Кіріспе

Асқазандағы асқазан қышқылының әсерінен пайда болатын күйігу сезімі, сондай-ақ пироз, кардиалгия немесе қышқылдық асқазанның бұзылуы деп аталатын медициналық жағдай – бұл кеуде ортасында немесе жоғары орталық іштің ортасында күйігу сезімі. Асқазан қабынуы әдетте асқазан қышқылының (асқазан рефлюксі) қызыл ішекке қайтарылуынан пайда болады. Бұл асқазан-тамақ ішегінің рефлюкс ауруының (АЭЖБ) негізгі белгісі. Жүрек күйдірудің басқа жалпы сипаттамалары (күйігуден басқа) – ішек қырысуы, құсу, кеудеде сығу, тіктеп ұру немесе қысым сезімі. Ауырсыну көбінесе кеудеде (көкірек сүйегінің артында) пайда болады және мойынға, тамаққа немесе қолға таралуы мүмкін. Кеудеде тамақ ішегінен басқа маңызды мүшелер (жүрек және өкпелер сияқты) орналасқандықтан, жүрек күйдірумен байланысты барлық белгілер тамақ ішегінен туындамайды. Себебі адамның отбасылық және медициналық тарихына, генетикасына, жүктілігіне немесе бала емізу кезеңіне және жасына байланысты болады. Осыған байланысты диагноз күдікті мүшеге және ауру процесін тудырған факторға байланысты өзгереді. Дәрігердің клиникалық күдігіне байланысты тексерулер әртүрлі болуы мүмкін, бірақ әдетте эндоскопия және антиацидтерді сынап қарау кіреді. Жүрек күйдіруді емдеуге дәрі-дәрмектер мен диеталық өзгерістер жатады. Ас қорытудың бұзылуы кейде эпигастральды ауырсыну мен кеудедегі күйігу сезімімен бірге жүреді. Жүрек күйдіру гастроэзофагеальды рефлюкс ауруы (ГЭРБ) терминімен жиі алмастырылып қолданылады, тек кеудедегі күйігу белгісін сипаттау үшін емес.

Ішек-қарын

Ішек жаралары көбінесе басқа жағдайлардың салдарынан пайда болады, мысалы H. pylori инфекциясы немесе асқазан-ішек жолының қатерлі ісігі. Ауырсыну көбінесе тамақтанғанда басылады. Он екі елі ішектің қабынуы – шағын ішектің қабынуы. Ол бірнеше жағдайдың нәтижесі болуы мүмкін.

Қарынша

Панкреатит – аутоиммундық, өт тасының қуысты бітеп тастауынан немесе алкоголь тұтынумен байланысты болуы мүмкін.

Гематология

Қауіпті анемия – аутоиммунды болып, атрофиялық гастрит салдарынан туындауы мүмкін.

ГИ коктейлі

Симптомдардың 5-10 минут ішінде тұтқыр лидокаин және қышқылды бейтараптандыратын дәрілер қолданғаннан кейін басылуы, аурудың асқазан-ішек түтігінен (эзофагтан) туындағанына күдік тудырады. Дегенмен, бұл жүрек себепті ыңғайсыздықтардың 10% антиацидтермен жақсаратындықтан, жүрек проблемасын толығымен жоққа шығармайды.

Биохимиялық

Қақырардың pH-ын бақылау: қақырардың төменгі бөлігіндегі қышқылдықтың деңгейін тіркеу үшін зондты мұрын арқылы қақырарға енгізуге болады. Қышқылдықтағы белгілі бір өзгеріс қалыпты екендігі және шағын кері ағымдар жиі кездесетіндіктен, қақырардың pH-ын бақылау кері ағымды нақты уақытта анықтауға мүмкіндік береді. Науқастар симптомдардың пайда болуын тіркеп, қақырардың төменгі pH деңгейін симптомдардың пайда болу уақытына сәйкес келуге болады.

Механикалық

Манометрия: Бұл тестте қысым сенсоры (манометр) ауыз арқылы өңешке енгізіліп, төменгі өңеш сфинктерінің (LES) қысымын тікелей өлшейді. Эндоскопия: Өңештің шырыш қабығын өңеш пен асқазанды қарап тексеру үшін ауыз арқылы енгізілетін жұқа, жарық түтікшеге бекітілген кішкентай камерасы бар эндоскоп арқылы тікелей көруге болады. Осылайша, өңештің қабыну белгілерін анықтауға болады және қажет болған жағдайда биопсия жасауға болады. Эндоскопия дәрігерге жоғарғы ас қорыту жолын визуалды түрде тексеруге мүмкіндік береді, сондықтан процедура басқа жағдайда анықталмаған ас қорыту жолының қосымша зақымдануын анықтауға көмектеседі. Биопсия: Өңештен кішкентай тіндің үлгісі алынып, қабыну, қатерлі ісік немесе басқа да проблемаларды анықтау үшін зерттеледі. H2 рецепторларының антагонисттері немесе протондық сорғының тежеушілері (ингибиторлары) көкірек қысылының ең көп кездесетін екі себебіне (мысалы, гастрит және ГЭРБ) тиімді. Егер H. pylori анықталса, антибиотиктер қолданылады.

Хирургиялық басқару

Егер асқазан-ішек рефлюксінен (ЖРК) көкірек қысылысы пайда болса, және протондық сорғы тежегіштері (PPI) тиімді болмаса, хирургиялық араласу қажет болуы мүмкін. Егер негізгі диагноз функционалдық көкірек қысылысы болса, операция жасалмайды.

Эпидемиология

АҚШ халқының шамамен 42% - ы өмірінде бір рет те болса, қырылдау сезіміне тап болған.