Кіріспе

Асценсивті холангит, сондай-ақ жедел холангит немесе жай ғана холангит деп аталады, бұл өт жолының қабынуы, әдетте оның он екі елі ішегімен (ішкі ішектің бірінші бөлігі) түйіскен жерінен көтерілген бактериялар салдарынан болады. Бұл өт жолының ішіне өт тастары жабылып қалған жағдайда жиі кездеседі. Физикалық тексеру нәтижелері әдетте сарғаю мен оң жақ жоғарғы квадранттың ауырсынуын қамтиды. Бұрын бұл жағдайлардың 50- 70% - ында кездеседі деп есептелсе, соңғы уақытта жиілігі 15-20% - ды құрайды. Бұл симптомдардың жиынтығы аурудың нашарлауын және сепсис дамуын көрсетеді, бірақ әлі де жиі кездеспейді. Қарт адамдарда көрініс атипиялық болуы мүмкін; олар сепсиске байланысты тікелей құлап кетуі мүмкін, бірақ алдымен типтік белгілер көрсетілмейді. ЖИТС-пен ауыратын адамдарда көптеген оппортунистикалық организмдер ЖИТС-тің холангиопатиясын тудырады, бірақ ЖИТС-ті тиімді емдеу енгізілгеннен бері қауіп тез төмендеді. Холангит сондай-ақ өт жолдарымен, әсіресе ERCP-мен байланысты медициналық процедураларды қиындатады. Бұған жол бермеу үшін ERCP- ге кез келген көрсетілім бойынша емделушілерге профилактикалық (алдын алу) антибиотиктер қабылдау ұсынылады. Тұрақты өт жолының стенті (мысалы, без без безінің қатерлі ісігі кезінде) холангит қаупін сәл арттырады, бірақ мұндай типтегі стенттер өт жолының сыртқы қысымынан сақталуы үшін жиі қажет. және өт еркін ағып өтуіне мүмкіндік береді. Құбырдағы өттің үздіксіз алға ағысы бактерияларды, егер олар бар болса, он екі елі ішекке құяды және инфекцияның пайда болуына жол бермейді. Сары жолдың бұзылуынан пайда болған сары тұздарының құралуы сары жолды қаптаған жасушалар арасындағы аралықты кеңейтеді, бактериялармен ластанған сары қан ағынына кіреді. Сонымен қатар, бұл бактериялардың өт жүйесіне кіруіне кедергі келтіретін мамандандырылған макрофаг жасушалары Купффер жасушаларының қызметіне теріс әсер етеді. Соңында, өт қысымының жоғарылауы өттегі IgA иммуноглобулиндерінің өндірісін төмендетеді. Бұл бактериемияға (қан ағынындағы бактериялар) әкеледі және қызба (көбінесе қатаңдықпен), тахикардия, тыныс алу жылдамдығының жоғарылауы және ақ қан клеткаларының санының жоғарылауы бар жүйелік қабыну реакциясы синдромына (SIRS) әкеледі; күдікті немесе расталған инфекция болған кезде SIRS сепсис деп аталады. Инкубация кезеңінен кейін 24-48 сағаттан кейін. ERCP кезінде желке де өсіруге жіберілуі мүмкін (төменде қараңыз). Асцендентті холангитке байланысты ең көп таралған бактериялар грам-негативті бациллер: Escherichia coli (2550%), Klebsiella (1520%) және Enterobacter (510%). Грам оң кокк ауруларының 10 - 20% -ын энтерококк жұқтырады.

Медициналық бейнелеу

Жоғарылап көтерілетін холангит әдетте өт жолының тұйықталуы кезінде пайда болатынын ескерсек, бұл тұйықталудың орны мен түрін анықтау үшін медициналық бейнелеудің әртүрлі түрлерін қолдануға болады. Бірінші тексеру әдетте ультрадыбыстық зерттеу арқылы жүргізіледі, өйткені ол ең оңай қол жетімді. Магниттік резонанстық томографияны (МРТ) қолданатын магниттік резонанстық холангиопанкреатография (МРТ) жақсырақ; бұл ERCP-ге ұқсас сезімталдықты көрсетеді.

Сұйықтықтар мен антибиотиктер

Холангит ауруына ауруханаға жатқызу қажет. Интравеноздық сұйықтықтар, әсіресе қан қысымы төмен болса, және антибиотиктер қолданылады. Инфекцияны қай патогеннің тудыруы және қай антибиотиктерге сезімтал екені белгілі болғанға дейін, әдетте, кең спектрлі антибиотиктермен емделу қажет. Пенициллиндер мен аминогликозидтердің комбинациялары кеңінен қолданылады, дегенмен ципрофлоксациннің көп жағдайда тиімді екені дәлелденді және аз қосалқы әсерлері болғандықтан, аминогликозидтерге қарағанда артықшылық берілуі мүмкін. Метронидазол көбінесе анаэробты патогендерді, әсіресе қатты науқастарда немесе анаэробты инфекциялардың қаупі барларда, емдеу үшін қолданылады. Антибиотиктерді 7-10 күн бойы қолдануды жалғастыру керек. Тастарды тікелей сору арқылы немесе түрлі құралдарды, соның ішінде баллондар мен себеттерді желдік жолды сүйреу арқылы алып тастау арқылы он екі елі ішегіне тастарды тартуға болады. Үлкен тастардан пайда болған кедергілер алып тастау алдында тасты ұрып-соғу үшін механикалық литотриптор деп аталатын құралдың қолданылуын талап етуі мүмкін. ERCP-мен механикалық түрде алып тастауға немесе бұзуға тым үлкен кедергі келтіретін тастарды экстракорпоралды соққы толқыны литотрипсиясымен басқаруға болады. Бұл әдіс тастарды ыдырау үшін дене сыртына берілетін акустикалық соққы толқынын пайдаланады. Өте үлкен кедергілерді жоюдың баламалы әдісі - электрогидравликалық литотрипсия, онда ERCP таспен тікелей бейнелеу үшін холангиоскоп деп аталатын кішкентай эндоскопты енгізеді. Зонд электр тоғын пайдаланып, кедергі жасайтын тасты бұзатын толқын толқынын шығарады. Тасты алу үшін лапароскопия арқылы жүргізілетін жалпы өт жолының хирургиялық зерттеуі (холедоктомия деп аталады) сирек қажет. Тар жерлерді соқпақпен, яғни каналдың ашық болуын қамтамасыз ететін қуыс түтікпен, көтеруге болады. Алып тасталатын пластикалық стенттер өт тастары ауруының күрделілігі жоқ жағдайларда қолданылады, ал егер бөгеу ішек қатерлі ісігі сияқты ісіктің қысымына байланысты болса, ұзақ өмір сүретін тұрақты өзін-өзі кеңейтетін металл стенттер қолданылады. Назобилиарлық дренаж қалдырылуы мүмкін; бұл сары жолдан асқазан мен мұрын арқылы өтетін және сарының қабылдау бөлмесіне үздіксіз ағып кетуіне мүмкіндік беретін пластикалық түтік. Ол назагастрикалық түтікке ұқсас, бірақ жалпы өт жолына тікелей өтеді және бөгеттің жақсаруын анықтау үшін сериялық рентгендік холангиограммаларды жүргізуге мүмкіндік береді. Жоғарыда аталған емнің қайсысын қолдану туралы шешім, әдетте, бөгеудің ауырлығына, басқа бейнелеу зерттеулерінің нәтижелеріне және пациенттің антибиотиктік емделуден жақсарғанына негізделеді.

Болжам

Жедел холангит өлімге әкелетін қауіпті тудырады, оның басты себебі - бірнеше мүшелердің жетіспеушілігімен (ауыр инфекциялардың ықтимал асқынуы) қайтарымсыз шок. Өлім- дерт қаупі жоғары екенін көрсететін қауіп факторларына жасы ұлғайған, әйел жынысы, бауыр циррозының бұрыннан бар болуы, қатерлі ісікке байланысты өт жолдарының тарылуы, бүйректің жедел зақымдануы және бауырдағы абсцестер болуы жатады. Ауыр холангиттен кейінгі асқынуларға бүйрек жетіспеушілігі, тыныс алу қабілетінің жетіспеушілігі (респираторлық жүйенің қанды оттегімен қамтамасыз ете алмауы және/ немесе көмірқышқыл газын шығара алмауы), жүрек ритмінің ауытқуы, жараның инфекциясы, пневмония, асқазан- ішек қан кетуі және миокард ишемиясы (жүрекке қан ағынының жетіспеушілігі, жүрек соғысына әкеледі) жатады.

Тарих

Францияның Париж қаласындағы Сальпетриер ауруханасында жұмыс істейтін д-р Жан Мартин Шарко холангит туралы алғашқы мәліметтерді, сондай-ақ 1877 жылы оның есімін алған үштігін шығарды. ЭРКП-ны әдетте ішкі медицина немесе гастроэнтерология мамандары жүргізеді. 1992 жылы ERCP-нің асцендентті холангит кезінде хирургиялық араласудан қауіпсіз екені дәлелденді.