау карталарын сызу кезінде әлі де сақтап отыр. Плаймдердің бір элементі осы күнге дейін сақталған: Ассамблея палатасы әлі күнге дейін бір мүшелік орындықтар арқылы сайланады. Плеймендерден бұрын, Ассамблея палатасы 1857 жылғы алғашқы сайлаудан бастап көп мүшелік орындықтарды пайдалана отырып сайланды.
The Playmander was a pro rural electoral malapportionment in the Australian state of South Australia, which was introduced by the incumbent Liberal and Country League (LCL) government in 1936, and remained in place for 32 years until 1968. This consisted of 26 low population rural seats holding as much as a 10 to 1 advantage over the 13 high population metropolitan seats in the state parliament, even though rural seats contained only a third of South Australia's population during this period. At the peak of the malapportionment in 1968, the rural seat of Frome had 4,500 formal votes, while the metropolitan seat of Enfield had 42,000 formal votes. Additionally, there was also a change from multi member seats to single member seats for the first time in South Australia's history, while the number of MPs in the lower house was reduced from 46 to 39. During the Playmander's existence, Labor managed to win enough parliamentary seats to form government only once, in an against the odds win in 1965 that ousted its namesake, Sir Thomas Playford, as Premier after over 26 years in office. Labor also won comprehensive majorities of the statewide two party vote whilst failing to form government in 1944, 1953, 1962 and 1968, also winning a majority of the primary vote in 1953, 1962 and 1968. More equitable boundaries were subsequently put in place following the 1968 election, ending the Playmander, and again after the 1975 and 1989 elections. Eight new seats were introduced in 1970, and seats were required to be proportionate from 1975. A unique fairness clause directs the Electoral Commission of South Australia to redraw boundaries after each election, with the objective being that the party which receives over 50 percent of the statewide two party vote at the forthcoming election should win the two party vote in a majority of seats; while this clause was removed from the State constitution in 2017, the Commission still retains it when drawing electoral maps. One element of the Playmander remains to this day: the House of Assembly is still elected using single member seats. Prior to the Playmander, the House of Assembly had been elected using multi member seats since the inaugural 1857 election.
Этимология
Playmander сөзі ұзақ уақыт қызмет еткен премьер-министр сэр Томас Плейфордтың атынан және саяси термин gerrymander-ден алынған сөз. Оны 1971 жылы саяси ғалымдар Нил Блеветт пен Флиндерс университетінің деканы Джейнш жасаған.
Playmander жылдары
Оңтүстік Австралия алғаш рет 1856 жылы жауапты үкіметке ие болғанда, оның конституциясы Аделаида мен оның маңындағы әрбір орынға екі ауылдық орын болуын талап етті; осылайша, ауылдық артық салмақ мемлекет конституциясына жазылды. 1932 жылы Либералды федерация мен Орал партиясының бірігуімен Либералды және Орал лигасын құру үшін Орал партиясы келісімнің бір бөлігі ретінде, әсіресе сайлау жүйесіне қатысты маңызды жеңілдіктер талап етті. Ауылдықтардың басымдылығы конституциялық 2: 1 арақатынасқа дейін арттырылды, депутаттар саны 39-ға дейін қысқарды, ал көп мүшелік орындар бір мүшелік орынға қалдырылды, Аделаидада - 13, Оңтүстік Австралияның ауылдық жерлерінде - 26. Өзгерістердің мақсаты - лейбористерді биліктен құлату еді, ал ол енгізілген кезде үлкен шу болды: лейбористік депутат Том Ховард парламентте "еңбекші сынып оларға тиісті өкілдік бермейтін жүйеде үйретілген иттердей жатпайды" деп мәлімдеді. Сайлау жүйесі Плейфордтың демократиялық жолмен сайланған көшбасшы үшін әлем рекордына қол жеткізуіне ықпал етті, өйткені ол 26 жыл Оңтүстік Австралияның премьер-министрі болды. Осы кезеңде, халық санының өзгеруінің нәтижесінде, ауылдық жерлердің артық салмағы Плейфордқа билікті өзінде ұстауға мүмкіндік берді, тіпті LCL нақты дауыс беруде шешуші жеңіске жеткен кезде де: 1944 және 1953 жылдары, мысалы, Еңбек партиясы LCL-дің 47 пайызына екі партиялық дауыс берудің 53 пайызын жеңді, бұл Австралияның басқа штаттарында (әділ сайлау жүйелерімен) Еңбек көшбасшылары (Роберт Ричардс 1944 жылы және Мик О'Халлоран 1953 жылы) Плейфордтың LCL үкіметін жеңіске ұшыратты. Алайда, Playmander-пен LCL екі сайлауда да қағаз жүзінде аз көпшілікке ие болды. Бұл ауылды аймақтарда, мысалы, Whyalla, Port Augusta және Port Pirie сияқты өнеркәсіптік қалаларды қоспағанда, LCL-ді қолдауы мүмкін еді, ал Аделаида мен оның маңындағы қалалар басым көпшілігі Еңбекші еді; тіпті Плейфордтың танымалдылығының шыңына дейін LCL тек қана шығыстағы бай маңындағы қалаларда және Холдфаст шығанағының айналасында орын алу мүмкіндігі болды. 1960-шы жылдардың басында ауылдық және қалалық қатынас 1856 жылдан бастап толығымен кері айналды; штаттың тұрғындарының үштен екісі Аделаиданың қалалық аймағында өмір сүрді, яғни ауылды артық салмақ Аделаидадағы дауыс кем дегенде екі есеге тең болды. Жоғарыда аталған өте күрделі жағдайлардың бірінде, Фром ауылдық округінде бір дауыс беру Энфилд қалалық округінде бір дауыс берудің он есеге тең болды. "Плеймандер" термині Аделаида баспасөзінде, соның ішінде жас еңбек мүшесі Дон Данстанның сөзінде қабылданды. Дунстан, басқаларға қарағанда, лейбористердің Плейменді жеңуіне және сайлау жүйесіне енгізілген ауқымды өзгерістерге себепші болды; алайда соңғысын Дунстан жүзеге асырмады. 1950 жылдары көптеген лейбористтер Плейфордты жеңіп, билікті жеңуден үміт үзген. Бұл көзқарас Фрэнк Уолш О'Халлоранның өліміне байланысты 1960 жылы штаттық Еңбек партиясының жетекшісі болған кезде өзгерді: ауылдағы елеулі артық салмаққа байланысты штаттық науқанның нақты емес екенін білген Уолш 1962 жылғы сайлауда LCL-дің шеткі орындықтарын нысанаға алуды таңдады. Сол кезде LCL-дің билікке деген ұстанымы әлсіреп кетті; ауылдық қолдаудан толығымен тәуелді болғандықтан, LCL әдетте жалғыз өзі билік етуге жеткілікті орын алды, ал шын мәнінде Плейфордтың өкілеттігі кезінде ол ешқашан 23 орыннан аспады. Сайлаудың үзілуіне дейін LCL-де 20 орын ғана болды, сонымен қатар 1950 жылдан бері әр сайлауда орын жоғалтты. Сайлауда лейбористер екі партиялық дауыс берудің 54,3 пайызын жеңіп алды, бұл 1944 және 1953 жылдардағыдан да жоғары болды, бірақ ол екі орынға ие болды, бұл Уолш премьер-министр болу үшін қажет болғаннан бір аз болды: билік теңгерімі Плейфордты қолдаған екі тәуелсіз адаммен бірге болды, осылайша оған бір орындық көпшілікпен қызмет етуіне мүмкіндік берді. Бұл "Плеймендер" партиясының қаншалықты бұрмаланғанын көрсетеді: LCL екі партияның 45,7 пайыз дауысын алуына қарамастан, билік жүргізуге қабілетті болды. Плеймендер ақырында 1965 жылғы сайлауда жеңілді, онда лейбористер 1933 жылдан бері алғаш рет билікке келді. Екі партияның дауысы 54,3 пайызды құраса, ауылдықтардың басымдығы соншалықты күшті болды, лейбористер 21 орынға ие болды, бұл екі орындық көпшілік. Уолш 1967 жылдың соңында зейнеткерлікке шықты және 1968 жылғы сайлауда лейбористерді басқарған Данстанның орнын иеленді. Бұл сайлауда лейбористер екі партияның 53,2 пайыз дауысын алса да, екі орыннан айырылып, парламентте дауыс берудің мүмк�...
Плаймдерден кейінгі жылдар
1973 жылы лейбористер екі партияның 54,5 пайыз дауысымен билікті сақтады, ал LCL 1974 жылы Австралия Либералды партиясының Оңтүстік Австралия бөлімшесі болды. 1975 жылы лейбористер көпшілік орын алып, билікті сақтап қалды, бірақ екі партияның дауысын 49,2 пайызға жоғалтты. Содан кейін Дунстан "бір дауыс бір құндылық" сайлау реформасын енгізді, бұл барлық орындықтарда тіркелген сайлаушылардың саны шамамен бірдей болуы керек дегенді білдірді; және сайлау шекараларын белгілеу үшін тәуелсіз орган - Оңтүстік Австралия сайлау округтерінің шекаралары комиссиясын құрды. Джон Бэннон 1989 жылы екі партиялық дауыс беруден 48 пайыз жоғалтып алғаннан кейін, 1991 жылы референдум өткізілді, ол сайлау заңнамасына "әділеттілік ережесін" қосты, бұл комиссиядан алдағы сайлауда штаттық екі партиялық дауыс берудің көпшілігін алған партияның көпшілік орынды жеңуін қамтамасыз ету мақсатында орындықтарды қайта бөлуді талап етті. 1991 жылы бұл өзгерістерге қарамастан, Еңбек партиясы тағы үш сайлауда (2002, 2010 және 2014) екі партияның 50% -дан аз дауыспен жеңіп алды; 2002 жылы бұл тәуелсіздердің қолдауымен байланысты (және бастапқыда 2014 жылы, Еңбек партиясының Нат Кукі 2014 жылы Фишерді жеңіп алғанға дейін). 2018 жылғы сайлауға дейін, онда либералдылар көпшілікке ие болды, лейбористер 1970 жылдан бері 12 жыл бойы билікте болды, ал либералдылар тек 1979-1982 және 1993-2002 жылдар аралығында ғана билік жүргізді. Плеймендер аяқталғаннан бері Оңтүстік Австралия саясаты Аделаида мегаполисі аймағындағы орындықтардың шоғырлануымен сипатталады, бұл Оңтүстік Австралияның елдің ең орталықтандырылған мемлекеті ретінде мәртебесінің көрінісі. Бірінен кейін бірі қайта бөлу нәтижесінде Аделаида мен оның маңындағы аудандарда орындықтардың үштен үш бөлігі (34 орындықтың 47-і 2017 жылы) болды. Бұл Аделаидада елеулі жерді иемденбестен, тіпті азшылық үкімет құруды қиындатады. Соңғы төрт онжылдықта Оңтүстік Австралияда Еңбектің табысы Аделаидадағы мықты негізге негізделді; қалыпты жағдайда Еңбек капиталдағы ең көп орынды жеңіп алады. 1975 жылғы қайта бөлуден кейін либералды маржанның көпшілігі өте қауіпсіз ауылдық орындықтарға жабылып қалды. Бұл "әділеттілік туралы ереже" енгізілгеннен кейін де солай болды. Мысалы, 1979 жылы либералдылар екі партияның 55 пайызын жеңіп алды - 20 жыл ішінде алғаш рет Оңтүстік Австралияда лейбористік емес тарап екі партияның көпшілігін жеңіп, сонымен қатар ең көп орынға ие болды. Алайда, олар тек 25 орынға ие болды - екі адамның басым бөлігі - негізінен Аделаидада 13 орынға ие болғандықтан. Бұл тар көпшілік Дунстанның бұрынғы орындығында либералдылардың жеңісі жойылғаннан кейін 24 орынға дейін қысқарды, ал лейбористер сайлау арқылы жеңіп алды. Осылайша, Австралияның қалған бөлігінде жеңіске жету үшін жеткілікті үлкен айырмашылыққа қарамастан, либералды партиялар тек пышақ жағымен ғана билік етті. 1989, 2010 және 2014 жылдары либералдылар екі партиялық дауыс берудің аз көпшілігін жеңіп алды. Алайда либералды партиялар үш сайлауда да билік құра алмады, өйткені олардың көпшілігі ауылдық аймақтағы жер сілкіністеріне ұшырады. Либералдылардың екі партиялық дауыс пен орын саны жағынан жалғыз толық жеңісі 1993 жылы болды, онда либералдылар екі партиялық дауыстардың 61 пайызын және Аделаидадағы тоғыз орыннан басқа барлық орынды жеңіп, штаттың тарихындағы ең үлкен көпшілік үкіметке жол ашты. 2010 және 2014 жылғы сайлаулар Аделаидада күшті нәтиже бермеген жағдайда Оңтүстік Австралияда үкімет құрудың қаншалықты қиын екенін көрсетті. 2010 жылы либералдылар 8.4 пайызды құрады, бұл Либералдылардың жеңісі үшін жеткілікті деп күткен шекаралар комиссиясының 6.9 пайызды көлемінен артық. Алайда, бұл ауытқулардың көпшілігі кез келген жағдайда лейбористердің қолында қалар еді; 22 орын екі сандық ауытқуларды көргенде, лейбористер олардың 16-да өте қауіпсіз маржаларда отырды. Сонымен қатар, либералды партиялар Аделаида аймағындағы үш орынды лейбористерден алса да, олар астанада қосымша алты орынға ие болды. Либералдылардың 13 қауіпсіз екі партиялық орынның 6-сы Аделаидада болса, олардың төрт шеткі орынның біреуі ғана қалада болды. Нәтижесінде либералдылар екі партияның 51,6 пайыз дауысын алса, лейбористер екі орынды иеленді. 2014 жылы либералдылар екі партияның 53 пайызын жеңіп алды, ал лейбористер 47 пайызды жеңіп алды. Алайда Аделаидада лейбористер екі партияның 51,5 пайызын жеңіп алды, ал либералдылар 48,5 пайызды иеленді. Либералды партия Аделаиданың 34 орынның тек 12-сін ғана же�...
1933-1973 жылдардағы нәтижелер
LCL 1932 жылы құрылды, 1974 жылы Либералды партия деп қайта аталды, ал Playmander 1936 жылы басталды және 1968 жылы жойылды. Екі партияның артықшылықты (2ПП) саны 1944 жылға дейін қол жетімді емес. 19331973% (орындықтар) ALPLCLINDOTHALP 2PPLCL 2PP197351.52 (26)39.79 (20)4.32 4.37 (1)54.545.5197051.64 (27)43.76 (20)1.463.1453.346.7196851.98 (19)43.82 (19)1.03 (1)3.1853.2456.8196555.04 (21)35.93 (17)1.88 (1)7.1654.345.7196253.98 (19)34.51 (18)3.15 (2)8.3754.345.7195949.35 (17)36.95 (20)593 (2)7.7749.750.3195647.37 (15)36.69 (21)7.34 (3)8.6048.751.31950.3584 (14)36.45 (21)11.101.04 (4)3.6057.019504 (12)4.094 (5)410.07 (23)410.341.41.758.4 (3)48.640.203 (13)48.203 (13)48.203 (13)48.203 (13)48.203 (13)48.203 (13)48.203 (14)48.203 (14)48.203 (14)48.203 (15)48.203 (15)48.203 (15)48.203 (15)48.203 (15)48.203 (15)48.203 (15)48.203 (15)48.203 (15)48.2036.20 (6)48.320 (6)48.320 (6)48.320 (6)48.320.320 (6)49.320 (6)49.320 (6)49.320 (6)49.320 (7)49.320 (7)49.320 (7)49.320 (7)49.39.39.320 (7)4.39.39.38) (8)8.39.39.39.39.3 (9)39.39.3 (9)39.39.3 (9)
Еңбек күштерінің жеңімпаз маятнигі
1965 жылғы сайлауда лейбористердің штаттық екі партиялық басымдығы 54,3 пайыз болып, 32 жылдық Плеймендер кезінде бірінші және жалғыз рет жеңіске жетіп, екі орындық көпшілік үкіметпен өзгермеді. Еңбек партиясы 1965 жылғы сайлауда Гленелг пен Бароссаның орындықтарын жеңіп алды, 1962 жылғы сайлауда Шаффи мен Унлидің орындықтарын жеңіп алғаннан кейін. 1968 жылғы сайлауда LCL Мюррей мен Чаффи орындарын жеңіп, бір орындық азшылық үкіметін құрды. Егер 1968 жылы Мюррейде ЛХК-ның 21 дауысы ғана лейбористік дауыстар болса, лейбористер көпшілігін сақтап қалар еді. LCL 1965 және 1968 жылдары үш мегаполисте ғана жеңіп алды - Бернсайд, Митчем және Торренс. Ең көп халықты қамтитын мегаполистерде (13) сайлаушылар саны ең аз ауылдық жерлерде (26) сайлаушылар санынан 5 - 10 есе көп болды, бұл тұрғындардың үштен екісі мегаполисте орналасқан болса да - 1968 жылғы сайлауда Фром ауылдық округінде 4500 ресми дауыс болса, Энфилд мегаполисі 42 000 ресми дауыс алды. 1970 жылғы сайлау алдында 39-дан 47-ге дейін кеңейтілген палата 28 мегаполистік орынға және 19 ауылдық орынға, 15 мегаполистік орынға, екі еседен астамға көбейтілді. 1965 жылғы сайлауда лейбористер 26 ауылдық орынның 11-ін иеленді, 1977 жылғы сайлауда лейбористер 14 ауылдық орынның тек екеуін ғана иеленді. 1985 жылғы сайлаудан бері 34 астаналық және 13 ауылдық орын болды. Төменгі шекараларда, 2006 жылғы сайлаудағы Еңбек партиясының жер сілкінісінен немесе 2014 жылғы сайлаудағы теңгерімді нәтижеден дауыс беру үлгілерімен, Еңбек партиясы 39 орынның онға жуығын ғана иеленетін болады. БОЛДЫРУ ОРЫНДАРЫ (21) Маргинал Шаффи РегренАЛП0.7% УнлиГил ЛэнглиАЛП1.6% Гленелг Хью ХадсонАЛП2.1% БароссаМолли БернАЛП2.3% Фейрли Сейф Уэст ТорренсГлен БроумхиллАЛП6.8% НорвудДон ДунстанАЛП7.6% Фром Том КейсиАЛП8.3% УолларОллойд ХьюзАЛП9.1% Сейф Маунт ГамбиерАлан БөрдонАЛП10.6% ЭдвардстаунФрэнк УолшАЛП11.8% МиликентДескоранАЛП11.8% ЭнфилдДжек ДженнингсАЛП17.0% Джеймс МюррейГейб БайвотерСАЛП17.1% Джон Кларк ГаулерАЛП19.7% Аделаида ЛаунСамал ЛАЛП28.2% Джин Хадсонс Хилллллллл Хилллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллллл
LCL SEATS (17)MarginalTorrensJohn CoumbeLCL4.1%Fairly SafeAlexandraDavid BrookmanLCL7.7%VictoriaAllan RoddaLCL8.3%OnkaparingaHoward ShannonLCL9.1%FlindersGlen PearsonLCL9.9%SafeEyreGeorge BockelbergLCL10.2%BurnsideJoyce SteeleLCL12.2%BurraPercy QuirkeLCL12.3%GougerSteele HallLCL13.5%MitchamRobin MillhouseLCL16.6%Rocky RiverJames HeaslipLCL16.6%Yorke PeninsulaJames FergusonLCL19.5%StirlingWilliam McAnaneyLCL20.9%GumerachaThomas PlayfordLCL23.1%AlbertBill NankivellLCLunopposedAngasBerthold TeusnerLCLunopposedLightJohn FreebairnLCLunopposedCROSSBENCH SEATS (1)RidleyTom StottIND16.9% v ALP